- ఆర్థిక విధానాల్లో ప్రభుత్వానిదే తుది ప్రాధాన్యం.
- 2019 ఖరీఫ్, రబీలో నిలిచిన రైతుబంధు నిధుల చెల్లింపునకు సింగిల్ జడ్జి ఆదేశాలు రద్దు.
- ప్రభుత్వ అప్పీల్కు అనుమతి
హైదరాబాద్, మహా.
ఆర్థిక, సంక్షేమ పథకాలకు సంబంధించిన ప్రభుత్వ నిర్ణయాల్లో ప్రాధాన్యతలను న్యాయస్థానాలు నిర్ణయించలేవని తెలంగాణ హైకోర్టు కీలకంగా స్పష్టం చేసింది. ప్రభుత్వ ఆర్థిక విధానాల్లో న్యాయస్థానాల జోక్యం పరిమితమని, ఒక విధానం ఏకపక్షంగా, వివక్షాపూరితంగా ఉండటం లేదా రాజ్యాంగం, చట్ట నిబంధనలకు విరుద్ధంగా ఉన్నట్లు స్పష్టంగా రుజువైన సందర్భాల్లోనే న్యాయ సమీక్షకు అవకాశం ఉంటుందని తేల్చిచెప్పింది. కోవిడ్-19 సమయంలో 2019 ఖరీఫ్, రబీ సీజన్లలో కొందరు రైతులకు రైతుబంధు నిధులు విడుదల చేయకపోవడం ప్రభుత్వ ఆర్థిక విధాన నిర్ణయంలో భాగమేనని పేర్కొంటూ, ఆ మొత్తాలను చెల్లించాలంటూ సింగిల్ జడ్జి ఇచ్చిన ఉత్తర్వులను ధర్మాసనం రద్దు చేసింది.
ఈ మేరకు ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ అపరేశ్ కుమార్ సింగ్, జస్టిస్ జి.ఎం. మొహియుద్దీన్తో కూడిన ధర్మాసనం ఇటీవల తీర్పు వెలువరించింది. ప్రభుత్వ ఆర్థిక ప్రాధాన్యతలు, అందుబాటులో ఉన్న నిధులు, ఏ వర్గానికి ఎప్పుడు, ఎంత మేరకు సంక్షేమ ప్రయోజనాలు అందించాలనే అంశాలను ప్రధానంగా ప్రభుత్వమే నిర్ణయించాల్సి ఉంటుందని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది. కోర్టులు ప్రభుత్వానికి ప్రత్యామ్నాయంగా ఆర్థిక విధానాలను రూపొందించలేవని పేర్కొంది.
2019 రైతుబంధు వివాదం ఇదీ..
కోవిడ్-19 పరిస్థితుల నేపథ్యంలో 2019 ఖరీఫ్, రబీ సీజన్లకు రైతుబంధు నిధులు అందలేదని ఆరోపిస్తూ ఖమ్మం జిల్లా తల్లాడ మండలంలోని తల్లాడ, తెలగారం గ్రామాలకు చెందిన టి. వెంకటనారాయణతో పాటు మరో నలుగురు రైతులు హైకోర్టును ఆశ్రయించారు. తమకు రావాల్సిన రైతుబంధు మొత్తాలను ప్రభుత్వం విడుదల చేయకుండా నిలిపివేసిందని వారు పిటిషన్లో పేర్కొన్నారు.
ఈ పిటిషన్లను విచారించిన సింగిల్ జడ్జి రైతులకు రైతుబంధు నిధులు చెల్లించాలని ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశించారు. ఈ ఉత్తర్వులను సవాలు చేస్తూ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం హైకోర్టు డివిజన్ బెంచ్ను ఆశ్రయించింది. ప్రభుత్వ అప్పీల్పై విచారణ జరిపిన ప్రధాన న్యాయమూర్తి నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం సింగిల్ జడ్జి ఆదేశాలను తాజాగా రద్దు చేసింది.
‘ఆర్థిక ప్రాధాన్యతలు ప్రభుత్వమే నిర్ణయించాలి’
కోవిడ్ సమయంలో ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఆర్థిక నిర్ణయాలను పరిశీలించిన ధర్మాసనం.. పరిమిత వనరులను ఏ విధంగా వినియోగించాలి? ఏ పథకానికి ఎంత నిధులు కేటాయించాలి? ఏ వర్గానికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి? వంటి అంశాలు ప్రభుత్వ విధాన పరిధిలోకి వస్తాయని పేర్కొంది. బడ్జెట్లో కేటాయింపులు లేని మొత్తాన్ని కచ్చితంగా చెల్లించాలని ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశించే అధికారం కోర్టులకు లేదని స్పష్టం చేసింది.
ప్రభుత్వ నిర్ణయం న్యాయపరమైన సమీక్షకు పూర్తిగా అతీతం కాదని, అయితే దానిలో ఏకపక్షత, స్పష్టమైన వివక్ష, రాజ్యాంగ ఉల్లంఘన లేదా చట్ట విరుద్ధత నిరూపితమైనప్పుడు మాత్రమే జోక్యం చేసుకునే అవకాశం ఉంటుందని ధర్మాసనం గుర్తుచేసింది. కేవలం ఒక వర్గానికి లేదా కొంతమంది వ్యక్తులకు ఆర్థిక ప్రయోజనం అందలేదన్న కారణంతోనే ప్రభుత్వ విధానాన్ని కోర్టు తిరస్కరించలేదని పేర్కొంది.
‘తక్కువ విస్తీర్ణం ఉన్న రైతులకు ప్రభుత్వం ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది’
కోవిడ్ సమయంలో ప్రభుత్వం అందుబాటులో ఉన్న పరిమిత నిధులను వివిధ వర్గాలకు ఎలా కేటాయించిందన్న వివరాలను ధర్మాసనం పరిశీలించింది. ప్రభుత్వం సమర్పించిన గణాంకాల ప్రకారం తక్కువ భూవిస్తీర్ణం కలిగిన రైతులకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చినట్లు స్పష్టమవుతోందని పేర్కొంది. ఈ నేపథ్యంలో పిటిషనర్లు మాత్రమే ఉద్దేశపూర్వకంగా లేదా ప్రత్యేకంగా వివక్షకు గురయ్యారనే వాదనకు తగిన ఆధారాలు లేవని ధర్మాసనం తేల్చింది.
2019 వానాకాలం సీజన్లో సుమారు 1.42 లక్షల మంది రైతులకు రూ.850.82 కోట్లు, యాసంగి సీజన్లో సుమారు 9.46 లక్షల మంది రైతులకు రూ.2,132.95 కోట్లు రైతుబంధు నిధులు విడుదల కాలేదని ప్రభుత్వ వివరాల ఆధారంగా ధర్మాసనం పేర్కొంది. దీంతో ఈ నిర్ణయం కేవలం పిటిషనర్లను లక్ష్యంగా చేసుకుని తీసుకున్న చర్య కాదని కోర్టు అభిప్రాయపడింది.
‘బడ్జెట్ కేటాయింపులు లేని మొత్తాన్ని చెల్లించలేం’
సంక్షేమ పథకాలను అమలు చేయడానికి ప్రభుత్వానికి ఆర్థిక వనరులు అవసరమని, నిధుల లభ్యతను బట్టి ప్రభుత్వం ప్రాధాన్యతలను నిర్ణయించుకోవాల్సి ఉంటుందని ధర్మాసనం పేర్కొంది. ఒక నిర్దిష్ట పథకానికి నిధులు విడుదల చేయాలని కోర్టు ఆదేశించడం ద్వారా ప్రభుత్వ ఆర్థిక విధానంలోకి నేరుగా ప్రవేశించినట్లవుతుందని తెలిపింది.
బడ్జెట్ కేటాయింపులు లేని మొత్తాన్ని చెల్లించాల్సిందేనంటూ ప్రభుత్వానికి ఆదేశాలు జారీ చేయడం న్యాయస్థానాల పరిధిలోకి రాదని స్పష్టం చేసింది. ప్రజా నిధుల వినియోగం, ఆర్థిక ప్రాధాన్యతల నిర్ణయం ఎన్నికైన ప్రభుత్వ బాధ్యత అని పేర్కొంది.
సుప్రీంకోర్టు తీర్పులను ప్రస్తావించిన ధర్మాసనం
ప్రభుత్వ ఆర్థిక విధానాలపై న్యాయ సమీక్షకు ఉన్న పరిమితులను సుప్రీంకోర్టు గతంలోనే వివిధ తీర్పుల ద్వారా స్పష్టం చేసిందని హైకోర్టు ధర్మాసనం గుర్తుచేసింది. ఆర్థిక విధానాల విషయంలో ప్రభుత్వ నిర్ణయం కోర్టుకు నచ్చలేదనే కారణంతో దానిని రద్దు చేయలేమని, నిర్ణయం రాజ్యాంగ విరుద్ధంగా లేదా స్పష్టంగా ఏకపక్షంగా ఉన్నట్లు నిరూపించాల్సి ఉంటుందని పేర్కొంది.
ప్రభుత్వానికి అందుబాటులో ఉన్న నిధులు, ప్రజా అవసరాలు, వివిధ సంక్షేమ కార్యక్రమాల ప్రాధాన్యతలు వంటి అంశాలను సమతుల్యం చేయడం ప్రభుత్వ బాధ్యతగా ధర్మాసనం అభివర్ణించింది. ప్రజల తరఫున ఎన్నికైన ప్రభుత్వం తీసుకునే ఆర్థిక నిర్ణయాలకు ప్రజాస్వామ్యపరమైన జవాబుదారీతనం ఉంటుందని, ఆ నిర్ణయాలను ప్రతి సందర్భంలోనూ న్యాయస్థానం తన నిర్ణయంతో భర్తీ చేయలేదని స్పష్టం చేసింది.
ప్రభుత్వ అప్పీల్కు అనుమతి.. సింగిల్ జడ్జి ఆదేశాలు రద్దు
ఈ నేపథ్యంలో రైతుబంధు నిధులు చెల్లించాలని సింగిల్ జడ్జి ఇచ్చిన ఉత్తర్వులను డివిజన్ బెంచ్ రద్దు చేసింది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం దాఖలు చేసిన అప్పీల్ను అనుమతించింది. దీంతో 2019 ఖరీఫ్, రబీ సీజన్లలో నిలిచిపోయిన రైతుబంధు నిధులను పిటిషనర్లకు చెల్లించాలన్న సింగిల్ జడ్జి ఆదేశాలు అమలులో ఉండవు.
ఈ తీర్పు ద్వారా సంక్షేమ పథకాల అమలులో ప్రభుత్వ ఆర్థిక స్వేచ్ఛ, బడ్జెట్ ప్రాధాన్యతలు, న్యాయ సమీక్ష పరిధిపై హైకోర్టు మరోసారి స్పష్టమైన వైఖరిని వెల్లడించింది. అదే సమయంలో ప్రభుత్వం తీసుకునే ఆర్థిక నిర్ణయాలు పూర్తిగా న్యాయ సమీక్షకు అతీతం కాదని, రాజ్యాంగం లేదా చట్టాన్ని ఉల్లంఘించినట్లు తేలితే కోర్టులు జోక్యం చేసుకునే అవకాశం ఉందని కూడా ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది.
