• ‘ప్రపంచమంతా ఒకే కుటుంబం’.
• న్యూయార్క్‌ వేదికగా ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌ చీఫ్‌ మోహన్‌ భాగవత్‌ సందేశం.
న్యూయార్క్‌, మహా.
భాషలు, మతాలు, ఆచారాలు, జీవన విధానాలు వేరైనా మానవాళి అంతా అంతర్లీనంగా ఒక్కటేనని రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్‌ సంఘ్‌ సర్‌సంఘ్‌చాలక్‌ మోహన్‌ భాగవత్‌ పేర్కొన్నారు. ప్రపంచంలో కనిపించే వైవిధ్యాన్ని తొలగించడం ఏకత్వం కాదని, భిన్నత్వాన్ని అంగీకరిస్తూ పరస్పర గౌరవంతో జీవించడమే భారతీయ సంస్కృతి ప్రపంచానికి అందిస్తున్న అసలైన సందేశమని చెప్పారు. అమెరికాలోని న్యూయార్క్‌ మాడిసన్‌ స్క్వేర్‌ గార్డెన్‌లో నిర్వహించిన ‘యూనివర్సల్‌ వన్‌నెస్‌ సెలబ్రేషన్‌’లో భారతీయ అమెరికన్‌ సమాజాన్ని ఉద్దేశించి ఆయన కీలక ప్రసంగం చేశారు.
‘వసుధైవ కుటుంబకం’ అంటే కేవలం ఆకర్షణీయమైన నినాదం కాదని, మానవ జీవన విధానానికి దిశానిర్దేశం చేసే భారతీయ తాత్విక భావన అని మోహన్‌ భాగవత్‌ వివరించారు. మనిషి తన కుటుంబం, సమాజం, దేశంతో పాటు ప్రపంచం పట్ల కూడా బాధ్యతతో వ్యవహరించినప్పుడే విశ్వమానవ ఏకత్వం సాకారమవుతుందని తెలిపారు. ప్రపంచంలోని ప్రతి వ్యక్తి భౌతికంగా, మానసికంగా, అభిరుచుల పరంగా మరొకరికి భిన్నంగా ఉంటాడని, అయితే ఆ భిన్నత్వం వెనుక మానవత్వమనే ఉమ్మడి జీవధార ప్రవహిస్తోందని పేర్కొన్నారు.
వైవిధ్యాన్ని కేవలం సహించడమే కాకుండా గౌరవించాలని, స్వీకరించాలని, ఆనందంగా వేడుక చేసుకోవాలని ఆయన పిలుపునిచ్చారు. అదే సమయంలో మనమంతా ఒకటేననే అంతర్గత భావనను మరచిపోకూడదన్నారు. భాషలు, మతాలు, దేశాలు, సంప్రదాయాల కారణంగా మనుషులు వేర్వేరుగా కనిపించినప్పటికీ, ఆకలి, ఆనందం, బాధ, ఆశలు, ఆత్మగౌరవం వంటి మానవ అనుభూతులు అందరిలోనూ ఒకేలా ఉంటాయని వివరించారు. “మనమంతా వేర్వేరు వ్యక్తులమే. ప్రతి ఒక్కరూ తమ ఆహారాన్ని తామే తీసుకోవాలి. ఒకరికి ఆకలి లేకపోతే మరొకరికి కూడా ఆకలి లేదని అర్థం కాదు. ఇది భౌతిక ప్రపంచంలోని వైవిధ్యం. అయినప్పటికీ మనందరిలో అంతర్లీన ఏకత్వం ఉంది” అనే భావాన్ని ఆయన తన ప్రసంగంలో స్పష్టంగా వివరించారు.
ఏకత్వం పేరుతో ప్రపంచమంతా ఒకే రకంగా మారాలని కోరుకోవడం సహజత్వానికి విరుద్ధమని భాగవత్‌ అభిప్రాయపడ్డారు. ఒక తోటలో వివిధ రకాల పూలు ఉన్నప్పుడే దాని అందం పెరుగుతుందన్నట్లుగా, విభిన్న సంస్కృతులు, సంప్రదాయాలు, ఆలోచనా విధానాలు కలిసి జీవించినప్పుడే మానవ సమాజం పరిపూర్ణత సాధిస్తుందని అన్నారు. భారతదేశం వేల సంవత్సరాలుగా ఈ జీవన సత్యాన్ని ఆచరిస్తోందని, అందుకే “భిన్నత్వంలో ఏకత్వం, ఏకత్వంలో భిన్నత్వం” భారతీయ సమాజ స్వభావంలోనే అంతర్భాగంగా ఉందని వ్యాఖ్యానించారు.
భారతదేశంలో అనేక భాషలు, ఆరాధనా పద్ధతులు, మత విశ్వాసాలు, జీవన సంప్రదాయాలు ఉన్నప్పటికీ దేశ ప్రజలను కలిపి ఉంచుతున్న అంతర్గత సంస్కృతి ఒక్కటేనని చెప్పారు. భారతదేశ ఏకత్వం రాజకీయ ఒప్పందాల వల్లనో, పరిపాలనా వ్యవస్థ వల్లనో ఏర్పడింది కాదని, శతాబ్దాలుగా ప్రజల జీవితాల్లో పెనవేసుకున్న సాంస్కృతిక చైతన్యం వల్ల రూపుదిద్దుకుందని పేర్కొన్నారు. ఏకత్వం, వైవిధ్యం రెండూ భారతదేశ డీఎన్‌ఏలోనే ఉన్నాయని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు.
మతం పేరుతో మనుషులను విభజించడం భారతీయ దృక్పథం కాదని భాగవత్‌ స్పష్టం చేశారు. ఆరాధనా విధానాలు వేరు కావచ్చని, దేవుడిని చేరుకునే మార్గాలు భిన్నంగా ఉండవచ్చని, కానీ మానవత్వం మాత్రం అందరికీ సమానమని పేర్కొన్నారు. ఒక మార్గమే సరైనదని, మిగిలిన మార్గాలన్నీ తప్పని ప్రకటించే భావజాలం సంఘర్షణలకు దారితీస్తుందని హెచ్చరించారు. సత్యాన్ని అన్వేషించే ప్రతి మార్గానికీ గౌరవం ఇవ్వడం, ఇతరుల విశ్వాసాలకు స్థానం కల్పించడం భారతీయ జీవన విధానంలోని ప్రత్యేకత అని వివరించారు.
హిందూ భావన ఎవరినీ తిరస్కరించదని, అందరినీ కలుపుకొని ముందుకు సాగడమే దాని స్వభావమని తెలిపారు. భారతదేశంలో ఒక వర్గం లేదా ఒక మతానికి చెందిన ప్రజలు ఉండకూడదని భావించే వ్యక్తి నిజమైన హిందూ దృక్పథాన్ని ప్రతిబింబించలేడనే భావనను ఆయన పునరుద్ఘాటించారు. మతాలు వేరైనా మానవత్వం ఒక్కటేనని, పరస్పర గౌరవం, సహజీవనం భారతీయ సంప్రదాయానికి మూలస్తంభాలని చెప్పారు.
‘ధర్మం’ అనే పదాన్ని కేవలం మత విశ్వాసానికి పరిమితం చేయకూడదని మోహన్‌ భాగవత్‌ వివరించారు. మనిషి తన హక్కులతో పాటు బాధ్యతలను గుర్తించడం, సరైనది–తప్పైనది మధ్య తేడాను తెలుసుకోవడం, తన చర్యల వల్ల ఇతరులకు కలిగే ప్రయోజనం లేదా నష్టాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోవడమే ధర్మమని చెప్పారు. వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛకు సామాజిక బాధ్యత జతకావాలని, బాధ్యతలేని స్వేచ్ఛ స్వార్థంగా మారుతుందని హెచ్చరించారు.
ఆహారం, నిద్ర, భయం, సంతానోత్పత్తి వంటి సహజ లక్షణాలు మనుషులతో పాటు ఇతర జీవుల్లోనూ ఉంటాయని, కానీ మంచిచెడులను విచక్షణతో గుర్తించి, ఇతరుల సంక్షేమాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని ప్రవర్తించే సామర్థ్యమే మనిషిని ప్రత్యేకంగా నిలబెడుతుందని పేర్కొన్నారు. ఆ విచక్షణకు అనుగుణంగా జీవించడమే ధర్మాచరణ అని వివరించారు. భౌతిక విజయాలు, సంపద, పదవులు, అధికారమే జీవితానికి సంపూర్ణ సంతృప్తిని ఇవ్వలేవని, ఇతరుల పట్ల బాధ్యతతో జీవించినప్పుడే మనిషికి నిజమైన ఆనందం లభిస్తుందని అన్నారు.
ఆధునిక ప్రపంచంలో సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, ఆర్థిక అభివృద్ధి, సమాచార విప్లవం వేగంగా విస్తరిస్తున్నప్పటికీ మానవ సంబంధాల్లో దూరం పెరుగుతోందని ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. దేశాలు పరస్పర సహకారం గురించి మాట్లాడుతున్నప్పటికీ స్వప్రయోజనాల కోసం పోటీ పడుతున్నాయని, వ్యక్తులు కూడా సమాజం కంటే వ్యక్తిగత విజయానికే ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారని చెప్పారు. అభివృద్ధి ఫలాలు కొందరికే పరిమితమైతే అసమానతలు, అసంతృప్తి, సంఘర్షణలు పెరుగుతాయని హెచ్చరించారు.
ప్రపంచ సమస్యలకు కేవలం ఆర్థిక లేదా సాంకేతిక పరిష్కారాలు సరిపోవని, మానవ దృక్పథంలో మార్పు రావాలని భాగవత్‌ సూచించారు. ప్రకృతిని జయించాల్సిన వస్తువుగా కాకుండా జీవన సహచరిగా చూడాలని, మనుషుల మధ్య సంబంధాలను లాభనష్టాల ఆధారంగా కాకుండా కుటుంబ బంధాల మాదిరిగా నిర్మించుకోవాలని చెప్పారు. కుటుంబంలో ఒక సభ్యుడు బలహీనంగా ఉంటే మిగతావారు అతడిని వదిలిపెట్టకుండా ఆదుకుంటారని, అదే విధంగా శక్తిమంతమైన దేశాలు బలహీన దేశాలకు సహకరించాలని పేర్కొన్నారు.
ప్రపంచాన్ని ఒక మార్కెట్‌గా మాత్రమే చూడటం వల్ల వినియోగవాదం, వనరుల దోపిడీ, పర్యావరణ విధ్వంసం పెరిగాయని చెప్పారు. ప్రపంచాన్ని కుటుంబంగా చూసే దృక్పథం ఏర్పడితే పరస్పర దోపిడీకి బదులు సహకారం, పోటీకి బదులు సమన్వయం, ఆధిపత్యానికి బదులు బాధ్యత పెరుగుతాయని తెలిపారు. భూమి, నీరు, గాలి, జీవజాలం భవిష్యత్‌ తరాలకు కూడా చెందుతాయని గుర్తించి, ప్రకృతి పరిరక్షణను మానవ ధర్మంలో భాగంగా భావించాలని పిలుపునిచ్చారు.
అమెరికాలో స్థిరపడిన భారతీయులకు మోహన్‌ భాగవత్‌ ప్రత్యేక సందేశం ఇచ్చారు. జన్మభూమి సంస్కృతి, కుటుంబ విలువలు, ఆధ్యాత్మిక వారసత్వాన్ని కాపాడుకోవడంతో పాటు తాము నివసిస్తున్న అమెరికా పట్ల సంపూర్ణ నిబద్ధతతో వ్యవహరించాలని సూచించారు. అమెరికాను తమ ‘కర్మభూమి’గా స్వీకరించి, ఆ దేశ చట్టాలు, సమాజం, అభివృద్ధి, ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ పట్ల నిజాయితీతో ఉండాలని చెప్పారు. భారతీయ విలువలను పాటించడం అంటే తాము నివసిస్తున్న దేశానికి దూరంగా ఉండటం కాదని, మంచి పౌరులుగా సేవ చేయడమే నిజమైన భారతీయ సంస్కృతి అని వివరించారు.
భారతీయ అమెరికన్లు తమ ప్రతిభ, కృషి, క్రమశిక్షణతో అమెరికా అభివృద్ధికి తోడ్పడుతూనే, ప్రపంచ శ్రేయస్సును కోరుకునే భారతీయ జీవన దృక్పథాన్ని సమాజానికి పరిచయం చేయాలని పిలుపునిచ్చారు. మూలాలను మరచిపోకుండా, నివసిస్తున్న దేశానికి విధేయులుగా ఉండటం పరస్పర విరుద్ధమైన అంశాలు కావని, రెండింటినీ సమన్వయం చేసుకోవచ్చని చెప్పారు. భారతీయ ప్రవాసులకు తమ వారసత్వాన్ని కాపాడుకోవడం, అమెరికా సమాజంలో సానుకూల పాత్ర పోషించడం అనే రెండు ప్రధాన బాధ్యతలు ఉన్నాయని ఆయన పేర్కొన్నారు.
కుటుంబ వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడంపై కూడా భాగవత్‌ ప్రత్యేకంగా దృష్టి సారించారు. కుటుంబమే వ్యక్తికి ప్రేమ, బాధ్యత, త్యాగం, పరస్పర సహకారం నేర్పించే మొదటి పాఠశాల అని చెప్పారు. కుటుంబ బంధాలు బలహీనపడినప్పుడు వ్యక్తుల్లో ఒంటరితనం, మానసిక ఒత్తిడి, అసురక్షిత భావం పెరుగుతాయని పేర్కొన్నారు. రక్షాబంధన్‌ పండుగ సోదరుడు–సోదరి అనుబంధాన్ని మాత్రమే కాకుండా పరస్పర రక్షణ, బాధ్యత, విశ్వాసాన్ని గుర్తుచేసే సామాజిక సందేశాన్ని అందిస్తుందని వివరించారు.
కుటుంబ సభ్యుల నుంచి సమాజానికి, సమాజం నుంచి దేశానికి, దేశం నుంచి సమస్త మానవాళికి బాధ్యత విస్తరించాలని అన్నారు. తమవారు–పరవారు అనే సంకుచిత భావన నుంచి బయటపడినప్పుడే ‘వసుధైవ కుటుంబకం’ ఆచరణలోకి వస్తుందని పేర్కొన్నారు. మనకు దగ్గరైన వారి సంక్షేమాన్ని కోరినట్లే తెలియని వ్యక్తుల బాధను కూడా అర్థం చేసుకునే హృదయం పెంపొందించుకోవాలని సూచించారు.
రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్‌ సంఘ్‌ లక్ష్యం ప్రపంచంపై ఏకరూపతను రుద్దడం కాదని, వైవిధ్యాన్ని పరిరక్షిస్తూ అంతర్లీన ఏకత్వాన్ని గుర్తించే సమాజ నిర్మాణమని మోహన్‌ భాగవత్‌ వివరించారు. సంఘ్‌ దృష్టిలో ప్రపంచమంతా ఒకటేనని, ఏ దేశం లేదా సమాజం మరొకదానిపై ఆధిపత్యం చెలాయించడం కాకుండా పరస్పర పూరకంగా అభివృద్ధి చెందాలని చెప్పారు. భిన్నత్వాన్ని తొలగించకుండా ఏకత్వాన్ని సాధించే భారతీయ నమూనా ప్రపంచానికి మార్గదర్శకంగా నిలవగలదని పేర్కొన్నారు.
మాడిసన్‌ స్క్వేర్‌ గార్డెన్‌లో నిర్వహించిన ఈ కార్యక్రమానికి దాదాపు ఐదు వేల మంది భారతీయ అమెరికన్‌ సంస్థల ప్రతినిధులు, పారిశ్రామికవేత్తలు, విద్యావేత్తలు, కళాకారులు, యువజన నాయకులు, ఆధ్యాత్మికవేత్తలు, ఆలయాలు, యోగా కేంద్రాల ప్రతినిధులు హాజరైనట్లు నిర్వాహక వర్గాలు వెల్లడించాయి. ‘అమెరికన్‌ హిందూస్‌ ఫర్‌ ఎంగేజ్‌మెంట్‌ అండ్‌ డైలాగ్‌’ ఆధ్వర్యంలో, రెండు వందలకు పైగా హిందూ అమెరికన్‌ సంస్థల సహకారంతో కార్యక్రమం నిర్వహించారు.
ఈ కార్యక్రమం నేపథ్యంలో న్యూయార్క్‌లోని కొన్ని రాజకీయ, మత, పౌరహక్కుల సంఘాలు ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌ భావజాలంపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశాయి. న్యూయార్క్‌ మేయర్‌ జోహ్రాన్‌ మమ్దానీ కూడా కార్యక్రమాన్ని విమర్శించగా, ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌ వర్గాలు మాత్రం ఇది అన్ని వర్గాలకు అందుబాటులో ఉన్న పరస్పర సంభాషణ, గౌరవం, విశ్వమానవ ఏకత్వాన్ని ప్రోత్సహించే కార్యక్రమమని స్పష్టం చేశాయి. ఈ భిన్నాభిప్రాయాల మధ్యనే భాగవత్‌ తన ప్రసంగంలో మత సామరస్యం, వైవిధ్యానికి గౌరవం, మానవ ఏకత్వం, ప్రవాస భారతీయుల పౌర బాధ్యతలను ప్రధానంగా ప్రస్తావించారు.
ప్రపంచం ప్రస్తుతం యుద్ధాలు, మతపరమైన ఉద్రిక్తతలు, ఆర్థిక అసమానతలు, వలస సమస్యలు, వాతావరణ సంక్షోభం వంటి అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్న సమయంలో “ప్రపంచం ఒకే కుటుంబం” అనే భావన మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుందని భాగవత్‌ అన్నారు. శాంతి అంటే కేవలం యుద్ధం లేకపోవడం మాత్రమే కాదని, ప్రతి వ్యక్తికి గౌరవం, భద్రత, అవకాశాలు లభించే పరిస్థితి ఏర్పడటమే నిజమైన శాంతి అని చెప్పారు.
వ్యక్తులు మారితే కుటుంబాలు మారతాయని, కుటుంబాలు మారితే సమాజాలు మారతాయని, సమాజాలు మారితే దేశాలు, ప్రపంచం మారతాయని పేర్కొన్నారు. ప్రపంచ ఏకత్వం అంతర్జాతీయ సమావేశాల్లో చేసే తీర్మానాలతో మాత్రమే సాధ్యం కాదని, ప్రతి వ్యక్తి తన రోజువారీ ప్రవర్తనలో పరస్పర గౌరవం, సేవ, సహకారం, బాధ్యతను పాటించినప్పుడే అది నిజమవుతుందని స్పష్టం చేశారు.
భిన్నత్వాన్ని బలహీనతగా కాకుండా మానవాళి సంపదగా భావించాలని, ఏకత్వాన్ని నినాదంగా కాకుండా జీవన విధానంగా మార్చుకోవాలని మోహన్‌ భాగవత్‌ పిలుపునిచ్చారు. ఇతరులను మార్చే ప్రయత్నం చేయడానికి ముందు మన దృష్టికోణాన్ని మార్చుకోవాలని, హక్కులు కోరే ముందు బాధ్యతలను నిర్వర్తించాలని, ప్రపంచం నుంచి ఏమి పొందాలనే ఆలోచనతో పాటు ప్రపంచానికి మనం ఏమి ఇవ్వగలమనే ప్రశ్న వేసుకోవాలని సూచించారు. పరస్పర విశ్వాసం, కుటుంబ విలువలు, ధర్మబద్ధమైన జీవనం, వైవిధ్యానికి గౌరవం అనే నాలుగు సూత్రాల ఆధారంగా మానవ సమాజం ముందుకు సాగితేనే శాశ్వత శాంతి సాధ్యమవుతుందని ఆయన తన ప్రసంగంలో ఉద్ఘాటించారు.
