భారత రాజ్యాంగమే పరమ ప్రమాణం.
* మన దేశం ఎప్పుడూ హిందూ దేశం కాదు.
* మతం ప్రాతిపదికన దేశ గుర్తింపు లేదు.
* న్యాయవ్యవస్థలో ప్రాంతీయ భాషలకు పట్టం కట్టాలి.
* సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి జస్టిస్ కోటేశ్వర సింగ్.
ఢిల్లీ, మహా.
భారత రాజ్యాంగం కేవలం చట్టాల పుస్తకం కాదని, అది దేశ ఆత్మ గౌరవానికి, స్వాతంత్ర్య పోరాట ఆశయాలకు ప్రతిరూపమని సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి జస్టిస్ ఎన్. కోటేశ్వర సింగ్ స్పష్టం చేశారు. ఢిల్లీలో నిర్వహించిన నేషనల్ లా ఇన్స్టిట్యూట్ యూనివర్సిటీ స్టూడెంట్ బార్ అసోసియేషన్ 2026 సదస్సులో ఆయన ప్రసంగిస్తూ, దేశవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశంగా మారిన పలు అంశాలపై కుండబద్దలు కొట్టినట్లు తన అభిప్రాయాలను పంచుకున్నారు. భారతదేశం తనను తాను ఎన్నడూ ‘హిందూ దేశం’గా ప్రకటించుకోలేదని, రాజ్యాంగం ప్రకారం భారత్ ఒక స్పష్టమైన లౌకిక దేశమని ఆయన పునరుద్ఘాటించారు. ఏ ఒక్క మతంతో దేశాన్ని గుర్తించడం రాజ్యాంగ ప్రాథమిక స్ఫూర్తికే విరుద్ధమని, అనేక మతాలు, విభిన్న సంస్కృతులు పరస్పర గౌరవంతో కలిసి జీవించే అద్భుతమైన జీవన చిత్రపటమే భారతదేశమని ఆయన కొనియాడారు.
‘హిందూ’ అనే పదంపై ఉన్న అపోహలను తొలగిస్తూ జస్టిస్ సింగ్ అత్యంత కీలకమైన వివరణ ఇచ్చారు. హిందూ అనే పదానికి మతపరమైన అర్థం కంటే చారిత్రక, భౌగోళిక ప్రాధాన్యత ఎక్కువగా ఉందని ఆయన గుర్తుచేశారు. ప్రాచీన కాలంలో సింధు నదికి అవతల నివసించే ప్రజలను సూచించడానికి విదేశీయులు వాడిన పదమే కాలక్రమేణా ‘హిందూ’గా రూపాంతరం చెందిందని, దీనిని ఒక నిర్దిష్ట మత చట్రంలో బంధించడం సరైనది కాదని అభిప్రాయపడ్డారు. భారత రాజ్యాంగం ఒక సజీవ పత్రమని, ఇది చరిత్రను, సమాజంలోని సృజనాత్మకతను మేళవించి రూపొందించబడిందని ఆయన విశ్లేషించారు. కాలం మారుతున్న కొద్దీ సమాజ అవసరాలకు అనుగుణంగా రూపాంతరం చెందే శక్తి మన రాజ్యాంగానికి ఉందని, అందుకే ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యున్నత గ్రంథంగా నిలిచిందని ఆయన ప్రశంసించారు.
భారత న్యాయవ్యవస్థపై ఉన్న పాశ్చాత్య ప్రభావాన్ని పక్కన పెట్టాల్సిన సమయం ఆసన్నమైందని జస్టిస్ కోటేశ్వర సింగ్ పిలుపునిచ్చారు. పాశ్చాత్య దేశాల న్యాయ సూత్రాలు భారతీయ సామాజిక వాస్తవాలను, ఇక్కడి మూలాలను పూర్తిగా ప్రతిబింబించలేవని ఆయన స్పష్టం చేశారు. మన న్యాయవ్యవస్థ మన ప్రజల అవసరాలకు, మన సంస్కృతికి అనుగుణంగా ఉండాలని ఆకాంక్షించారు. ముఖ్యంగా కోర్టుల్లో ఆంగ్ల భాషా ఆధిపత్యం కారణంగా సాధారణ పౌరులు న్యాయ ప్రక్రియను అర్థం చేసుకోలేక ఇబ్బందులు పడుతున్నారని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. సంక్లిష్టమైన న్యాయ పదజాలం పేదలకు, సామాన్యులకు న్యాయాన్ని దూరం చేయకూడదని, అందుకే ప్రాంతీయ భాషల్లో వాదనలు, తీర్పులు వెలువడాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉందని ఆయన నొక్కి చెప్పారు. న్యాయం కేవలం కాగితాల మీద ఉండటం కాదు, అది ప్రతి పౌరుడికి అర్థమయ్యేలా, అందుబాటులో ఉండాలని ఆయన సూచించారు.
చివరగా, దేశ భవిష్యత్తును నిర్మించబోయే యువ న్యాయవేత్తలకు ఆయన దిశానిర్దేశం చేశారు. న్యాయవాద వృత్తిని కేవలం ధనార్జన కోసం లేదా ఉద్యోగ అవకాశంగా చూడకుండా, సమాజానికి సేవ చేసే ఒక గొప్ప సాధనంగా భావించాలని కోరారు. సమాజంలో అణచివేతకు గురవుతున్న వారికి అండగా నిలబడడం, రాజ్యాంగ విలువలను కాపాడడం ప్రతి న్యాయవాది ప్రాథమిక బాధ్యత అని గుర్తుచేశారు. న్యాయం, సమానత్వం అనే పునాదులపై నిర్మితమైన భారత ప్రజాస్వామ్యాన్ని మరింత పటిష్టం చేయడంలో యువత కీలక పాత్ర పోషించాలని పిలుపునిచ్చారు.
