ఖనిజాన్వేషణలో ‘కృత్రిమ’ క్రాంతి…

ఖనిజాన్వేషణలో ‘కృత్రిమ’ క్రాంతి.
* బెంగళూరులో రూ.100 కోట్లతో ఏఐ కేంద్రం!
* భూగర్భంలో దాగి ఉన్న నిక్షేపాల గుర్తింపే లక్ష్యం.
* రంగంలోకి ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్, మెషీన్ లెర్నింగ్.

బెంగుళూరు , మహా.

భారతదేశ ఖనిజాన్వేషణ రంగంలో సరికొత్త శకానికి తెరలేచింది. అత్యాధునిక సాంకేతికతను అందిపుచ్చుకుంటూ, భూగర్భంలో అత్యంత లోతుగా దాగి ఉన్న అమూల్యమైన ఖనిజ నిక్షేపాలను వెలికితీసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక చారిత్రాత్మక నిర్ణయం తీసుకుంది. దశాబ్దాలుగా సాగుతున్న సంప్రదాయ అన్వేషణ పద్ధతులకు స్వస్తి పలుకుతూ, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (ఏఐ), మెషీన్ లెర్నింగ్ (ఎంఎల్) ఆధారంగా కీలక ఖనిజాలను పసిగట్టేందుకు బెంగళూరు వేదికగా ఒక ప్రత్యేక కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేయనుంది.

*దశాబ్దాల డేటాకు ఏఐ తోడు.*

జియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (జీఎస్ఐ) ఆధ్వర్యంలో సుమారు రూ.100 కోట్ల భారీ వ్యయంతో బెంగళూరులో డేటా ప్రాసెసింగ్, ఇంటర్‌ప్రిటేషన్ అండ్ ఇంటిగ్రేషన్ సెంటర్ (డీపీఐఐసీ)ను నెలకొల్పనున్నారు. ఈ కేంద్రం దేశవ్యాప్తంగా దశాబ్దాలుగా సేకరించిన భూగర్భ, భౌగోళిక, రసాయన, ఉపగ్రహ ముడి సమాచారాన్ని సమగ్రంగా విశ్లేషించే ప్రధాన హబ్‌గా సేవలందించనుంది. ఏఐ, మెషీన్ లెర్నింగ్ సాంకేతికతల అండతో.. కచ్చితంగా ఏ ప్రాంతంలో ఖనిజాలు లభించే అత్యధిక సంభావ్యత ఉందో అంచనా వేసి, అందుకు సంబంధించిన పక్కా మ్యాపులను ఈ కేంద్రం రూపొందిస్తుంది.

* ఐదేళ్లలో 8.5 లక్షల చదరపు కిలోమీటర్ల విశ్లేషణ*

సంప్రదాయ విధానాల్లో ఖనిజాన్వేషణ అనేది అత్యంత శ్రమతో, భారీ ఖర్చుతో కూడుకున్న వ్యవహారం. పైగా ఫలితాల సాధనలో అనిశ్చితి ఉంటుంది. అయితే, అధునాతన ఏఐ టెక్నాలజీ వాడకం వల్ల అన్వేషణలో కచ్చితత్వం పెరగడమే కాకుండా.. సమయం, వ్యయం భారీగా ఆదా అవుతాయి. అలాగే అన్వేషణలో ఉండే నష్టభయం కూడా గణనీయంగా తగ్గుతుంది. ఈ లక్ష్యంతోనే రాబోయే ఐదేళ్ల కాలంలో దేశవ్యాప్తంగా దాదాపు 8.5 లక్షల చదరపు కిలోమీటర్ల విశాలమైన ప్రాంతంలో ఎక్కడెక్కడ ఖనిజ సంభావ్యత ఉందనే దానిపై ఈ కేంద్రం లోతైన విశ్లేషణ చేయనుంది.

*దిగుమతుల తగ్గింపే జాతీయ లక్ష్యం*

ప్రస్తుతం ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు (ఈవీ), పునరుత్పాదక ఇంధన వనరులు, సెమీకండక్టర్లు, దేశ రక్షణ రంగాలకు అత్యంత కీలకమైన ఖనిజాల అవసరం ఎంతో ఉంది. ఈ ముడిసరుకు కోసం ఇతర దేశాలపై ఆధారపడటాన్ని పూర్తిగా తగ్గించుకుని, స్వయం సమృద్ధి సాధించాలన్నదే ‘నేషనల్ క్రిటికల్ మినరల్ మిషన్’ ప్రధాన ఉద్దేశం. ఈ అత్యాధునిక ఏఐ కేంద్రం ఏర్పాటు వెనుక ఉన్న జాతీయ వ్యూహం కూడా ఇదే. దీనికి సంబంధించిన ప్రణాళికలు కొంతకాలంగా అంతర్గతంగా నడుస్తుండగా, జూన్ 7వ తేదీన ప్రభుత్వం నుంచి స్పష్టమైన ప్రకటన వెలువడింది. దేశ ఖనిజ భద్రత కోసం ఏఐ లాంటి ఆధునిక సాంకేతికతను వాడుకోవడంలో ప్రభుత్వ నిబద్ధతకు ఇది అద్దం పడుతోందని, భవిష్యత్తులో భారత ఖనిజాన్వేషణలో ఈ ప్రాజెక్టు ఒక ‘గేమ్-ఛేంజర్’గా నిలుస్తుందని నిపుణులు, ఉన్నతాధికారులు బలంగా విశ్వసిస్తున్నారు.