- రూ.25 లక్షల కోట్ల మహా విధ్వంసం.
- ఇరాన్ ప్రాథమిక అంచనాకే ప్రపంచం విస్మయం.
- శత్రు దేశాలకు ఇరాన్ అల్టిమేటం.
- వినాశనానికి పరిహారం చెల్లించాల్సిందే.
- అంతర్జాతీయ వేదికపై పోరుకు సిద్ధం.
- కుప్పకూలిన ఆర్థిక వ్యవస్థ.
హైదరాబాద్, మహా.
మధ్య ప్రాచ్యంలో రగిలిన యుద్ధ జ్వాలలు ఇరాన్ దేశాన్ని ఒక నిప్పుల కొలిమిలా మార్చేశాయి. శత్రు దేశాల క్షిపణి దాడులు, డ్రోన్ల విన్యాసాల వల్ల ఇరాన్ సాధించుకున్న దశాబ్దాల అభివృద్ధి ఒక్కసారిగా బూడిదలో కలిసిపోయింది. ఇరాన్ ప్రభుత్వం తాజాగా విడుదల చేసిన నివేదిక ప్రకారం, ఈ యుద్ధం వల్ల దేశానికి సుమారు రూ. 25 లక్షల కోట్ల నష్టం వాటిల్లినట్లు ప్రాథమికంగా తేలింది. ఈ భారీ అంకె విన్న అంతర్జాతీయ సమాజం ఒక్కసారిగా నిశ్చేష్టురాలైంది. ఒక దేశపు బడ్జెట్ కంటే ఎన్నో రెట్లు ఎక్కువగా ఉన్న ఈ నష్టం, ఆ దేశ పునర్నిర్మాణం ఎంతటి క్లిష్టతరమైన పని అని స్పష్టం చేస్తోంది.
ఈ నష్టం కేవలం భవనాలు, వంతెనల కూల్చివేతకు మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఊపిరిపోసే చమురు క్షేత్రాలు, రిఫైనరీలు మరియు పారిశ్రామిక కేంద్రాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని జరిగిన దాడులు దేశాన్ని పక్షవాతానికి గురిచేశాయి. విద్యుత్ గ్రిడ్లు, తాగునీటి సరఫరా వ్యవస్థలు ధ్వంసం కావడంతో సామాన్య ప్రజలు నరకయాతన అనుభవిస్తున్నారు. విద్యాసంస్థలు, ఆసుపత్రులు సైతం ఈ దాడుల నుంచి తప్పించుకోలేకపోయాయి. ఇరాన్ అంతటా ఇటు ఆర్థిక వ్యవస్థ, అటు సామాజిక మౌలిక సదుపాయాలు పూర్తిగా నేలమట్టం కావడంతో కోలుకోవడానికి మరో రెండు దశాబ్దాల సమయం పడుతుందని నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు.
ఇరాన్ ప్రభుత్వం విడుదల చేసిన ఈ రూ. 25 లక్షల కోట్ల నష్టం అనేది కేవలం మంచుకొండ కొన మాత్రమేనని అధికార వర్గాలు హెచ్చరిస్తున్నాయి. ఇది ప్రాథమిక అంచనా మాత్రమేనని, క్షేత్రస్థాయిలో ఇంకా అనేక ప్రాంతాల్లో సర్వే నిర్వహించాల్సి ఉందని వారు స్పష్టం చేశారు. బాంబు దాడుల వల్ల భూమి లోపల దెబ్బతిన్న కమ్యూనికేషన్ లైన్లు, భూగర్భ జల వనరుల నష్టాన్ని లెక్కగడితే ఈ సంఖ్య అనూహ్యంగా పెరిగే అవకాశం ఉంది. రాబోయే రోజుల్లో తుది నివేదిక వెలువడే నాటికి ఈ నష్టం రెట్టింపు అయినా ఆశ్చర్యపోనక్కర్లేదని ఆర్థిక వేత్తలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
యుద్ధం వల్ల కలిగిన ఈ అపార నష్టానికి బాధ్యులైన దేశాలను ఇరాన్ వదిలిపెట్టేలా లేదు. తమ దేశంపై అకారణంగా దాడులు చేసి, అమాయక ప్రజల ప్రాణాలతో ఆడుకున్న దేశాల నుంచి నష్టపరిహారం కోరుతామని ఇరాన్ విదేశాంగ శాఖ గంభీరంగా ప్రకటించింది. అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానాల్లో ఈ అంశాన్ని లేవనెత్తుతామని, తమ దేశ పునర్నిర్మాణానికి అవసరమైన ప్రతి పైసాను శత్రు దేశాల నుంచే వసూలు చేస్తామని స్పష్టం చేసింది. ఈ డిమాండ్ ఇప్పుడు అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో సరికొత్త రగడకు దారితీస్తోంది. బాధ్యతాయుతమైన దేశాలు ఈ విధ్వంసానికి సమాధానం చెప్పాల్సిందేనని ఇరాన్ పట్టుబడుతోంది.
యుద్ధం సృష్టించిన ఈ ఆర్థిక సంక్షోభం ఇరాన్ ప్రజలను దారిద్య్రంలోకి నెట్టేస్తోంది. ద్రవ్యోల్బణం ఆకాశాన్ని తాకడం, కరెన్సీ విలువ పడిపోవడంతో సామాన్యుడికి ఒక్క పూట భోజనం కూడా గగనమైపోతోంది. లక్షలాది మంది ఉపాధి కోల్పోయి వీధిన పడ్డారు. పరిశ్రమలు మూతపడటంతో ఉత్పత్తి రంగం కుప్పకూలిపోయింది. ప్రభుత్వం సంక్షేమ పథకాలను నిలిపివేసి, నిధులన్నింటినీ పునర్నిర్మాణానికి మళ్లించాల్సి వస్తోంది. ఈ పరిణామాలు ఇరాన్ అంతర్గత భద్రతకు కూడా సవాలుగా మారుతున్నాయి. ప్రజల్లో పెరుగుతున్న అసంతృప్తిని చల్లార్చడం ఇప్పుడు పాలకులకు తలకు మించిన భారంగా మారింది.
అంతర్జాతీయంగా చమురు ధరలపై కూడా ఈ యుద్ధ ప్రభావం తీవ్రంగా కనిపిస్తోంది. ఇరాన్ చమురు ఎగుమతులు నిలిచిపోవడంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంధన సంక్షోభం తలెత్తే ప్రమాదం పొంచి ఉంది. ఇరాన్ నష్టం కేవలం ఆ దేశానికే పరిమితం కాకుండా, ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను కూడా కుదిపేస్తోంది. సముద్ర మార్గాల్లో రవాణా నిలిచిపోవడంతో అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం కుంటుపడింది. ఈ విధ్వంసం వల్ల ఏర్పడిన వెలితిని పూడ్చడానికి ప్రపంచ దేశాల సహకారం అవసరమని, అయితే ఇరాన్ మాత్రం తన ఆత్మగౌరవాన్ని వదులుకోబోమని చెబుతోంది. సహాయం కంటే బాధ్యుల నుంచి పరిహారం పొందేందుకే మొగ్గు చూపుతోంది.
పర్యావరణ పరంగా కూడా ఇరాన్ కోలుకోలేని నష్టాన్ని చవిచూసింది. చమురు బావుల దగ్ధం వల్ల వెలువడిన విషపూరిత వాయువులు వాతావరణాన్ని కలుషితం చేశాయి. అనేక పచ్చని ప్రాంతాలు యుద్ధ భూములుగా మారి ఎడారిని తలపిస్తున్నాయి. బాంబుల నుంచి వెలువడిన రసాయనాలు భూమిని నిస్సారంగా మార్చేశాయి. ఈ పర్యావరణ నష్టాన్ని లెక్కగట్టడం ప్రస్తుతానికి సాధ్యం కాకపోయినా, రాబోయే తరాలపై దీని ప్రభావం తీవ్రంగా ఉంటుందని పర్యావరణ వేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు. మనుషుల ప్రాణాలే కాదు, ఆ దేశపు ప్రకృతి సిద్ధమైన వనరులు కూడా ఈ పోరులో బలైపోయాయి.
చివరగా, ఇరాన్ ప్రకటించిన ఈ ప్రాథమిక నష్టం ఒక హెచ్చరిక లాంటిది. యుద్ధం గెలిచినా, ఓడినా మిగిలేది కేవలం స్మశాన వైరాగ్యమేనని ఈ ఘోర విధ్వంసం నిరూపిస్తోంది. రూ. 25 లక్షల కోట్ల నిధులతో ఎంతో మంది పేదల జీవితాల్లో వెలుగులు నింపవచ్చని, కానీ ఆ నిధులు ఇప్పుడు కూలిన భవనాలను సరిచేయడానికే సరిపోవని ప్రపంచం గుర్తించాల్సి ఉంది. ఇరాన్ తన గాయాలను మాన్పుకుని మళ్ళీ ఎప్పుడు నిలబడుతుందో కాలమే సమాధానం చెప్పాలి. కానీ శత్రు దేశాల నుంచి పరిహారం కోసం ఇరాన్ చేస్తున్న పోరాటం మాత్రం అంతర్జాతీయ వేదికలపై సెగలు పుట్టించడం ఖాయం. యుద్ధం ముగిసినా, దాని తాలూకు ఆర్థిక , సామాజిక యుద్ధం ఇప్పుడే మొదలైంది.
