ముదిరిన యుద్ధ మేఘాలు..!
* ప్రయాణికుల భద్రతే లక్ష్యంగా డీజీసీఏ కీలక అడ్వైజరీ.
* తొమ్మిది పశ్చిమాసియా దేశాల గగనతలంపై పూర్తి నిషేధం.
* ఆయిల్ రిఫైనరీలపై దాడులను తీవ్రంగా పరిగణించిన ప్రధాని మోదీ.
* గల్ఫ్ పరిస్థితులపై ప్రపంచ దేశాల అధినేతలతో మంతనాలు.
* ఇరాన్ కీలక కమాండర్ నయేని సహా సౌదీలో ఓ భారతీయుడి దుర్మరణం.
* దేశీయ ఇంధన మార్కెట్పై పశ్చిమాసియా యుద్ధం ప్రతికూల ప్రభావం…ఏకంగా రూ. 22 పెరిగిన ఇండస్ట్రియల్ డీజిల్ ధరలు.
ఢిల్లీ, మహా.
పశ్చిమాసియా ప్రాంతంలో యుద్ధ మేఘాలు దట్టంగా కమ్ముకున్నాయి. ఇజ్రాయెల్, ఇరాన్ మధ్య నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలు ఇప్పుడు పూర్తి స్థాయి యుద్ధ వాతావరణాన్ని తలపిస్తున్నాయి. అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి అత్యంత కీలకమైన హార్మూజ్ జలసంధిని తెరిపించేందుకు అగ్రరాజ్యం అమెరికా ‘ఆపరేషన్ హార్మూజ్’ను తీవ్రతరం చేసింది. దీనిలో భాగంగా కాలిఫోర్నియాలోని క్యాంప్ పెండిల్టన్ స్థావరం నుంచి 4,400 మంది సుశిక్షితులైన సైనికులతో కూడిన 11వ మెరైన్ ఎక్స్పెడిషనరీ యూనిట్ను పశ్చిమాసియాకు తరలించింది. ఈ భారీ బలగాలు ఇప్పటికే ఆ ప్రాంతంలో మోహరించి ఉన్న ‘అబ్రహం లింకన్’ యుద్ధనౌకకు అనుబంధంగా పనిచేయనున్నాయి. సముద్ర మార్గంలో కూడా దాడులు తీవ్రం కావడంతో ఇజ్రాయెల్, ఇరాన్ దేశాలు ఏకంగా 16 కార్గో నౌకలపై పరస్పరం దాడులు చేసుకున్నాయి. ఈ నౌకల దాడుల విషయాన్ని ఇరాన్ స్వయంగా ధృవీకరించడంతో సముద్ర మార్గంలో రవాణా పూర్తిగా స్తంభించిపోయింది. అమెరికా అదనపు బలగాల మోహరింపుతో రానున్న రోజుల్లో ఇరాన్పై మరింత తీవ్రమైన దాడులు జరిగే అవకాశం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
*దాడులు, ప్రతిదాడులతో దద్దరిల్లుతున్న గల్ఫ్: ఇరాన్ కీలక కమాండర్, ఒక భారతీయుడి మృతి*
ఈ దాడుల పరంపరలో ఇరాన్ ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ కి భారీ ఎదురుదెబ్బ తగిలింది. ఇజ్రాయెల్ జరిపిన తాజా వైమానిక దాడుల్లో ఐఆర్జీసీలో సెకండ్ బ్రిగేడియర్ జనరల్గా పనిచేస్తున్న అత్యంత కీలక అధికారి అలీ మహ్మద్ నయేని ప్రాణాలు కోల్పోయారు. గతంలో జరిగిన ఇరాన్-ఇరాక్ యుద్ధంలో కీలక వ్యూహకర్తగా వ్యవహరించిన నయేని మృతి ఇరాన్ సైనిక వర్గాలను తీవ్ర దిగ్భ్రాంతికి గురిచేసింది. మరోవైపు, ఈ యుద్ధం కారణంగా అమాయకుల ప్రాణాలు సైతం గాలిలో కలిసిపోతున్నాయి. గురువారం రాత్రి సౌదీ అరేబియా రాజధాని రియాద్పై ఇరాన్ జరిపిన భీకర దాడుల్లో అక్కడ నివసిస్తున్న ఒక భారతీయుడు దుర్మరణం పాలుకావడం తీవ్ర విషాదాన్ని నింపింది. ఈ ఘటనతో గల్ఫ్ దేశాల్లో ఉంటున్న ప్రవాస భారతీయుల్లో తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. దాడులు కేవలం సైనిక స్థావరాలకే పరిమితం కాకుండా పౌర నివాసాలపైనా ప్రభావం చూపుతుండటం పరిస్థితి తీవ్రతకు అద్దం పడుతోంది.
*చమురు స్థావరాలే లక్ష్యంగా దాడులు: తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేసిన ప్రధాని మోదీ*
ఈ యుద్ధంలో ఇరు పక్షాలు శత్రు దేశాల ఆర్థిక మూలాలపై దెబ్బకొట్టే వ్యూహాన్ని అమలు చేస్తున్నాయి. గల్ఫ్ ప్రాంతంలోని ఎనర్జీ రిఫైనరీ స్థావరాలే లక్ష్యంగా భీకర దాడులు జరుగుతున్నాయి. ముఖ్యంగా కువైట్లోని మినా-అల్-అహ్మాదీ రిఫైనరీ స్థావరంపై జరిగిన దాడి అంతర్జాతీయ చమురు మార్కెట్ను వణికించింది. ఆయిల్ రిఫైనరీలపై ఇరాన్ చేస్తున్న ఈ దాడులను భారత ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ తీవ్రంగా ఖండించారు. పశ్చిమాసియాలో పరిస్థితులు చేయిదాటిపోతుండటంపై ఆయన తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. ఈ సంక్షోభ నివారణకు, శాంతి స్థాపనకు గల మార్గాలను అన్వేషించే క్రమంలో మోదీ తక్షణమే దౌత్యపరమైన చర్యలు చేపట్టారు. ఖతార్, ఫ్రాన్స్, ఒమన్, మరియు మలేషియా దేశాల అధినేతలతో ఫోన్లో సంభాషించి, ప్రస్తుత పరిస్థితులపై లోతైన చర్చలు జరిపారు. ఇంధన సరఫరా వ్యవస్థలను ధ్వంసం చేయడం వల్ల ఏర్పడే ప్రపంచ ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని నివారించాల్సిన అవసరాన్ని ప్రపంచ దేశాలకు భారత్ గుర్తుచేస్తోంది.
*గగనతలంలో యుద్ధ భయాలు: తొమ్మిది దేశాలకు విమానాల రాకపోకలపై డీజీసీఏ నిషేధం*
యుద్ధం పీక్స్కు చేరుకోవడంతో గగనతలం అత్యంత ప్రమాదకరంగా మారింది. ప్రయాణికుల భద్రతను దృష్టిలో ఉంచుకుని భారత పౌర విమానయాన నియంత్రణ సంస్థ (డీజీసీఏ) ఒక అత్యవసర మరియు కీలకమైన అడ్వైజరీని జారీ చేసింది. పశ్చిమాసియాలోని తొమ్మిది ప్రధాన దేశాలైన ఇరాన్, ఇరాక్, ఇజ్రాయెల్, జోర్డాన్, కువైట్, లెబనాన్, ఖతార్, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, బహ్రెయిన్ దేశాల గగనతలాన్ని పూర్తిగా ‘నో-ఫ్లై జోన్’గా ప్రకటించింది. భారతీయ విమానయాన సంస్థలేవీ ఈ దేశాలకు సర్వీసులను నడపకూడదని, అలాగే ఈ ప్రాంతాల మీదుగా ఏ ఎత్తులోనైనా సరే విమానాలు ప్రయాణించకూడదని అత్యంత కఠినమైన ఆదేశాలు జారీ చేసింది. క్షిపణులు, డ్రోన్ దాడుల కారణంగా వాణిజ్య విమానాలకు పొంచి ఉన్న ముప్పును నివారించేందుకే డీజీసీఏ ఈ కఠిన నిర్ణయం తీసుకుంది. దీనివల్ల యూరప్, పశ్చిమాసియా దేశాలకు వెళ్లే వందలాది విమానాల దారి మళ్లించాల్సి వస్తోంది.
*భారత్పై తీవ్ర ఆర్థిక ప్రభావం: ఇంధన దిగుమతులకు అంతరాయం, ఆకాశాన్నంటుతున్న ధరలు*
పశ్చిమాసియా సంక్షోభం ప్రభావం భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై, సామాన్యుల జేబులపై అప్పుడే స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. యుద్ధం కారణంగా సముద్ర మార్గంలో వాణిజ్యం నిలిచిపోవడంతో పెట్రోల్, డీజిల్ దిగుమతులు భారీగా తగ్గిపోయాయి. దేశీయ చమురు సంస్థలు అనివార్య పరిస్థితుల్లో ధరల పెంపునకు మొగ్గుచూపాయి. ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (ఐవోసీఎల్) ఇండస్ట్రియల్ డీజిల్ ధరను లీటరుకు ఏకంగా రూ. 22 మేర పెంచేసింది. నిన్నటి వరకు రూ. 87.57గా ఉన్న ఈ డీజిల్ ధర అమాంతం రూ. 109.59కి చేరుకోవడం పారిశ్రామిక రంగానికి శరాఘాతంగా మారింది. అదే సమయంలో వాహనదారులు ఉపయోగించే పవర్ పెట్రోల్ ధర కూడా లీటరుకు రూ. 2.30 మేర పెరిగింది. దిగుమతులు నిలిచిపోవడంతో సప్లై చైన్ దెబ్బతిని, ఇప్పటికే నగర శివారు ప్రాంతాల్లోని పలు పెట్రోల్ బంకుల్లో ‘నో స్టాక్’ బోర్డులు దర్శనమిస్తున్నాయి. ఇదే పరిస్థితి కొనసాగితే నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు సైతం ఆకాశాన్ని తాకే ప్రమాదం ఉందని ఆర్థిక నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
*కుప్పకూలుతున్న గ్లోబల్ మార్కెట్లు: ద్రవ్యోల్బణం ముప్పు*
పశ్చిమాసియాలో రగులుతున్న యుద్ధ జ్వాలలు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను తీవ్ర కుదుపునకు గురిచేస్తున్నాయి. చమురు ఉత్పత్తికి కేంద్ర బిందువైన గల్ఫ్ ప్రాంతంలో దాడులు పెరగడం, ముఖ్యంగా హార్మూజ్ జలసంధి ద్వారా రవాణా నిలిచిపోవడంతో బ్రెంట్ క్రూడ్ ఆయిల్ ధరలు రికార్డు స్థాయికి దూసుకెళ్తున్నాయి. దీనికి తోడు కమర్షియల్ కార్గో నౌకలపై దాడులు జరుగుతుండటంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా సప్లై చైన్ (సరఫరా వ్యవస్థ) పూర్తిగా దెబ్బతింది. సరుకు రవాణా ఖర్చులు ఊహించని విధంగా పెరిగిపోవడంతో భవిష్యత్తులో ద్రవ్యోల్బణం మరింత తీవ్రస్థాయికి చేరుకుంటుందని ప్రపంచ బ్యాంకు, ఐఎంఎఫ్ వంటి సంస్థలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. ఈ అనిశ్చితి కారణంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా స్టాక్ మార్కెట్లు భారీ నష్టాలను చవిచూస్తున్నాయి. అమెరికా, యూరప్, ఆసియా మార్కెట్లలో పెట్టుబడిదారులు భారీగా షేర్లను విక్రయిస్తున్నారు. మరోవైపు, ఎప్పుడైనా యుద్ధం లేదా ఆర్థిక సంక్షోభం తలెత్తినప్పుడు సురక్షిత పెట్టుబడిగా భావించే బంగారం వైపు మదుపరులు పరుగులు తీస్తుండటంతో పసిడి ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతున్నాయి.
*ముమ్మరమైన దౌత్య ప్రయత్నాలు: రెండు వర్గాలుగా ప్రపంచం*
యుద్ధాన్ని తక్షణమే నివారించేందుకు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో దౌత్యపరమైన వ్యూహాలు వేగవంతం అయ్యాయి. ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి అత్యవసర సమావేశాలను ఏర్పాటు చేసి, ఇరు వర్గాలు తక్షణమే కాల్పుల విరమణ పాటించాలని తీర్మానాలు చేస్తోంది. అయితే, అగ్రరాజ్యాల మధ్య ఉన్న భౌగోళిక రాజకీయ ప్రయోజనాల కారణంగా ప్రపంచం పరోక్షంగా రెండు వర్గాలుగా విడిపోతున్నట్లు స్పష్టమవుతోంది. అమెరికా తన అదనపు బలగాలను మోహరించి మరీ ఇజ్రాయెల్కు అండగా నిలుస్తుండగా, ఇరాన్కు సైతం కొన్ని దేశాల నుంచి తెరవెనుక మద్దతు లభిస్తోందనే వాదనలు వినిపిస్తున్నాయి. ఈ తరుణంలో భారతదేశం అత్యంత సమతుల్యమైన మరియు వ్యూహాత్మక విదేశాంగ విధానాన్ని అనుసరిస్తోంది. ఎవరి పక్షం వహించకుండా, కేవలం దౌత్యపరమైన చర్చల ద్వారానే ఈ సంక్షోభానికి ముగింపు పలకాలని ప్రధాని మోదీ స్పష్టం చేశారు. యుద్ధంలో నష్టపోతున్న పౌరులకు మానవతా దృక్పథంతో సహాయం అందించాలని భారత్ ప్రపంచ దేశాలకు పిలుపునిస్తోంది. అలాగే, దాడులు జరుగుతున్న ప్రాంతాల్లో చిక్కుకున్న భారతీయ ప్రవాసులను సురక్షితంగా స్వదేశానికి తీసుకురావడానికి విదేశాంగ శాఖ ఎప్పటికప్పుడు ప్రత్యేక ప్రణాళికలను రచిస్తోంది.
