ప్రగతి పరుగు.. పల్లెకు బరువు కాకూడదు!

• కనువిప్పు కలగాల్సిన తరుణం..
• ప్రతి పౌరుడూ చేయాల్సిన ఆత్మవిమర్శ ఇది.

(గడల నరసింహారావు, సీనియర్ జర్నలిస్ట్ ఖమ్మం.)

ఒక ప్రభుత్వ నివేదిక కేవలం అంకెల గారడీ కాకూడదు. అది సమాజ స్వరూపానికి, వ్యవస్థలోని లోపాలకు సజీవ సాక్ష్యంగా నిలవాలి. తాజాగా విడుదలైన ‘తెలంగాణ సామాజిక-ఆర్థిక ముఖచిత్రం 2025-26’ సరిగ్గా ఇలాంటి బాధ్యతనే నెరవేర్చింది. ఈ నివేదిక చూసి మనం మురిసిపోవాలా లేక మథనపడాలా అన్నది ఇప్పుడు ప్రతి ఒక్కరినీ తొలిచేస్తున్న ప్రశ్న. రాష్ట్ర తలసరి ఆదాయం నాలుగు లక్షలు దాటిందని, వృద్ధి రేటులో జాతీయ సగటును మించిపోయామని సంబరపడదామంటే.. అదే నివేదికలో వెనుకబడిన జిల్లాల దైన్యం కళ్లెదుట కదలాడుతూ గుండెల్ని పిండేస్తోంది. ఒకే రాష్ట్రంలో.. ఒక జిల్లా తలసరి ఆదాయం పదకొండు లక్షల రూపాయల పైచిలుకు ఉంటే, దానికి రెండు మూడు వందల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న మరో జిల్లా ఆదాయం రెండున్నర లక్షల వద్దే ఆగిపోవడం కేవలం ఆర్థిక వ్యత్యాసం కాదు.. అది మన ప్రగతి నమూనాలో ఉన్న లోపానికి నిలువుటద్దం. ఈ సంపాదకీయం చదువుతున్న ప్రతి పౌరుడూ, ప్రతి యువకుడూ, ప్రతి విధానకర్తా ఒక్క క్షణం ఆగి ఆలోచించాల్సిన అవసరం ఇక్కడే ఉంది.
అభివృద్ధి అనగానే ఆకాశహర్మ్యాలు, బహుళ అంతస్తుల ఐటీ భవనాలు, రద్దీగా ఉండే ఫ్లైఓవర్లు మాత్రమే అనుకునే భ్రమలోంచి మనం ముందుగా బయటపడాలి. సంపద సృష్టి అంతా హైదరాబాద్ పరిసర ప్రాంతాలకే.. ముఖ్యంగా పశ్చిమ కారిడార్‌కే పరిమితమైతే భవిష్యత్తులో జరిగే అనర్థాలు ఊహకు కూడా అందవు. ఒక ప్రాంతం డాలర్ల వర్షంలో తడుస్తుంటే, వ్యవసాయంపైనే ఆధారపడిన పల్లెలు పారిశ్రామిక లేమితో నెర్రెలు బారుతున్నాయి. అక్కడి యువత ఉపాధి కోసం గంపల కొద్దీ ఆశలతో మహానగరానికి వలస వస్తుంటే.. పల్లెలు వృద్ధాశ్రమాలుగా మారుతున్నాయి. మరోవైపు ఈ వలసల ఉప్పెనను తట్టుకోలేక నగరం ట్రాఫిక్, కాలుష్యం, నివాసయోగ్యత లేమితో ఉక్కిరిబిక్కిరి అవుతోంది. ఇది ఇలాగే కొనసాగితే రేపటి తరానికి మనం స్వచ్ఛమైన గాలిని, నీటిని కూడా అందించలేమన్న కఠోర వాస్తవాన్ని ప్రతి ఒక్కరూ గ్రహించాలి.
ప్రభుత్వం ఇప్పుడు ‘క్యూర్-ప్యూర్-రేర్’ (CURE-PURE-RARE) పేరుతో వికేంద్రీకరణ మంత్రం పఠించడం హర్షణీయమే. రాజధాని లోపల సేవారంగం, శివార్లలో భారీ తయారీ పరిశ్రమలు, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వ్యవసాయ ఆధారిత పరిశ్రమలు ఏర్పాటు చేయాలన్న ఈ ఆలోచన కాగితాల మీద అద్భుతంగానే ఉంది. కానీ, ఈ నివేదిక చదివిన తర్వాత “నేనేం చేయాలి?” అని ప్రతి ఒక్కరూ తమను తాము ప్రశ్నించుకున్నప్పుడే ఈ విధానాలకు జీవం పోసినట్లు అవుతుంది.
యువత ఆలోచనా ధోరణిలో సమూలమైన మార్పు రావాలి. చదువుకోగానే ఐటీ ఉద్యోగం కోసం హైదరాబాద్‌కో, విదేశాలకో వెళ్లాలన్న మూస పద్ధతికి స్వస్తి పలకాలి. మీ సొంతూరు ఏ జిల్లాలో ఉందో, అక్కడ ఏ వనరులు పుష్కలంగా ఉన్నాయో అధ్యయనం చేయండి. మీది వ్యవసాయ జిల్లా అయితే.. రైతులు పండించే పంటకు విలువ జోడించే ‘ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్’ లేదా ‘కోల్డ్ స్టోరేజ్’ యూనిట్ ఎందుకు స్థాపించకూడదని ఆలోచించాలి. ప్రభుత్వం గ్రామీణ ప్రాంతాలను ‘రేర్’ జోన్‌గా ప్రకటించిన నేపథ్యంలో, అక్కడ లభించే రాయితీలను ఉపయోగించుకుని నలుగురికి ఉపాధి కల్పించే పారిశ్రామికవేత్తలుగా ఎందుకు ఎదగకూడదు? ఉపాధి అన్వేషకుల స్థాయి నుంచి ఉపాధి సృష్టికర్తలుగా మారాలన్న కసి యువతలో రగులుకున్నప్పుడే జిల్లాల మధ్య ఉన్న ఈ ఆర్థిక కందకం పూడిపోతుంది.
ఇక విధానకర్తలు, పాలకుల బాధ్యత మరింత పెద్దది. పెట్టుబడులు అనగానే వాటికి ఎర్రతివాచీ పరిచి నగర శివార్లలోనే స్థలాలు కేటాయించడం మానుకోవాలి. వెనుకబడిన జిల్లాల్లో పరిశ్రమలు స్థాపిస్తే అదనపు రాయితీలు, పన్ను మినహాయింపులు ఇస్తూ పారిశ్రామికవేత్తలను ఆకట్టుకోవాలి. పల్లెల్లో మౌలిక వసతులు మెరుగుపరచాలి. అలాగే, ప్రతి పౌరుడూ స్థానిక ఉత్పత్తులను ప్రోత్సహించడం ద్వారా గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థకు అండగా నిలవాలి.
నిజమైన అభివృద్ధి అంటే కొందరి జేబులు నిండటం కాదు.. అట్టడుగున ఉన్న సామాన్యుడి కళ్లలో ఆనందం చూడటం. మూడు ట్రిలియన్ డాలర్ల ఆర్థిక వ్యవస్థగా ఎదగాలన్న మన లక్ష్యం.. కాంక్రీటు జంగిల్స్‌ను పెంచడానికి కాదు, పచ్చని పల్లెల్లో సిరులు పండించడానికి ఉపయోగపడాలి. మన ఆలోచనలు మారినప్పుడే, మన ఆచరణ మారినప్పుడే ఆ ‘సమగ్ర తెలంగాణ’ సాక్షాత్కరిస్తుంది. ఏ ఒక్క జిల్లా వెనుకబడినా అది రాష్ట్ర సమగ్ర ప్రగతికి గొడ్డలిపెట్టే అన్న సత్యాన్ని గ్రహించి, అందరం కలిసికట్టుగా వికేంద్రీకరణ దిశగా అడుగులేద్దాం. ఇదే నేటి తరం ముందున్న తక్షణ కర్తవ్యం!