- బ్రిక్స్ సదస్సుకు హాజరయ్యే అవకాశం.
- పశ్చిమాసియా ఉద్రిక్తతల వేళ ప్రాధాన్యం.
ఢిల్లీ, మహా.
ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియాన్ సెప్టెంబరులో భారత్లో పర్యటించే అవకాశం ఉన్నట్లు సమాచారం. ఢిల్లీలో భారత్ ఆతిథ్యమివ్వనున్న బ్రిక్స్ 18వ శిఖరాగ్ర సదస్సుకు ఆయన హాజరుకానున్నట్లు ఏఎన్ఐ వెల్లడించింది. 2026లో బ్రిక్స్ అధ్యక్ష బాధ్యతలను భారత్ చేపట్టిన నేపథ్యంలో జరుగుతున్న ఈ సదస్సుకు ఇరాన్ అధ్యక్షుడి రాకకు ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది.
‘బిల్డింగ్ ఫర్ రెసిలియన్స్, ఇన్నోవేషన్, కోఆపరేషన్ అండ్ సస్టెయినబిలిటీ’ ప్రధాన అజెండాగా భారత్ అధ్యక్షతన బ్రిక్స్ సదస్సు జరగనుంది. 2026 ప్రారంభంలో బ్రెజిల్ నుంచి భారత్ బ్రిక్స్ అధ్యక్ష బాధ్యతలను స్వీకరించింది. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ, అభివృద్ధి, బహుళపక్ష సహకారం, అంతర్జాతీయ శాంతి, భద్రతకు సంబంధించిన అంశాలపై సభ్య దేశాల నేతలు చర్చించే అవకాశం ఉంది.
ఇరాన్ 2024లో బ్రిక్స్లో పూర్తిస్థాయి సభ్యదేశంగా చేరింది. అదే సమయంలో ఈజిప్ట్, ఇథియోపియా, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ కూడా కూటమిలో సభ్యత్వం పొందాయి. అనంతరం 2025లో ఇండోనేషియా చేరడంతో బ్రిక్స్ పూర్తిస్థాయి సభ్యదేశాల సంఖ్య 11కు చేరింది. దీంతో విస్తరించిన బ్రిక్స్ వేదికపై భారత్, ఇరాన్ మధ్య ద్వైపాక్షిక సంబంధాలకు కూడా మరింత ప్రాధాన్యం లభిస్తోంది.
పెజెష్కియాన్ ప్రతిపాదిత పర్యటనకు పశ్చిమాసియాలో నెలకొన్న ఉద్రిక్త పరిస్థితులు మరో కీలక కారణంగా మారాయి. ఇటీవల ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాఘ్చీ భారత్లో పర్యటించారు. బ్రిక్స్ విదేశాంగ మంత్రుల సమావేశంలో పాల్గొన్న ఆయన పశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్తతలను తగ్గించేందుకు భారత్ మరింత కీలక పాత్ర పోషించగలదని వ్యాఖ్యానించారు. అవసరమైతే భారత్ చేపట్టే నిర్మాణాత్మక ప్రయత్నాలను ఇరాన్ స్వాగతిస్తుందని స్పష్టం చేశారు.
పశ్చిమాసియాలో సుదీర్ఘకాలంగా కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలకు సైనిక పరిష్కారం కంటే చర్చలు, దౌత్యపరమైన ప్రయత్నాలే మార్గమని అరాఘ్చీ పేర్కొన్నారు. సంబంధిత దేశాల మధ్య సంభాషణకు భారత్ వంటి ప్రభావవంతమైన దేశాలు చేస్తున్న ప్రయత్నాలు పరిస్థితులను చక్కదిద్దడంలో ఉపయోగపడతాయని ఇరాన్ భావిస్తున్నట్లు ఆయన వ్యాఖ్యల ద్వారా స్పష్టమైంది.
హర్మూజ్ జలసంధి విషయంలోనూ ఇరాన్ తన వైఖరిని స్పష్టం చేసింది. అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి అత్యంత కీలకమైన ఈ మార్గంలో వాణిజ్య, నౌకాయాన భద్రతకు ఇరాన్ కట్టుబడి ఉంటుందని అరాఘ్చీ తెలిపారు. పశ్చిమాసియా ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో హర్మూజ్ జలసంధి ప్రాధాన్యం మరింత పెరిగిన సమయంలో ఆయన చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలు ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి.
పెజెష్కియాన్ 2024 అక్టోబరులో రష్యాలోని కజాన్లో జరిగిన బ్రిక్స్ సదస్సు సందర్భంగా ప్రధాని నరేంద్ర మోదీతో సమావేశమయ్యారు. ఇరాన్-భారత్ ద్వైపాక్షిక సంబంధాలతోపాటు పశ్చిమాసియా ప్రాంతీయ పరిణామాలపై ఇరువురు నేతలు చర్చించారు. ఇప్పుడు భారత్ అధ్యక్షతన జరిగే బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశంలో మరోసారి భేటీ అయ్యే అవకాశం ఉండటంతో ఇరుదేశాల సంబంధాలపై ఆసక్తి నెలకొంది.
చాబహార్ పోర్టు, ఇంధనం, వాణిజ్యం, ప్రాంతీయ అనుసంధానం వంటి అంశాలు భారత్-ఇరాన్ సంబంధాల్లో కీలకంగా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా మధ్య ఆసియాతో భారత్కు అనుసంధానాన్ని పెంచే మార్గాల్లో ఇరాన్ కీలక భాగస్వామిగా ఉంది. పశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్తతలు, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య మార్గాల భద్రత, ఇంధన సరఫరాలు వంటి అంశాల నేపథ్యంలో ఇరాన్ అధ్యక్షుడి ప్రతిపాదిత భారత్ పర్యటన ద్వైపాక్షిక సంబంధాలతోపాటు ప్రాంతీయ దౌత్యానికి కూడా ప్రాధాన్యం సంతరించుకునే అవకాశం ఉంది.
అయితే పెజెష్కియాన్ పర్యటన తేదీలు, కార్యక్రమాలపై అధికారిక ప్రకటన వెలువడాల్సి ఉంది. ఆయన బ్రిక్స్ సదస్సుకు హాజరైతే ప్రధాని మోదీతో ద్వైపాక్షిక సమావేశం జరిగే అవకాశముంది. పశ్చిమాసియా సంక్షోభం, హర్మూజ్ జలసంధి భద్రత, ఇంధన సరఫరాలు, చాబహార్ పోర్టు, భారత్-ఇరాన్ వాణిజ్య సంబంధాలు వంటి అంశాలు చర్చకు వచ్చే అవకాశమున్న నేపథ్యంలో ఈ పర్యటనపై అంతర్జాతీయంగా ఆసక్తి నెలకొంది.
