ఉప సర్పంచులకు చెక్!

ఉప సర్పంచులకు చెక్!
* ఎప్పట్లాగే సర్పంచ్, కార్యదర్శికే జాయింట్ చెక్ పవర్.
*పంచాయతీల్లో ఆధిపత్య పోరుకు ఫుల్ స్టాప్.
* పాత పద్ధతికే పీఆర్ శాఖ ప్రతిపాదనలు.
*’జాయింట్ చెక్ పవర్ మార్పుపై కసరత్తు.
* చట్ట సవరణ దిశగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం.
హైదరాబాద్, మహా.

తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని గ్రామ పంచాయతీల్లో కీలకమైన పాలనా మార్పు దిశగా ప్రభుత్వం అడుగులు వేస్తోంది. గ్రామాభివృద్ధి పనుల్లో నెలకొంటున్న ప్రతిష్టంభనకు ముగింపు పలికేందుకు పంచాయతీరాజ్ శాఖ కీలక నిర్ణయం తీసుకునే దిశగా ప్రతిపాదనలు సిద్ధం చేసింది. గత ప్రభుత్వ హయాంలో తీసుకొచ్చిన పంచాయతీరాజ్ చట్టం-2018 ప్రకారం సర్పంచ్, ఉప సర్పంచులకు ఉన్న జాయింట్ చెక్ పవర్‌ను రద్దు చేసి, దానిని తిరిగి సర్పంచ్ మరియు పంచాయతీ కార్యదర్శికి అప్పగించేందుకు ప్రభుత్వానికి నివేదిక పంపింది. ఈ ప్రతిపాదనలపై ఇప్పుడు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా రాజకీయ చర్చ జరుగుతోంది. పాలన సజావుగా సాగుతుందని సర్పంచులు ఈ నిర్ణయాన్ని స్వాగతిస్తుండగా, తమకు అన్యాయం జరుగుతుందని ఉప సర్పంచులు తీవ్రంగా ఆందోళన చెందుతున్నారు.
**ఆధిపత్య పోరుకు చెక్ పెట్టే వ్యూహం**
రాష్ట్రంలోని అనేక గ్రామ పంచాయతీల్లో సర్పంచ్, ఉప సర్పంచుల మధ్య తీవ్ర స్థాయి ఆధిపత్య పోరు నడుస్తోంది. ఎస్సీ, ఎస్టీ, బీసీలకు రిజర్వ్ అయిన సర్పంచ్ స్థానాల్లో, జాయింట్ చెక్ పవర్ అడ్డం పెట్టుకుని అగ్రవర్ణాలకు చెందిన ఉప సర్పంచులు ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నారనే ఆరోపణలు వస్తున్నాయి. ఇద్దరూ వేర్వేరు రాజకీయ పార్టీలకు చెందిన వారైతే ఈ సమస్య మరింత జటిలంగా మారుతోంది. ఒకే పార్టీకి చెందిన వారైనా వర్గ విభేదాలతో పనులు ముందుకు సాగని పరిస్థితులు నెలకొన్నాయి. ఈ రాజకీయ విభేదాలకు ఫుల్ స్టాప్ పెట్టే దిశగా పంచాయతీరాజ్ శాఖ ఆలోచన చేసింది.
**గ్రామాభివృద్ధికి అడ్డంకిగా మారిన జాప్యం**
గ్రామ పంచాయతీ ఖాతా నుంచి ఏ చిన్న ఖర్చుకైనా నిధులు డ్రా చేయాలంటే సర్పంచ్, ఉప సర్పంచ్ ఇద్దరి సంతకాలు తప్పనిసరి అనే నిబంధన అభివృద్ధికి పెద్ద అడ్డంకిగా మారింది. కొందరు ఉప సర్పంచులు కావాలనే సంతకాలు చేయడానికి నిరాకరిస్తున్నారని, బిల్లుల చెల్లింపులకు అడ్డంకులు సృష్టిస్తున్నారని సర్పంచుల నుంచి పెద్ద ఎత్తున ఫిర్యాదులు వెల్లువెత్తాయి. దీనివల్ల నిధుల డ్రాలో తీవ్ర జాప్యం జరిగి, చేపట్టిన పనులు మధ్యలోనే ఆగిపోతున్నాయి. బిల్లులు సకాలంలో చెల్లించకపోవడంతో ప్రభుత్వం నుంచి వచ్చే తదుపరి నిధులు కూడా ఆగిపోతున్న పరిస్థితులు ఎదురవుతున్నాయి.
**పాత పద్ధతికే అధికారుల మొగ్గు**
ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో నిధుల వినియోగంలో నెలకొన్న ప్రతిష్టంభనను తొలగించేందుకు అధికారులు పాత పద్ధతికే మొగ్గు చూపుతున్నారు. గతంలో మాదిరిగానే ఉప సర్పంచుల స్థానంలో పంచాయతీ సెక్రటరీ, సర్పంచ్‌లకు ఉమ్మడి చెక్ పవర్ ఇవ్వాలని ప్రభుత్వానికి పీఆర్ శాఖ ప్రతిపాదనలు పంపింది. ఒక రాజకీయ ప్రతినిధిగా సర్పంచ్, ప్రభుత్వ ప్రతినిధిగా పంచాయతీ కార్యదర్శి ఇద్దరూ నిధులను పర్యవేక్షించడం వల్ల జవాబుదారీతనం పెరుగుతుందని అధికారులు భావిస్తున్నారు. నిధుల దుర్వినియోగం జరిగితే కార్యదర్శిని బాధ్యుడిని చేసి తక్షణ చర్యలు తీసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
**సర్పంచుల హర్షం.. ఉప సర్పంచుల ఆందోళన**
కార్యదర్శికి చెక్ పవర్ ఇచ్చే ప్రభుత్వ ప్రతిపాదనపై సర్పంచుల సంఘం హర్షం వ్యక్తం చేస్తోంది. ఎవరి దయాదాక్షిణ్యాలపై ఆధారపడకుండా, పనులు సజావుగా సాగేందుకు ఇది ఎంతగానో దోహదపడుతుందని వారు భావిస్తున్నారు. మరోవైపు, ఉప సర్పంచులు మాత్రం దీనిని తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తున్నారు. వార్డు సభ్యుడిగా గెలిచి ఉప సర్పంచ్ పదవిని దక్కించుకునేందుకు లక్షల రూపాయలు ఖర్చు చేశామని, ఇప్పుడు తమకున్న ఏకైక అధికారాన్ని తొలగిస్తే తమ పదవికి ఏమాత్రం విలువ ఉండదని వారు వాపోతున్నారు.
**చట్ట సవరణ లేదా ఆర్డినెన్స్ ద్వారా అమలు**
ఉప సర్పంచులకు ఉన్న చెక్ పవర్‌ను రద్దు చేసి, కార్యదర్శికి ఇవ్వాలంటే కచ్చితంగా చట్ట సవరణ చేయాల్సిందే. తెలంగాణ పంచాయతీరాజ్ చట్టం-2018కు సవరణలు చేయడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అసెంబ్లీలో బిల్లు ప్రవేశపెట్టి ఆమోదించాల్సి ఉంటుంది. ఒకవేళ అసెంబ్లీ సమావేశాలు అందుబాటులో లేని పక్షంలో గవర్నర్ ద్వారా ఆర్డినెన్స్ తీసుకొచ్చి ఈ మార్పును అమలు చేసే వీలుందని, ఆ తర్వాత ఆరు నెలల్లోగా అసెంబ్లీలో ఆమోదం పొందవచ్చని న్యాయ నిపుణులు వివరిస్తున్నారు.
**పొరుగు రాష్ట్రాల్లోనూ ఇదే విధానం ఆచరణ**
దేశవ్యాప్తంగా పంచాయతీల్లో చెక్ పవర్ విధానం ఒక్కొక్క రాష్ట్రంలో ఒక్కోలా ఉంది. అయితే, మన పొరుగున ఉన్న ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర వంటి రాష్ట్రాల్లో సర్పంచ్‌తో పాటు పంచాయతీ కార్యదర్శికి లేదా డెవలప్‌మెంట్ ఆఫీసర్‌కు మాత్రమే జాయింట్ చెక్ పవర్ అమల్లో ఉంది. తెలంగాణలో కూడా 2018కి ముందు ఇదే పద్ధతి విజయవంతంగా సాగింది. దేశంలోని ఇతర రాష్ట్రాల పనితీరును ప్రాతిపదికగా తీసుకునే ఇప్పుడు మళ్లీ కార్యదర్శులకు ఈ అధికారాన్ని కట్టబెట్టే యోచనలో ప్రభుత్వం ఉంది.
**డిజిటల్ సంతకాలతో పారదర్శకతకు పెద్దపీట**
ఇటీవల కేంద్ర ప్రభుత్వం 15వ ఆర్థిక సంఘం నిధుల కోసం ప్రతి పంచాయతీలో ప్రత్యేక ఖాతా తెరవాలని ఆదేశించింది. ఈ నిధుల చెల్లింపులకు కేవలం సర్పంచ్, పంచాయతీ కార్యదర్శుల డిజిటల్ సంతకాలను మాత్రమే తప్పనిసరి చేశారు. ఈ డిజిటల్ విధానం వల్ల నిధుల బదిలీలో ఎక్కడా జాప్యం జరగకుండా పూర్తి స్థాయి పారదర్శకత ఏర్పడుతుంది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వ నిధులకు కూడా ఇదే తరహా పద్ధతిని తీసుకురావడం వల్ల గ్రామ స్థాయిలో పరిపాలన మరింత వేగవంతం కానుందని అధికార వర్గాలు చెబుతున్నాయి.