మామిడి సిరుల భారతం.
* రుచుల ఖజానా మన దేశం.
*ఉత్పత్తిలో రారాజు.. ఎగుమతుల్లో అగ్రగామి.
*మామిడి ఉత్పత్తిలో మనదే ఆధిపత్యం.
హైదరాబాద్, మహా.
వేసవి తాపాన్ని సైతం మరిపించేలా చేసే అమృత ఫలం మామిడి. భారతీయ సంస్కృతిలో, వ్యవసాయ ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఫలాల రారాజుగా కీర్తించబడే ఈ మామిడికి ఉన్న ప్రాధాన్యం అనన్య సామాన్యం. కమ్మని రుచి, ఆకట్టుకునే రంగు, నోరూరించే సువాసనలతో.. దేశ నలుమూలలా మట్టి వాసనను పుణికిపుచ్చుకుని రాష్ట్రానికో రకం మామిడి పండుతోంది. సామాన్యుడి విస్తరాకు నుంచి విదేశీయుల డైనింగ్ టేబుల్ వరకు భారతీయ మామిడి పండు పంచుతున్న రుచి అనిర్వచనీయం. కేవలం రుచిలోనే కాకుండా వాణిజ్యపరంగా, ఉత్పత్తి పరంగా మన దేశం ప్రపంచ పటంలో సగర్వంగా అగ్రస్థానంలో నిలబడటం వెనుక ఎంతో లోతైన వ్యవసాయ కృషి దాగి ఉంది.
తాజా గణాంకాలను లోతుగా విశ్లేషిస్తే, భారతీయ మామిడి సృష్టిస్తున్న ఆర్థిక ప్రభంజనం అర్థమవుతుంది. అపెడా , అగ్రి ఎక్స్ఛేంజ్ తదితర వ్యవసాయ మార్పిడి సంస్థల అధికారిక లెక్కల ప్రకారం.. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరానికి గాను దేశవ్యాప్తంగా ఏకంగా 231.43 లక్షల టన్నుల మామిడి ఉత్పత్తి అవుతుందని అంచనా. ఇంత భారీ స్థాయిలో దిగుబడి సాధించడం భారతీయ రైతుల దార్శనికతకు నిదర్శనం. దేశంలోని మొత్తం మామిడి ఉత్పత్తిలో సగానికి పైగా వాటాను కేవలం రెండు రాష్ట్రాలు మాత్రమే తమ సొంతం చేసుకోవడం గమనార్హం. ఇందులో ఉత్తరప్రదేశ్ ఏకంగా 26.56 శాతం భారీ వాటాతో అగ్రస్థానంలో కొనసాగుతుండగా, మట్టిని నమ్ముకున్న మన ఆంధ్రప్రదేశ్ రైతాంగం 21.55 శాతం ఉత్పత్తితో దేశంలోనే బలమైన రెండో శక్తిగా సత్తా చాటుతోంది. ఇక తెలంగాణ రాష్ట్రం సైతం 4.55 శాతం వాటాతో మామిడి సాగులో తనదైన ఉనికిని చాటుకుంటోంది. మిగిలిన ఉత్పత్తిలో కర్ణాటక (6.81%), బీహార్ (6.85%), గుజరాత్ (5.50%), పశ్చిమ బెంగాల్ (4.67%), మధ్యప్రదేశ్ (4.11%), ఒడిశా (4.02%), తమిళనాడు (4.39%) రాష్ట్రాలు వ్యవసాయ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కీలక దన్నుగా నిలుస్తున్నాయి.
ఉత్తరాది, పశ్చిమ రాష్ట్రాల మామిడి సాగును పరిశీలిస్తే ఎన్నో అద్భుతమైన రకాలు కనువిందు చేస్తాయి. ఉత్తరప్రదేశ్, హరియాణా, పంజాబ్ రాష్ట్రాల్లో విరివిగా పండే ‘దశేహరి’ రకం, పీచు లేకుండా స్వచ్ఛమైన మామిడి మాధుర్యాన్ని పంచుతుంది. ఇది ప్రధానంగా తాజా వినియోగానికి అత్యంత అనువైనది. అలాగే, గుజరాత్ రాష్ట్ర వ్యవసాయ ముఖచిత్రాన్ని మార్చిన ‘కేసర్’, ‘వనరాజ్’ రకాలు వాణిజ్యపరంగా ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందాయి. ముఖ్యంగా ఎర్రటి ఛాయతో ఆకర్షణీయంగా కనిపించే కేసర్ రకం, గుజ్జు (పల్ప్), జ్యూస్ తయారీ పరిశ్రమలకు ప్రాణధారంగా నిలుస్తోంది. ఇక మహారాష్ట్ర, గుజరాత్, కర్ణాటకల్లో పండే ‘అల్ఫోన్సో’ (హాపుస్) గురించి ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించాలి. అత్యుత్తమ నిల్వ సామర్థ్యం, ప్రీమియం నాణ్యత కలిగిన ఈ రకం అంతర్జాతీయ ఎగుమతుల్లో భారతదేశ కీర్తిపతాకగా వెలుగొందుతోంది. బీహార్, బెంగాల్, మధ్యప్రదేశ్ ప్రాంతాల్లో దొరికే ‘బొంబాయి’ (మాల్దా), పచ్చటి రంగులో ఉండే ఉత్తరప్రదేశ్ కు చెందిన ‘బొంబాయి గ్రీన్’ భిన్నమైన రుచులతో వినియోగదారులను ఆకట్టుకుంటున్నాయి.
ఇక దక్షిణాది రాష్ట్రాల విషయానికి వస్తే, వాణిజ్య మామిడి సాగులో ఇక్కడి రైతులు అవలంబిస్తున్న విధానాలు ఎంతో ఆదర్శనీయం. ఆంధ్రప్రదేశ్, తమిళనాడు రాష్ట్రాల్లో పండే ‘బంగినపల్లి’ (బనేషాన్, సఫేదా) మామిడికి దేశవ్యాప్తంగానే కాకుండా ఎగుమతుల పరంగా కూడా ఎంతో విశేషమైన ఆదరణ ఉంది. పొడి వాతావరణాన్ని సైతం తట్టుకుని నిలబడే ఈ పండ్లు నిల్వ ఉంచేందుకు, క్యానింగ్ కు ఎంతో అనుకూలమైనవి. ప్రాసెసింగ్ పరిశ్రమల ఆధారంగా సాగే సాగులో ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక, తమిళనాడులో పండే ‘బెంగుళూర’ లేదా ‘తోతాపురి’ రకానిదే ఏకఛత్రాధిపత్యం. అలాగే, ఒడిశా, ఏపీ వ్యవసాయ క్షేత్రాల్లో పండే ‘సువర్ణరేఖ’, తమిళనాడు, కర్ణాటకలకు పరిమితమైన భారీ సైజు పండు ‘ముల్గోవా’ తమ అద్భుతమైన రుచితో భోజన ప్రియులను కట్టిపడేస్తూ మార్కెట్లో స్థిరమైన డిమాండ్ ను కాపాడుకుంటున్నాయి.
భౌగోళిక వైవిధ్యానికి ప్రతిరూపంగా నిలిచే గోవా, మహారాష్ట్ర తీరప్రాంతాల్లో దొరికే ‘మాన్కుర్’ రకానికి ఒక ప్రత్యేకమైన చారిత్రక నేపథ్యం ఉంది. పోర్చుగీసు పదమైన ‘మాల్కొరాడో’ (పేలవమైన రంగు) నుంచి కాలక్రమంలో ఈ పేరు రూపాంతరం చెందింది. వర్షాకాలంలో ఈ పండ్ల మీద నల్లటి మచ్చలు రావడం దీని సహజ, ప్రామాణిక లక్షణం. అలాగే, గోవాకే చెందిన పసుపు, ఎరుపు రంగుల సమ్మేళనంతో ఉండే ‘ఫెర్నాండిన్’ స్థానిక మార్కెట్లలో రారాజుగా వెలుగొందుతోంది. ఇలా అల్ఫోన్సో నుంచి లంగ్రా వరకు, తోతాపురి నుంచి దశేహరి వరకు.. ఏ రకమైనా, ఏ ప్రాంతమైనా మామిడి పండు కేవలం ఒక ఫలంగానే కాకుండా, లక్షలాది మంది రైతుల జీవనాధారంగా, కోట్లాది రూపాయల విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని ఆర్జించిపెట్టే ఆర్థిక వనరుగా నిలుస్తూ భారతావని కీర్తిని దశదిశలా వ్యాప్తి చేస్తోంది.
