భారత్ డిజిటల్ సెన్సస్కు శ్రీకారం .
* 2027లో రెండు దశల ప్రక్రియ
* లోక్సభలో వెల్లడి..విధానాల రూపకల్పన.
* మొబైల్ యాప్ల ద్వారా డేటా సేకరణ, స్వీయ గణనకు ఆన్లైన్ సదుపాయం.
* రూ. 13,000 కోట్ల వ్యయం, 34 లక్షల మంది సిబ్బందికి శిక్షణ
* స్వాతంత్ర్యం తర్వాత తొలి సమగ్ర కుల ఆధారిత జనగణన.
న్యూ ఢిల్లీ, మహా.
భారతదేశ జనాభా లెక్కింపు చరిత్రలో ఒక సరికొత్త అధ్యాయం ప్రారంభం కాబోతోంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం తాజాగా వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, 2027లో నిర్వహించబోయే జనగణన పూర్తిగా డిజిటల్ పద్ధతిలో జరగనుంది. అంతేకాక, స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత మొట్టమొదటిసారిగా ఈ లెక్కింపులో కుల గణనను కూడా నిర్వహించాలని నిర్ణయించడం ఒక చరిత్రాత్మక పరిణామం. లోక్సభలో ప్రతిపక్ష నేత రాహుల్ గాంధీ అడిగిన ప్రశ్నకు సమాధానంగా కేంద్ర హోం శాఖ సహాయ మంత్రి నిత్యానంద్ రాయ్ ఈ కీలక వివరాలను సభకు సమర్పించారు. దేశంలోని ప్రతి కుటుంబ సామాజిక, ఆర్థిక, సాంస్కృతిక స్థితిగతులను అత్యంత ఖచ్చితత్వంతో నమోదు చేయడమే లక్ష్యంగా కేంద్రం ఈ బృహత్తర కార్యక్రమానికి సన్నద్ధమవుతోంది.
రెండు దశల్లో జనాభా లెక్కింపు
2027 జనగణన ప్రక్రియ మొత్తం రెండు ప్రధాన దశల్లో పూర్తి చేయబడుతుంది. తొలి దశ, అంటే ఇళ్ల జాబితా మరియు గృహ గణన (హౌస్ లిస్టింగ్), 2026 ఏప్రిల్ నుండి సెప్టెంబర్ వరకు నిర్వహించబడుతుంది. ఈ దశలో నివాసాల కండీషన్, ఆస్తులు, మౌలిక సదుపాయాల వివరాలను నమోదు చేస్తారు. ఇక రెండో దశ, జనాభా గణన, 2027 ఫిబ్రవరిలో జరుగుతుంది. ఈ దశకు 2027 మార్చి 1వ తేదీని రిఫరెన్స్ తేదీగా నిర్ణయించారు. ఈ దశలో ప్రతి వ్యక్తి సామాజిక, ఆర్థిక, వృత్తిపరమైన వివరాలను సేకరిస్తారు. దేశంలోని వివిధ మంత్రిత్వ శాఖలు, విభాగాలు, సంస్థలు, మరియు డేటా వినియోగదారుల నుంచి వచ్చిన సూచనల ఆధారంగానే తుది ప్రశ్నాపత్రాన్ని రూపొందించనున్నారు.
* టెక్నాలజీతో వేగం, పారదర్శకత*
జనగణన చరిత్రలోనే తొలిసారిగా డిజిటల్ పద్ధతిని అమలు చేయడం ఈ లెక్కింపు యొక్క ప్రధానాంశం. క్షేత్ర స్థాయిలో పనిచేసే 34 లక్షల మంది ఎన్యుమరేటర్లు మరియు సూపర్వైజర్లు మొబైల్ యాప్ల ద్వారా డేటాను నేరుగా సేకరిస్తారు. ఈ విధానం కాగిత రహితంగా ఉండటమే కాకుండా, డేటా సేకరణలో వేగాన్ని, ఖచ్చితత్వాన్ని పెంచుతుంది. అంతేకాకుండా, ప్రభుత్వం పౌరులకు స్వీయ గణన కోసం ఆన్లైన్ సదుపాయాన్ని కూడా కల్పించింది. దీని ద్వారా ప్రజలు తమ వివరాలను ఆన్లైన్లో స్వయంగా నమోదు చేసుకునే అవకాశం లభిస్తుంది.
సామాజిక న్యాయం దిశగా ముందడుగు
ఈ జనగణనలో కుల గణనను నిర్వహించడం అనేది ఒక కీలకమైన చారిత్రక నిర్ణయం. స్వాతంత్య్రం వచ్చిన తర్వాత జనాభా లెక్కల్లో కులాల సమాచారాన్ని సేకరించడం ఇదే మొదటిసారి అవుతుంది. చివరి సమగ్ర కుల ఆధారిత లెక్కింపు 1931లో జరిగింది. ఈ కుల గణన ద్వారా లభించే కచ్చితమైన సమాచారం, దేశంలో కులాల వారీగా ఉన్న సామాజిక, ఆర్థిక అసమానతలను అంచనా వేయడానికి ప్రభుత్వానికి సహాయపడుతుంది. తద్వారా సంక్షేమ పథకాలు, రిజర్వేషన్లు మరియు ఇతర విధాన నిర్ణయాలు మరింత లక్షిత వర్గాలకు, అర్హులైన వారికి మాత్రమే చేరే విధంగా రూపొందించడానికి ఈ డేటా ఒక బలోపేతమైన ఆధారంగా నిలుస్తుంది.
జనగణన కోసం భారీ ఏర్పాట్లు
ఈ బృహత్తర కార్యక్రమానికి కేంద్రం భారీగా నిధులు కేటాయించింది. 2025-26 బడ్జెట్లో రూ. 574.80 కోట్లు కేటాయించగా, మొత్తం వ్యయం రూ. 13,000 కోట్ల వరకు ఉండొచ్చని అధికారులు అంచనా వేశారు. ఈ ప్రక్రియలో పాల్గొనే 34 లక్షల మంది ఎన్యుమరేటర్లు, సూపర్వైజర్లకు శిక్షణ ఇవ్వడానికి 1,800 మంది మాస్టర్ ట్రైనర్లు మరియు 45 వేల మంది ఫీల్డ్ ట్రైనర్లకు ఇప్పటికే శిక్షణ అందిస్తున్నారు. జనగణన రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 246 ప్రకారం ఏడో షెడ్యూల్లోని కేంద్ర జాబితాలో 69వ అంశంగా జాబితా చేయబడింది. ఈ లెక్కలు దేశ భవిష్యత్తు విధానాలకు, ప్రణాళికలకు బలమైన పునాదిని అందించనున్నాయి.
