- ఒమన్తో చర్చలు కేవలం నావిగేషన్ మార్గాల కోసమే
- కొత్త సముద్ర మార్గం అంటే జలసంధి తెరిచినట్లు కాదు.
- అమెరికా షరతులు నెరవేర్చాల్సిందే: అరాగ్చీ
టెహ్రాన్, మహా.
పశ్చిమాసియాలో కొనసాగుతున్న తీవ్ర సైనిక ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో వ్యూహాత్మకంగా అత్యంత కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధిపై ఇరాన్ మరోసారి స్పష్టత ఇచ్చింది. ఒమన్తో జరుగుతున్న సంప్రదింపులు హోర్ముజ్ జలసంధిని పూర్తిగా తెరవడం కోసం కాదని, నౌకల సురక్షిత రాకపోకలకు ప్రత్యామ్నాయ సముద్ర మార్గాలను నిర్ణయించేందుకు జరుగుతున్న సాంకేతిక చర్చలేనని ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాగ్చీ స్పష్టం చేశారు. కొత్త నావిగేషన్ రూట్ను ఏర్పాటు చేయడం అంటే హోర్ముజ్ జలసంధి సాధారణ రాకపోకలకు తెరుచుకున్నట్లు భావించరాదని ఆయన తేల్చిచెప్పారు.
ఒమన్తో జరుగుతున్న చర్చలు ప్రధానంగా నౌకల రాకపోకలకు సురక్షితమైన మార్గాన్ని గుర్తించడం, గతంలో ఉపయోగించిన మార్గాలు ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేకపోవడంతో తాత్కాలికంగా కొత్త నావిగేషన్ రూట్ను రూపొందించడం వంటి అంశాలకే పరిమితమయ్యాయని అరాగ్చీ వివరించారు. ఇరు దేశాల మధ్య ఈ చర్చలు కొనసాగుతున్నప్పటికీ, జలసంధిని పూర్తిగా పునఃప్రారంభించడంపై ఎలాంటి తుది నిర్ణయం తీసుకోలేదని ఆయన స్పష్టం చేశారు.
హోర్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచ ఇంధన రవాణాకు అత్యంత కీలకమైన సముద్ర మార్గాల్లో ఒకటి. పర్షియన్ గల్ఫ్ను ఒమన్ గల్ఫ్, తద్వారా అరేబియా సముద్రంతో అనుసంధానించే ఈ మార్గం ద్వారా ప్రతిరోజూ భారీ మొత్తంలో చమురు, సహజవాయువు, ఎల్పీజీ తదితర ఇంధన ఉత్పత్తులు అంతర్జాతీయ మార్కెట్లకు చేరుతుంటాయి. దీంతో ఇక్కడ నౌకల రాకపోకలు మందగించినా లేదా పూర్తిగా నిలిచిపోయినా ప్రపంచ ఇంధన ధరలు, సముద్ర రవాణా, సరఫరా వ్యవస్థలపై తీవ్ర ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది.
ప్రస్తుతం అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య నెలకొన్న విభేదాలు హోర్ముజ్ విషయంలో ప్రధాన అడ్డంకిగా కొనసాగుతున్నాయి. అమెరికా నుంచి వచ్చిన ఒత్తిళ్లు, ఆంక్షలు, భద్రతాపరమైన చర్యలపై ఇరాన్ తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తోంది. అమెరికా తనపై విధించిన నిర్దిష్ట షరతులను నెరవేర్చిన తర్వాతే హోర్ముజ్ ద్వారా నౌకల రాకపోకలను సాధారణ స్థితికి తీసుకురావడాన్ని పరిశీలిస్తామని అరాగ్చీ పేర్కొన్నట్లు తాజా నివేదికలు వెల్లడించాయి.
ఇరాన్ దృష్టిలో హోర్ముజ్ విషయంలో రెండు వేర్వేరు ప్రక్రియలు కొనసాగుతున్నాయి. ఒకటి ఒమన్తో సాంకేతిక స్థాయిలో సురక్షిత నావిగేషన్ మార్గాన్ని ఏర్పాటు చేయడం కాగా, రెండోది జలసంధిని పూర్తిస్థాయిలో తిరిగి తెరవడంపై రాజకీయ, భద్రతాపరమైన నిర్ణయం తీసుకోవడం. ఈ రెండు అంశాలను కలిపి చూడటం సరికాదని ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి స్పష్టం చేశారు.
ఇరాన్ విదేశాంగ శాఖ ప్రతినిధి ఇస్మాయిల్ బఘాయీ కూడా గత వారం ఇదే అంశంపై స్పందిస్తూ ఒమన్తో సురక్షిత నావిగేషన్ కోసం ఒక విధానంపై చర్చలు కొనసాగుతున్నాయని తెలిపారు. సంయుక్త ప్రకటనకు సంబంధించిన అంశాలపై ఇరు దేశాలు పని చేస్తున్నప్పటికీ, నౌకల రాకపోకలకు సంబంధించిన పూర్తి ఏర్పాట్లు ఇంకా ఖరారు కాలేదని చెప్పారు.
కొత్త సముద్ర మార్గం ఏర్పాటుకు సంబంధించి ఇరాన్, ఒమన్ ఇప్పటికే సన్నిహితంగా చర్చలు జరుపుతున్నాయి. ఆగస్టు 8న అరాగ్చీ ఇరు దేశాలు కొత్త షిప్పింగ్ రూట్పై ఒప్పందానికి “చాలా దగ్గరగా” ఉన్నాయని వెల్లడించారు. ఈ మార్గం ద్వారా ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో నౌకల రాకపోకలకు కొంత భద్రత కల్పించాలన్నదే ఉద్దేశంగా కనిపిస్తోంది. అయితే అది హోర్ముజ్ జలసంధిపై ఉన్న విస్తృత రాజకీయ, సైనిక వివాదానికి పరిష్కారం కాదని తాజా వ్యాఖ్యలతో ఇరాన్ మరోసారి స్పష్టం చేసింది.
ఇదిలా ఉండగా, హోర్ముజ్లో నౌకల రాకపోకలు ఇప్పటికే సాధారణ స్థాయితో పోలిస్తే గణనీయంగా తగ్గాయి. ఆగస్టు 14 నాటికి రోజువారీ కమోడిటీ నౌకల రాకపోకలు నెలవారీ సగటు కంటే దిగువన ఉన్నాయని కేప్లర్ డేటాను ఉటంకిస్తూ రాయిటర్స్ వెల్లడించింది. ఇరాన్, అమెరికా మధ్య నియంత్రణపై భిన్నమైన వాదనలు కొనసాగుతుండటంతో నౌకాయాన సంస్థలు కూడా భద్రతా పరిస్థితులను అత్యంత జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తున్నాయి.
హోర్ముజ్ విషయంలో ఇరాన్ తీసుకునే నిర్ణయం భారత్ సహా ఆసియా దేశాలకు కూడా అత్యంత కీలకం. భారతదేశం తన ముడిచమురు, ఎల్పీజీ అవసరాల్లో గల్ఫ్ ప్రాంతంపై గణనీయంగా ఆధారపడుతోంది. సముద్ర మార్గాల్లో దీర్ఘకాలిక అంతరాయం ఏర్పడితే చమురు, గ్యాస్ రవాణా ఖర్చులు పెరగడంతో పాటు అంతర్జాతీయ ఇంధన ధరలు కూడా ప్రభావితమయ్యే అవకాశం ఉంది. అందువల్ల హోర్ముజ్ పరిణామాలను భారత్ మాత్రమే కాకుండా ప్రపంచంలోని ప్రధాన ఇంధన దిగుమతిదారులు నిశితంగా గమనిస్తున్నారు.
మొత్తంగా చూస్తే ఒమన్తో ఇరాన్ జరుపుతున్న నావిగేషన్ చర్చలు హోర్ముజ్ జలసంధి పూర్తిస్థాయి పునఃప్రారంభానికి సంకేతం కాదని అరాగ్చీ తాజా ప్రకటన స్పష్టం చేస్తోంది. తాత్కాలిక లేదా ప్రత్యామ్నాయ నౌకాయాన మార్గం ఏర్పాటైనప్పటికీ, హోర్ముజ్ను పూర్తిస్థాయిలో తెరవాలంటే అమెరికాతో ఉన్న ప్రధాన రాజకీయ, భద్రతా విభేదాలకు పరిష్కారం లభించాల్సిందే. దీంతో ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లు, అంతర్జాతీయ నౌకాయాన రంగం దృష్టి ఇప్పుడు అమెరికా-ఇరాన్ చర్చలు, ఇరాన్ విధించే షరతులు, హోర్ముజ్లో నౌకల భద్రతా పరిస్థితులపైనే కేంద్రీకృతమైంది.
