ఎల్‌పీజీ కొరతకు కేంద్రం కళ్లెం..! తొలిసారి రిఫైనరీలకు ఉత్పత్తి లక్ష్యాలు..

• తొలిసారి రిఫైనరీలకు ఉత్పత్తి లక్ష్యాలు.
•  రోజుకు 63,810 టన్నుల గరిష్ఠ ఉత్పత్తి లక్ష్యం.
•  రిలయన్స్‌కు అత్యధికంగా 18 వేల టన్నులు

ఢిల్లీ, మహా.
పశ్చిమాసియాలో కొనసాగుతున్న సైనిక ఉద్రిక్తతలు, సముద్ర మార్గాల్లో ఎల్‌పీజీ దిగుమతులకు తలెత్తుతున్న అంతరాయాల నేపథ్యంలో దేశీయ వంటగ్యాస్‌ సరఫరాకు ఎలాంటి కొరత రాకుండా కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. దేశ చరిత్రలో తొలిసారిగా ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు రంగ రిఫైనరీలు, అప్‌స్ట్రీమ్‌ చమురు–గ్యాస్‌ సంస్థలకు సంస్థల వారీగా గరిష్ఠ ఎల్‌పీజీ ఉత్పత్తి లక్ష్యాలను నిర్దేశించింది. దిగుమతులపై ఆధారపడే వంటగ్యాస్‌ సరఫరా వ్యవస్థకు ప్రత్యామ్నాయంగా దేశీయ ఉత్పత్తిని అత్యవసర సమయంలో గరిష్ఠ స్థాయికి పెంచి వినియోగదారులకు నిరంతర సరఫరా అందించడమే ఈ నిర్ణయం ప్రధాన ఉద్దేశం.
కేంద్ర పెట్రోలియం, సహజ వాయువు మంత్రిత్వ శాఖ ఆగస్టు 13న జారీ చేసిన ఉత్తర్వుల ప్రకారం 21 రిఫైనరీలు, అప్‌స్ట్రీమ్‌ సంస్థలకు కలిపి రోజుకు గరిష్ఠంగా 63,810 టన్నుల ఎల్‌పీజీ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని నిర్దేశించారు. ఇది 2025–26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో దేశీయంగా నమోదైన రోజువారీ ఎల్‌పీజీ ఉత్పత్తి కంటే రెండింతలకు పైగా ఉండటంతో పాటు, దేశ రోజువారీ ఎల్‌పీజీ వినియోగంలో దాదాపు 70 శాతానికి సమానం. సరఫరాలో తీవ్ర అంతరాయం ఏర్పడినప్పుడు ఈ సామర్థ్యాన్ని వినియోగించుకుని దిగుమతులపై ఒత్తిడిని తగ్గించాలన్నది కేంద్రం వ్యూహంగా కనిపిస్తోంది.
ఈ కొత్త విధానంలో ప్రైవేటు రంగంలోని రిలయన్స్‌ ఇండస్ట్రీస్‌కు అత్యధిక లక్ష్యం కేటాయించారు. గుజరాత్‌లోని జామ్‌నగర్‌లో ఉన్న రిలయన్స్‌ డొమెస్టిక్‌ టారిఫ్‌ ఏరియా రిఫైనరీకి రోజుకు గరిష్ఠంగా 18,000 టన్నుల ఎల్‌పీజీ ఉత్పత్తి లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించారు. దేశీయ ఎల్‌పీజీ సరఫరాలో ప్రైవేటు రిఫైనరీల సామర్థ్యాన్ని కూడా అత్యవసర పరిస్థితుల్లో పూర్తిస్థాయిలో వినియోగించుకోవాలని కేంద్రం భావిస్తున్నట్లు ఈ కేటాయింపు స్పష్టం చేస్తోంది.
ప్రభుత్వ రంగ రిఫైనరీలకు కూడా గణనీయమైన లక్ష్యాలు విధించారు. ప్రభుత్వ రంగానికి చెందిన 18 రిఫైనరీలు కలిపి రోజుకు 31,470 టన్నుల ఎల్‌పీజీ ఉత్పత్తి చేసేలా గరిష్ఠ సామర్థ్యాన్ని నిర్దేశించారు. వీటిలో బీపీసీఎల్‌ కొచ్చి రిఫైనరీకి రోజుకు 4,800 టన్నుల లక్ష్యం ఉండగా, నయారా ఎనర్జీ వదినార్‌ రిఫైనరీకి 4,480 టన్నుల లక్ష్యాన్ని కేటాయించారు. ఈ విధంగా దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో ఉన్న రిఫైనరీలను ఒక సమగ్ర దేశీయ సరఫరా రక్షణ వ్యవస్థలో భాగం చేయాలని కేంద్రం ప్రయత్నిస్తోంది.
రిఫైనరీలతో పాటు సహజ వాయువు నుంచి ఎల్‌పీజీని ఉత్పత్తి చేసే అప్‌స్ట్రీమ్‌ సంస్థల సామర్థ్యాన్నీ ప్రభుత్వం ఈ వ్యవస్థలోకి తీసుకొచ్చింది. ఓఎన్‌జీసీ, గెయిల్‌ వంటి సంస్థలకు కలిపి రోజుకు 6,460 టన్నుల ఎల్‌పీజీ ఉత్పత్తి లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించారు. అంటే కేవలం ముడిచమురు శుద్ధి చేసే రిఫైనరీలపై ఆధారపడకుండా సహజ వాయువు ఆధారిత ఎల్‌పీజీ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని కూడా అత్యవసర సమయంలో వినియోగించుకునేలా వ్యవస్థను రూపొందించారు.
ఇప్పటివరకు భారత్‌ వంటగ్యాస్‌ అవసరాలను తీర్చడంలో దిగుమతులపై గణనీయంగా ఆధారపడుతోంది. ముఖ్యంగా మధ్యప్రాచ్యం నుంచి సముద్ర మార్గాల ద్వారా వచ్చే ఎల్‌పీజీ సరఫరాకు భౌగోళిక రాజకీయ పరిణామాలు, నౌకాయాన మార్గాల్లో అంతరాయాలు ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. పశ్చిమాసియా సంక్షోభం నేపథ్యంలో ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో దిగుమతులు ఒక్కసారిగా తగ్గినా దేశీయ ఉత్పత్తిని పెంచి తాత్కాలికంగా సరఫరా అంతరాన్ని పూడ్చేలా ఈ కొత్త వ్యవస్థను రూపొందించారు.
ప్రభుత్వం కేవలం ఉత్పత్తి లక్ష్యాలకే పరిమితం కాలేదు. ఎల్‌పీజీ నిల్వ, రవాణా మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచాలని రిఫైనరీలు, సంబంధిత సంస్థలను ఆదేశించింది. అవసరమైన సమయంలో దేశంలోని ఒక ప్రాంతంలో అందుబాటులో ఉన్న ఎల్‌పీజీని మరో ప్రాంతానికి వేగంగా తరలించగలిగే రీతిలో నిల్వ, రవాణా వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం కూడా ఈ వ్యూహంలో కీలక భాగంగా ఉంది.
అత్యవసర పరిస్థితుల్లో చమురు శుద్ధి సంస్థలు, ఆయిల్‌ మార్కెటింగ్‌ కంపెనీలు, అప్‌స్ట్రీమ్‌ ఉత్పత్తిదారులను నిర్దిష్ట పరిమాణంలో, నిర్దిష్ట కాలానికి ఎల్‌పీజీ ఉత్పత్తిని పెంచాలని కేంద్రం ఆదేశించే అధికారం కూడా ఈ విధానంలో ఉంటుంది. దేశీయ మార్కెట్లో తగినంత ఎల్‌పీజీ అందుబాటులో ఉండేలా చూడటంతో పాటు, సమాన పంపిణీ, వినియోగదారులకు సరసమైన ధరల వద్ద సరఫరా కొనసాగించడం లక్ష్యాలుగా ఉన్నాయి.
ఈ ఉత్పత్తి షెడ్యూల్‌ శాశ్వతంగా ఒకే విధంగా ఉండదు. కొత్త రిఫైనరీలు అందుబాటులోకి రావడం, అప్‌స్ట్రీమ్‌ ఉత్పత్తి పెరగడం, సాంకేతికత–మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి ద్వారా అదనపు సామర్థ్యం ఏర్పడటం వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని ప్రతి ఆరు నెలలకు ఒకసారి లక్ష్యాలను సమీక్షించనున్నారు. జనవరి 1, జూలై 1 తేదీల్లో ఉత్పత్తి షెడ్యూల్‌ను పునఃసమీక్షించే విధానం ప్రతిపాదించారు.
భారత్‌ ఎల్‌పీజీ రంగంలో ఇప్పటికే దేశీయ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని పెంచే దిశగా పెట్టుబడులు పెడుతోంది. అధికారిక రంగ సంస్థలతో పాటు రిలయన్స్‌, నయారా వంటి భారీ ప్రైవేటు రిఫైనరీలు కూడా దేశీయ ఎల్‌పీజీ సరఫరాలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. దేశ రిఫైనరీ సామర్థ్యం పెరుగుతున్నప్పటికీ, వినియోగం కూడా పెరుగుతుండటంతో దేశీయ ఉత్పత్తి–వినియోగం మధ్య అంతరాన్ని దిగుమతుల ద్వారా భర్తీ చేయాల్సి వస్తోంది. అందుకే సంక్షోభ సమయంలో దేశీయ ఉత్పత్తిని గరిష్ఠ స్థాయికి తీసుకెళ్లే సామర్థ్యాన్ని ముందుగానే గుర్తించడం కేంద్రానికి కీలకంగా మారింది.
వంటగ్యాస్‌ సరఫరా విషయంలో ఈ నిర్ణయం వినియోగదారులకు నేరుగా భద్రతా కవచంలా పనిచేయనుంది. పశ్చిమాసియా పరిణామాల కారణంగా అంతర్జాతీయ ఎల్‌పీజీ సరఫరా మార్గాల్లో తీవ్ర అంతరాయం ఏర్పడినా, దేశీయ రిఫైనరీలు, గ్యాస్‌ ఉత్పత్తిదారులను సమన్వయం చేసి ఉత్పత్తిని పెంచే అవకాశం కేంద్రానికి ఉంటుంది. తద్వారా సిలిండర్ల కొరత, సరఫరా అంతరాయాలు, అత్యవసర రేషన్‌ విధానం వంటి పరిస్థితులను ముందుగానే నివారించేందుకు అవకాశం ఏర్పడుతుంది.
మొత్తంగా చూస్తే పశ్చిమాసియా సంక్షోభం భారత్‌కు ఎల్‌పీజీ దిగుమతులపై ఉన్న ఆధారపడటాన్ని మరోసారి స్పష్టం చేసింది. దీనికి ప్రతిస్పందనగా కేంద్రం తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం కేవలం ప్రస్తుత సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొనే తాత్కాలిక చర్యగా కాకుండా, భవిష్యత్తులో ఇంధన సరఫరా భద్రతను బలోపేతం చేసే దీర్ఘకాలిక వ్యవస్థకు పునాది వేస్తోంది. అత్యవసర సమయంలో దేశీయ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని గరిష్ఠంగా వినియోగించుకోవడం, నిల్వ–రవాణా మౌలిక వసతులను బలోపేతం చేయడం, దిగుమతి అంతరాయాల ప్రభావాన్ని తగ్గించడం ద్వారా వంటగ్యాస్‌ సరఫరాలో దేశానికి మరింత రక్షణ కల్పించడమే కేంద్రం తాజా వ్యూహం.