- ఉపసంహరణల్లో ప్రపంచంలో భారత్కు రెండో స్థానం.
- రిట్రాక్షన్లలో భారత వర్సిటీలకు చేదు రికార్డు.
- అన్నా యూనివర్సిటీకి తొలి స్థానం.
- ఐదో స్థానంలో హైదరాబాద్ జేఎన్టీయూ.
- నాణ్యత లోపాలతో వెనక్కి వేలాది పత్రాలు.
- పరిశోధనల విశ్వసనీయతకు ఎదురుదెబ్బ.
- కఠిన చర్యలకు కేంద్రం శ్రీకారం.
ఢిల్లీ, మహా.
అంతర్జాతీయ పరిశోధన రంగంలో అగ్రగామిగా ఎదగాలన్న భారత లక్ష్యానికి తాజా గణాంకాలు గట్టి హెచ్చరికగా మారాయి. పరిశోధన పత్రాల ఉపసంహరణల్లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా భారత్ రెండో స్థానంలో నిలవడం, అత్యధిక రిట్రాక్షన్లు నమోదైన తొలి పది విశ్వవిద్యాలయాల జాబితాలో ఆరు భారతీయ విద్యాసంస్థలు చోటు దక్కించుకోవడం దేశ ఉన్నత విద్యా వ్యవస్థలో నాణ్యతా ప్రమాణాలపై తీవ్ర చర్చకు దారితీసింది. పరిశోధనలో ప్రమాణాల కంటే ప్రచురణల సంఖ్యకే అధిక ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం ఈ పరిస్థితికి ప్రధాన కారణంగా విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
రిట్రాక్షన్లలో భారత్కు రెండో స్థానం
పరిశోధన పత్రాల ఉపసంహరణలను నమోదు చేసే అంతర్జాతీయ డేటాబేస్ వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం 2025లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యధిక రిట్రాక్షన్లు నమోదైన దేశాల్లో చైనా మొదటి స్థానంలో నిలిచింది. చైనాలో 1,701 పరిశోధన పత్రాలు ఉపసంహరణకు గురికాగా, భారత్లో 887 పరిశోధన పత్రాలు వెనక్కి తీసుకోవాల్సి వచ్చింది. ప్రపంచ పరిశోధనల్లో భారతదేశం వాటా సుమారు ఐదు శాతం మాత్రమే ఉన్నప్పటికీ, ఉపసంహరణల్లో మాత్రం ఇరవై ఒక్క శాతం వాటా నమోదవడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
ప్రపంచ టాప్–10లో ఆరు భారతీయ వర్సిటీలు
అత్యధిక రిట్రాక్షన్లు నమోదైన ప్రపంచ తొలి పది విశ్వవిద్యాలయాల జాబితాలో ఏకంగా ఆరు భారతీయ విద్యాసంస్థలు చోటు దక్కించుకున్నాయి. చెన్నైలోని అన్నా యూనివర్సిటీ 161 పరిశోధన పత్రాల ఉపసంహరణతో ప్రపంచంలోనే తొలి స్థానంలో నిలిచింది. డాక్టర్ ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం టెక్నికల్ యూనివర్సిటీ 160 రిట్రాక్షన్లతో రెండో స్థానంలో ఉండగా, సవీత ఇన్స్టిట్యూట్ 159 ఉపసంహరణలతో మూడో స్థానంలో నిలిచింది. హైదరాబాద్లోని జవహర్లాల్ నెహ్రూ టెక్నలాజికల్ యూనివర్సిటీ 104 రిట్రాక్షన్లతో ఐదో స్థానాన్ని, లవ్లీ ప్రొఫెషనల్ యూనివర్సిటీ 98 ఉపసంహరణలతో ఆరో స్థానాన్ని దక్కించుకున్నాయి.
నాణ్యత కంటే సంఖ్యకే ప్రాధాన్యం
పరిశోధనల నాణ్యతను పక్కనపెట్టి ఎక్కువ సంఖ్యలో పత్రాలను ప్రచురించడంపైనే దృష్టి పెట్టడం ఈ పరిస్థితికి ప్రధాన కారణమని నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు. అకడమిక్ పదోన్నతులు, ర్యాంకులు, పరిశోధన నిధుల కోసం అధిక సంఖ్యలో ప్రచురణలు అవసరమనే ఒత్తిడి కారణంగా అనేక పరిశోధనలు తగిన ప్రమాణాలు పాటించకుండా ప్రచురితమవుతున్నాయని విశ్లేషిస్తున్నారు.
రిట్రాక్షన్లకు దారితీసిన కారణాలు
పరిశోధనల్లో డేటా లోపాలు, తప్పుడు లేదా నిర్ధారణ లేని ఫలితాలు, పునరావృత ప్రచురణలు, పరిశోధనా నైతిక ప్రమాణాల ఉల్లంఘన, కృత్రిమ మేధ ఆధారంగా రూపొందించిన విషయాలను సరైన ధృవీకరణ లేకుండా వినియోగించడం వంటి అంశాల కారణంగా అనేక అంతర్జాతీయ జర్నళ్లు ఈ పరిశోధన పత్రాలను ఉపసంహరించుకున్నాయి. దీంతో భారతీయ పరిశోధనల విశ్వసనీయతపై అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.
కేంద్రం కఠిన చర్యలు
ఈ పరిణామాలను తీవ్రంగా పరిగణించిన కేంద్ర ప్రభుత్వం పరిశోధనల్లో నాణ్యత పెంపుపై దృష్టి సారించింది. 2025 నుంచి జాతీయ విద్యాసంస్థల ర్యాంకింగ్ విధానంలో పరిశోధన పత్రాల ఉపసంహరణలను కూడా ఒక ప్రమాణంగా పరిగణిస్తూ, ఎక్కువ రిట్రాక్షన్లు ఉన్న విద్యాసంస్థలకు పెనాల్టీలు విధించే విధానాన్ని అమల్లోకి తీసుకొచ్చింది. దీంతో నాణ్యత ప్రమాణాలను కచ్చితంగా పాటించేలా విద్యాసంస్థలపై ఒత్తిడి పెరగనుంది.
పరిశోధనల విశ్వసనీయతే అసలైన సవాలు
పరిశోధన పత్రాల సంఖ్య పెరగడం మాత్రమే అభివృద్ధికి సూచిక కాదని, వాటి నాణ్యత, విశ్వసనీయత, శాస్త్రీయ ప్రమాణాలే అత్యంత కీలకమని విద్యావేత్తలు అభిప్రాయపడుతున్నారు. అంతర్జాతీయ స్థాయిలో భారత పరిశోధనలకు గౌరవం పెరగాలంటే ప్రచురణల సంఖ్యపై కాకుండా నాణ్యమైన పరిశోధనలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉందని సూచిస్తున్నారు.
