భూభారతిపై రైతుల్లో ఆందోళన. దరఖాస్తులు ఎక్కువ… పరిష్కారాలు తక్కువ…!

ఖమ్మం, మహా.

భూభారతి చట్టం– తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రజల భూ సమస్యలకు శాశ్వత పరిష్కారం చూపుతుందనే నమ్మకంతో తీసుకువచ్చిన చట్టం. కానీ ప్రజల ఆశలను నెరవేర్చడంలో ఇది ఎంతవరకు విజయవంతమవుతోంది? రెవెన్యూ సదస్సుల పేరుతో పెద్ద ఎత్తున దరఖాస్తులు స్వీకరించినా, వాటిలో చాలా ఇప్పటికీ పరిష్కార దశకు చేరకపోవడమే గాక, వాస్తవికంగా ఈ చట్టం వల్ల సామాన్య రైతులకు ఎలాంటి మేలు జరుగుతుందన్నదానిపై అనేక అనుమానాలు తలెత్తుతున్నాయి. వ్యవస్థాత్మక లోపాలు, కార్యాచరణలో స్పష్టత లేకపోవడం, అధికారి స్థాయిలో నిర్లక్ష్యం, క్రియాశీలత లోపం వల్ల భూభారతి పేరుతో సాగుతున్న ప్రక్రియ మళ్లీ ప్రజల ఆశలపై నీళ్లు చల్లే ప్రమాదంలో ఉంది. అధికార పక్షం ప్రకటించుకుంటున్న గొప్ప ఆఖ్యాయికల కంటే మెదటి స్థాయిలో రైతు ఎదుర్కొంటున్న అనుభవాలే ఈ చట్టంపై అసలైన తీర్పు వినిపిస్తున్నాయి.

తెలంగాణ ప్రభుత్వం అమలు చేస్తున్న భూభారతి చట్టం ఇప్పుడు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశంగా మారింది. ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం దీన్ని భూములపై ఉన్న శాశ్వత సమస్యలకు పరిష్కార మార్గంగా ప్రచారం చేస్తున్నప్పటికీ, గ్రామీణ స్థాయిలో ప్రజలు దీనిపై అనేక అనుమానాలను వ్యక్తం చేస్తున్నారు. “ధరణి వల్ల దగాపడ్డామని” చెప్పిన ప్రజలు భూభారతిని స్వాగతించినా… వాస్తవంగా వారి సమస్యలు పరిష్కార దశకు చేరాయని చెప్పడానికి నేటి పరిస్థితులు గంభీరంగా కనిపించడం లేదు.

భూభారతి పోర్టల్‌లో ఇప్పటికే 8 లక్షలకు పైగా దరఖాస్తులు నమోదు కావడం, ప్రజల్లో ఉన్న అసంతృప్తిని స్పష్టం చేస్తోంది. రైతులు భూములు పోయినట్లు, సర్వే నెంబర్లు మారినట్లు, పోడు భూములకు పౌర హక్కులు లేకపోయినట్లు చెప్పుకుంటున్నారు. కానీ ఈ దరఖాస్తులపై దాదాపు 90% పైగా ఇంకా నిర్ణయాలు తీసుకోబడలేదు. చాలా చోట్ల సర్వేలు ప్రారంభించలేదు. కొన్ని చోట్ల అధికారులు నోటీసుల దశకే పరిమితమయ్యారు. ముఖ్యంగా, ప్రతి దరఖాస్తుపై సమగ్ర విచారణ చేయాల్సిన బాధ్యత ఉన్న రెవెన్యూ అధికారులు… పని భారం, సాంకేతిక లోపాలు, మార్గదర్శకాల అస్పష్టత వల్ల ముందుకు సాగలేక పోతున్నారు.

ఇక సర్వే నెంబర్ల మార్పులపై, గత ప్రభుత్వ హయాంలో వచ్చిన ఆర్ ఓ ఆర్ చట్టం వల్ల రైతుల భూములు ఇతరుల పేర్లకు మారిన దృష్టాంతాలు మరువలేనివి. కానీ భూభారతి చట్టం ఆ లోపాలను సరిచేయగలదా? అనేది రైతు ప్రశ్న. ఇది కూడా సాంకేతిక ఆధారాలపై ఆధారపడే చట్టమే కావడంతో, రైతుల సాక్ష్యాలు, తాత్కాలిక పాస్ పుస్తకాలు, పూర్వపు వాడకపు ఆధారాలను అధికారులు తిరస్కరిస్తున్న ఉదంతాలు కనిపిస్తున్నాయి.

పొడుపుగావేయదగిన అంశం – భూభారతిని అమలు చేసే విధానం అసలు ప్రజోన్ముఖమా? లేక తిరిగి వ్యవస్థల యంత్రచక్రాల్లో రైతులను తిరగదొడుపుగా నెట్టేలా ఉందా?
భూభారతి యొక్క లక్ష్యం సాలిడ్ అయినప్పటికీ, పాలనా దశల్లో స్పష్టత లేకపోవడం దీనిని అనుమానాస్పదంగా మారుస్తోంది. అందులోనూ, సంబంధిత ఉద్యోగుల తాపీగా వ్యవహరించడం వల్ల అనేక మంది రైతులు తిరిగి తమ సమస్యల పరిష్కారానికి మరోసారి ప్రభుత్వ తలుపు తట్టాల్సిన పరిస్థితిలోకి వచ్చారు.

అంతేగాక, కొన్ని జిల్లాల్లో ప్రభుత్వ పెద్దల, శాసనసభ్యుల సూచనల మేరకు దరఖాస్తులకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చినట్లు ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి. “బేనిఫిట్ సాఫ్ట్‌వేర్‌లో కాదు, సంబంధాల సాఫ్ట్‌వేర్‌లో ఉంది” అన్న వాఖ్యాలు సోషల్ మీడియా వేదికగా విస్తరిస్తున్నాయి. ఇది చట్టానికి తలరాత కానే ప్రమాదం.

భూభారతి ప్రక్రియలో అందరినీ చేరదీసే సామర్థ్యం ఉంటేనే అది ప్రజా చట్టంగా నిలుస్తుంది. లేకపోతే, ఇది కూడా ఓ పాలనా ప్రహసనంగా మిగిలిపోయే ప్రమాదం ఉంది. రైతులు ప్రభుత్వం మీద నమ్మకంతో వేచిచూస్తున్నారు. కానీ వేచి ఉండే సమయం ఇక చాలదన్న వాదనలు బలపడుతున్నాయి.

భూభారతి చట్టం విజయవంతం కావాలంటే, కేవలం మంత్రి ప్రకటనలకే కాకుండా, వ్యవస్థల చైతన్యం, అధికారుల నిబద్ధత, నైతిక స్పష్టత అవసరం. రైతు దరఖాస్తు ఓ ఫారమ్ కాదు – అది ఓ ఆశ. ఆ ఆశను నిలబెట్టాలంటే ఇప్పుడు రాష్ట్రానికి మార్గదర్శకంగా పని చేయాల్సింది ప్రభుత్వం మాత్రమే. ఒక “డిజిటల్ భూ రివల్యూషన్”కు ఇది తొలి అడుగు కావాలే తప్ప… మళ్లీ ఒక “ధరణి-2.0”గా మిగిలిపోవద్దు.