మౌనమైన మధుర గాత్రం.. సంగీత సరస్వతి ఆశా భోంస్లే కన్నుమూత..

• సంగీత సరస్వతి ఆశా భోంస్లే కన్నుమూత.
•  ఏడు దశాబ్దాల స్వర ప్రస్థానం ముగిసింది.
•  భారతీయ సంగీతానికి తీరని లోటు.
•  పోరాట పటిమకు చిరునామా ‘ఆశ’మ్మ.

ముంబై, మహా.

భారతీయ చలనచిత్ర సంగీత చరిత్రలో ఒక అద్భుత శకం ముగిసింది. తన మధుర గాత్రంతో ఏడు దశాబ్దాల పాటు శ్రోతలను మంత్రముగ్ధులను చేసిన లెజెండరీ గాయని, దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు గ్రహీత ఆశా భోంస్లే (92) ఆదివారం మధ్యాహ్నం కన్నుమూశారు. గత కొంతకాలంగా వయోభారంతో కూడిన అనారోగ్య సమస్యలతో బాధపడుతున్న ఆమె, శనివారం తీవ్రమైన ఛాతి ఇన్ఫెక్షన్ మరియు నీరసంతో ముంబైలోని బ్రీచ్ కాండీ ఆసుపత్రిలో చేరారు. ఐసీయూలో చికిత్స పొందుతున్న క్రమంలో పరిస్థితి విషమించి, గుండెపోటు రావడంతో మల్టీ ఆర్గాన్ ఫెయిల్యూర్ కారణంగా ఆమె తుది శ్వాస విడిచినట్లు వైద్యులు ధృవీకరించారు. ఆమె మరణవార్త తెలియగానే సంగీత ప్రపంచం ఒక్కసారిగా మూగబోయింది.

ఆశా భోంస్లే ప్రస్థానం కేవలం పాటలకే పరిమితం కాలేదు; అది ఒక అలుపెరుగని పోరాటం. 1933 సెప్టెంబర్ 8న మహారాష్ట్రలోని సాంగ్లీలో జన్మించిన ఆశ, తొమ్మిదేళ్ల ప్రాయంలోనే తండ్రిని కోల్పోయారు. అప్పటికే గాయనిగా ఎదుగుతున్న తన సోదరి లతా మంగేష్కర్‌కు తోడుగా, కుటుంబ బాధ్యతలను పంచుకుంటూ చిన్న వయసులోనే గాన ప్రయాణాన్ని మొదలుపెట్టారు. శాస్త్రీయ సంగీతం, గజల్స్, జానపద గీతాల నుంచి పాప్ సంగీతం వరకు ఆమె చేయని ప్రయోగం లేదు. 1948లో ‘సావన్ ఆయా’ పాటతో మొదలైన ఆమె ప్రస్థానం, దాదాపు 16 వేలకు పైగా పాటలతో గిన్నిస్ బుక్ ఆఫ్ వరల్డ్ రికార్డ్స్‌లో చోటు సంపాదించుకునే వరకు నిరంతరాయంగా సాగింది.

ఆమె వ్యక్తిగత జీవితం ఒక వడ్డించిన విస్తరి కాదు, అడుగడుగునా కన్నీటి గాథలే. కేవలం 16 ఏళ్ల వయసులో తన సోదరి లతా మంగేష్కర్ వ్యతిరేకించినప్పటికీ, గణపత్ రావ్ భోంస్లేను వివాహం చేసుకుని ఇంటి నుంచి బయటకు వచ్చారు. అయితే, ఆ ప్రేమ వివాహం ఆమెకు చేదు అనుభవాలనే మిగిల్చింది. అత్తింటి వారి వేధింపులు, భర్త హింసను భరిస్తూ ఒకానొక దశలో ఆత్మహత్యకు కూడా ప్రయత్నించారు. కానీ, గర్భంలో పెరుగుతున్న బిడ్డ కోసం ఆ ఆలోచనను విరమించుకుని, ధైర్యంగా ఒంటరి పోరాటం చేశారు. 1960లో భర్త నుంచి విడిపోయిన తర్వాత, పిల్లల బాధ్యతను మోస్తూనే సంగీత సామ్రాజ్యంలో తనకంటూ ఒక ప్రత్యేక స్థానాన్ని నిర్మించుకున్నారు.

హిందీతో పాటు తెలుగు, తమిళం, మరాఠీ, బెంగాలీ, రష్యన్ వంటి 20కి పైగా భాషలలో ఆమె తన గాత్రాన్ని అందించారు. ఆమె పాడిన ‘దమ్ మారో దమ్’ వంటి వెస్ట్రన్ శైలి పాటలు యువతను ఊర్రూతలూగిస్తే, ‘ఉమ్రావ్ జాన్’ లోని గజల్స్ విద్వత్తుకు నిదర్శనంగా నిలిచాయి. భారత ప్రభుత్వం ఆమెను పద్మవిభూషణ్, దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే వంటి అత్యున్నత పురస్కారాలతో గౌరవించింది. ఆమె మృతి పట్ల ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ తీవ్ర దిగ్భ్రాంతి వ్యక్తం చేస్తూ, ఆమె మధుర గాత్రం తరతరాల వరకు సంగీత ప్రియుల హృదయాల్లో నిలిచి ఉంటుందని నివాళులర్పించారు. అమితాబ్ బచ్చన్ వంటి ప్రముఖులు సైతం భారతీయ సంగీతం తన స్వరాన్ని కోల్పోయిందని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.

సోమవారం ఉదయం 11 గంటలకు ఆమె భౌతికకాయాన్ని ముంబైలోని నివాసంలో అభిమానుల సందర్శనార్థం ఉంచనున్నారు. అనంతరం సాయంత్రం 4 గంటలకు శివాజీ పార్క్‌లో అధికారిక లాంఛనాలతో అంత్యక్రియలు నిర్వహించనున్నట్లు ఆమె కుమారుడు ఆనంద్ భోంస్లే తెలిపారు. తన పాటలతో కోట్లాది మందిలో స్ఫూర్తిని నింపిన ఆ గాన సరస్వతి భౌతికంగా మన మధ్య లేకపోయినా, ఆమె గాత్రం విశ్వవ్యాప్తంగా చిరస్థాయిగా మారుమోగుతూనే ఉంటుంది.