- అమరావతిలో డిస్ట్రిక్ట్‌ కూలింగ్‌ సిస్టమ్‌!
- ఒకే ప్లాంట్‌తో అనేక భవనాలకు చల్లదనం.
- స్థలంతో పాటు భారీగా విద్యుత్ ఆదా.
అమరావతి, మహా.
ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాజధాని అమరావతిలో ఆధునిక మౌలిక వసతుల ఏర్పాటుకు మరో కీలక అడుగు పడింది. రాజధాని ప్రాంతంలో డిస్ట్రిక్ట్‌ కూలింగ్‌ సిస్టమ్‌ (డీసీఎస్‌) ఏర్పాటు చేసేందుకు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాజధాని ప్రాంత అభివృద్ధి సంస్థ (సీఆర్‌డీఏ) టెండర్లను ఆహ్వానించింది. సాధారణంగా ప్రతి భవనానికి ప్రత్యేకంగా ఎయిర్‌ కండిషనింగ్‌ వ్యవస్థ ఏర్పాటు చేసుకునే విధానానికి భిన్నంగా.. ఒకే కేంద్రీకృత శీతలీకరణ ప్లాంట్‌ నుంచి పైపుల ద్వారా పలు భవనాలకు చల్లని నీటిని సరఫరా చేసి వాటిని చల్లబరిచే విధంగా ఈ వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేయనున్నారు. దీంతో భవనాల్లో ప్రత్యేకంగా భారీ ఏసీ యంత్రాంగాన్ని ఏర్పాటు చేయాల్సిన అవసరం తగ్గడంతోపాటు స్థల వినియోగం, విద్యుత్ వినియోగం గణనీయంగా తగ్గే అవకాశం ఉంది.
రాజధాని అమరావతిని ఆధునిక, పర్యావరణహిత నగరంగా అభివృద్ధి చేయాలన్న లక్ష్యంలో భాగంగా డీసీఎస్‌కు ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారు. రాజధాని ప్రాంతంలో ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, వాణిజ్య సముదాయాలు, సంస్థలు, ఇతర భారీ భవనాలు పెద్ద సంఖ్యలో నిర్మాణం కానున్నాయి. ఇలాంటి భవనాల్లో శీతలీకరణ కోసం ప్రత్యేక ఏసీ వ్యవస్థలు ఏర్పాటు చేస్తే ఒక్కో భవనానికి భారీగా విద్యుత్ అవసరం అవుతుంది. అంతేకాకుండా ప్రతి భవనంలో శీతలీకరణ పరికరాలకు ప్రత్యేక స్థలం కేటాయించాల్సి ఉంటుంది. దీనికి ప్రత్యామ్నాయంగా కేంద్రీకృత శీతలీకరణ వ్యవస్థను తీసుకురావడం ద్వారా ఖర్చులు, స్థల వినియోగం, విద్యుత్ అవసరాలను తగ్గించవచ్చని సీఆర్‌డీఏ భావిస్తోంది.
డిస్ట్రిక్ట్‌ కూలింగ్‌ సిస్టమ్‌లో ఒక కేంద్ర ప్లాంట్‌లో నీటిని చల్లబరచి, ప్రత్యేక పైపుల నెట్‌వర్క్‌ ద్వారా వివిధ భవనాలకు సరఫరా చేస్తారు. ఆయా భవనాల్లోని శీతలీకరణ వ్యవస్థలు ఈ చల్లని నీటిని ఉపయోగించుకుని భవనాల్లోని ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రిస్తాయి. దీంతో ప్రతి భవనంలో పెద్ద సంఖ్యలో కూలింగ్‌ యూనిట్లు, చిల్లర్లు, సంబంధిత పరికరాలను ఏర్పాటు చేయాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది.
అమరావతి వంటి ప్రణాళికాబద్ధమైన రాజధాని నగరంలో ఈ విధానం మరింత సమర్థంగా పనిచేసే అవకాశం ఉంది. నగర నిర్మాణం ప్రారంభ దశలోనే భవిష్యత్తు అవసరాలను అంచనా వేసి కేంద్రీకృత శీతలీకరణ వ్యవస్థకు అవసరమైన పైపులైన్లు, ప్లాంట్లు, మౌలిక వసతులను ఏర్పాటు చేయవచ్చు. భవనాలు నిర్మాణం పూర్తయిన తర్వాత ప్రత్యేకంగా వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయడం కంటే.. నగర ప్రణాళికలోనే డీసీఎస్‌ను భాగం చేయడం ద్వారా దీర్ఘకాలంలో నిర్వహణ సులభతరం కానుంది.
విద్యుత్ వినియోగాన్ని తగ్గించడం డీసీఎస్‌ ప్రధాన ప్రయోజనాల్లో ఒకటిగా భావిస్తున్నారు. భారీ వాణిజ్య, ప్రభుత్వ భవనాల్లో శీతలీకరణ వ్యవస్థలు ఏడాది పొడవునా గణనీయమైన విద్యుత్‌ను వినియోగిస్తాయి. అనేక భవనాలు తమ తమ ప్రత్యేక శీతలీకరణ యంత్రాలను వినియోగిస్తే విద్యుత్ డిమాండ్‌ మరింత పెరుగుతుంది. కేంద్రీకృత వ్యవస్థలో శీతలీకరణను సమర్థంగా నిర్వహించడం ద్వారా విద్యుత్ వినియోగాన్ని తగ్గించే అవకాశం ఉంటుంది.
ఇదే సమయంలో భవనాల్లో స్థల ఆదా కూడా జరుగుతుంది. సాధారణంగా భారీ భవనాల్లో చిల్లర్లు, కూలింగ్‌ టవర్లు, ఇతర శీతలీకరణ పరికరాల కోసం ప్రత్యేక స్థలాన్ని కేటాయించాల్సి ఉంటుంది. డిస్ట్రిక్ట్‌ కూలింగ్‌ వ్యవస్థలో ప్రధాన శీతలీకరణ యంత్రాంగం ఒకే ప్రాంతంలో ఉండటంతో ఆయా భవనాల్లో అవసరమైన పరికరాల పరిమాణం తగ్గుతుంది. ఫలితంగా భవనాల వినియోగానికి అదనపు స్థలం అందుబాటులోకి వచ్చే అవకాశం ఉంది.
రాజధాని ప్రాంతంలో భవిష్యత్తులో భారీ నిర్మాణాలు చేపట్టనున్న నేపథ్యంలో డీసీఎస్‌ ద్వారా శీతలీకరణ అవసరాలను సమష్టిగా నిర్వహించే అవకాశం ఉంటుంది. ప్రభుత్వ భవనాలు, కార్యాలయ సముదాయాలు, వాణిజ్య భవనాలు, ఇతర పెద్ద నిర్మాణాలను దశలవారీగా ఈ వ్యవస్థకు అనుసంధానించేలా ప్రణాళిక రూపొందించవచ్చు. దీంతో భవనాల సంఖ్య పెరిగినా ప్రతి భవనానికి ప్రత్యేకంగా భారీ శీతలీకరణ వ్యవస్థ ఏర్పాటు చేయాల్సిన అవసరం ఉండదు.
పర్యావరణ పరిరక్షణ కోణంలోనూ డిస్ట్రిక్ట్‌ కూలింగ్‌ సిస్టమ్‌కు ప్రాధాన్యం ఉంది. విద్యుత్ వినియోగం తగ్గితే విద్యుత్ ఉత్పత్తికి సంబంధించిన పరోక్ష కార్బన్‌ ఉద్గారాలను కూడా తగ్గించే అవకాశం ఉంటుంది. అదే సమయంలో నగరంలో పెద్ద సంఖ్యలో కూలింగ్‌ యంత్రాలు పనిచేయడం వల్ల ఏర్పడే వేడి ప్రభావాన్ని కూడా కొంతమేర తగ్గించవచ్చు. దీంతో అమరావతిని పర్యావరణహిత రాజధానిగా తీర్చిదిద్దే ప్రయత్నాలకు ఈ విధానం తోడ్పడనుంది.
రాజధాని ప్రాంత అభివృద్ధిలో మౌలిక వసతులపై సీఆర్‌డీఏ ప్రత్యేక దృష్టి సారిస్తున్న సమయంలో డీసీఎస్‌ టెండర్ల ఆహ్వానం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. రహదారులు, డ్రైనేజీ, నీటి సరఫరా, విద్యుత్, ప్రజా రవాణా వంటి ప్రాథమిక వసతులతోపాటు భవిష్యత్తు నగర అవసరాలకు అనుగుణంగా సాంకేతిక మౌలిక వసతులను కూడా ముందుగానే ఏర్పాటు చేయాలన్న ఉద్దేశం ఇందులో కనిపిస్తోంది.
డీసీఎస్‌ ఏర్పాటులో ప్రారంభ పెట్టుబడి, నిర్వహణ, పైపుల నెట్‌వర్క్‌ నిర్మాణం, భవనాలను అనుసంధానించే విధానం వంటి అంశాలు కీలకంగా మారనున్నాయి. టెండర్ల ప్రక్రియ పూర్తయిన తర్వాత ఎంపికైన సంస్థకు సంబంధించిన సాంకేతిక ప్రతిపాదన, నిర్మాణ విధానం, సామర్థ్యం, నిర్వహణ వ్యవస్థ వంటి అంశాలపై మరింత స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉంది.
