దేశ న్యాయవ్యవస్థలో సరికొత్త డిజిటల్ విప్లవం.
*కోర్టుల అనుసంధానానికి ‘వన్ కేస్-వన్ డేటా’ ఏకీకృత వ్యవస్థ.
* కక్షిదారుల సౌకర్యార్థం సుప్రీంకోర్టులో ‘సు సహాయ్’ ఏఐ చాట్బోట్.
* లాంఛనంగా ప్రారంభించిన భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ సూర్యకాంత్.
హైదరాబాద్, మహా.
భారత న్యాయవ్యవస్థ పనితీరులో విప్లవాత్మక మార్పులకు శ్రీకారం చుడుతూ, కేసుల నిర్వహణను మరింత పారదర్శకంగా, వేగవంతంగా మార్చే దిశగా సుప్రీంకోర్టు చారిత్రక అడుగు వేసింది. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న న్యాయస్థానాలన్నింటినీ సాంకేతికంగా ఒకే గొడుగు కిందికి తెస్తూ ‘వన్ కేస్-వన్ డేటా’ పేరిట సరికొత్త డిజిటల్ వ్యవస్థను భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (సీజేఐ) జస్టిస్ సూర్యకాంత్ లాంఛనంగా ప్రారంభించారు. సోమవారం ఉదయం సుప్రీంకోర్టులో రోజువారీ విచారణలు ప్రారంభమయ్యే ముందు ఆయన ఈ బృహత్తర కార్యక్రమాన్ని ప్రకటించారు. దేశవ్యాప్తంగా వివిధ స్థాయిల్లో ఉన్న కోర్టు కేసుల సమాచారాన్ని ఏకీకృతం చేయడం ద్వారా, న్యాయ సేవలను సామాన్య ప్రజలకు మరింత చేరువ చేయడమే ఈ ప్రాజెక్టు ప్రధాన లక్ష్యమని ఆయన ఉద్ఘాటించారు. ఈ నూతన వ్యవస్థ ద్వారా దేశంలోని తాలూకా కోర్టుల నుంచి మొదలుకొని జిల్లా కోర్టులు, హైకోర్టుల వరకు ఉన్న కేసుల సమాచారాన్ని ఒకే ఏకీకృత వేదికపైకి అనుసంధానిస్తామని తెలిపారు. దీనివల్ల న్యాయస్థానాల్లో కేసులకు సంబంధించి అత్యంత సమగ్రమైన, పరస్పరం అనుసంధానితమైన అంతర్గత డిజిటల్ డేటాబేస్ అందుబాటులోకి వస్తుందని, ఫలితంగా కేసుల నిర్వహణ క్రమబద్ధీకరించబడి విచారణల్లో అనవసర జాప్యానికి శాశ్వత పరిష్కారం లభిస్తుందని సీజేఐ ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు.
ఈ ‘వన్ కేస్ వన్ డేటా’ వ్యవస్థ రాకతో న్యాయ ప్రక్రియలో నెలకొన్న ఎన్నో అడ్డంకులు తొలగిపోనున్నాయి. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న సుమారు 20 వేలకు పైగా తాలూకా, జిల్లా కోర్టులతో పాటు 25 హైకోర్టుల రికార్డులను నేరుగా సుప్రీంకోర్టు కేస్ ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టమ్తో (CIS) అనుసంధానించడం ఈ ప్రాజెక్టులోని అత్యంత కీలక ఘట్టం. దీనివల్ల అపారమైన ప్రయోజనాలు చేకూరనున్నాయి. కింది కోర్టుల నుంచి ఏదైనా కేసు సుప్రీంకోర్టుకు అప్పీల్కు వచ్చినప్పుడు, కేవలం ఆ కేసు నంబర్ నమోదు చేయగానే దాని పూర్తి విచారణ చరిత్ర (ట్రయల్ హిస్టరీ) క్షణాల్లో న్యాయమూర్తుల స్క్రీన్పై ప్రత్యక్షమవుతుంది. గతంలో కింది కోర్టుల నుంచి కాగితపు రికార్డులు లేదా పాత డిజిటల్ ఫైళ్లు సర్వోన్నత న్యాయస్థానానికి చేరడానికి నెలల తరబడి సమయం పట్టేది. తాజా వ్యవస్థతో ఈ డేటా వెరిఫికేషన్ కనురెప్పపాటులో పూర్తవుతుంది. అంతేకాకుండా, ఒకే కేసును ఉద్దేశపూర్వకంగా వేర్వేరు కోర్టుల్లో వేర్వేరు పేర్లతో లేదా తప్పుడు వివరాలతో దాఖలు చేస్తే ఈ స్మార్ట్ సిస్టమ్ ఆటోమేటిక్గా పసిగట్టి అధికారులను అప్రమత్తం చేస్తుంది. అలాగే, సుప్రీంకోర్టు ఏదైనా కేసుపై స్టే విధించిన పక్షంలో, ఆ సమాచారం వెనువెంటనే సంబంధిత కింది కోర్టుల సిస్టమ్లో అప్డేట్ అయిపోతుంది. ఈ అద్భుతమైన సౌకర్యం కేవలం సుప్రీంకోర్టుకే పరిమితం కాకుండా, హైకోర్టులకు కూడా అందుబాటులో ఉంటుంది. ఒక రాష్ట్ర హైకోర్టు న్యాయమూర్తులు ఇతర రాష్ట్రాల హైకోర్టులు లేదా జిల్లా కోర్టుల కేస్ స్టేటస్ను నేరుగా పరిశీలించే వెసులుబాటు కలుగుతుంది. తద్వారా ఒకే తరహా చట్టపరమైన వివాదాలపై దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో జరుగుతున్న విచారణలను సులభంగా ట్రాక్ చేయడానికి మార్గం సుగమమైంది.
కేసుల నిర్వహణతో పాటు కక్షిదారులకు, సామాన్య ప్రజలకు సేవలను మరింత సులభతరం చేసేందుకు ‘సు సహాయ్’ పేరిట ఒక ఏఐ ఛాట్బోట్ను సైతం సీజేఐ జస్టిస్ సూర్యకాంత్ ప్రారంభించారు. సుప్రీంకోర్టు అధికారిక వెబ్సైట్తో అనుసంధానమై పనిచేసే ఈ అధునాతన ఛాట్బోట్ను సుప్రీంకోర్టు రిజిస్ట్రీ, కేంద్ర ప్రభుత్వానికి చెందిన నేషనల్ ఇన్ఫర్మాటిక్స్ సెంటర్ (ఎన్ఐసీ) సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేశాయి. సుప్రీంకోర్టులో సేవలు పొందాలనుకునే వారు ఈ ‘సు సహాయ్’ ద్వారా అత్యంత సరళమైన, సౌకర్యవంతమైన ఇంటర్ఫేస్ను పొందవచ్చు. అత్యున్నత న్యాయస్థానంలో పిటిషన్లు దాఖలు చేయడానికి అవసరమైన ప్రాథమిక మార్గదర్శకాలను, న్యాయపరమైన సలహాలను ఈ ఛాట్బోట్ క్షణాల్లో అందిస్తుంది. ఈ రెండు ప్రతిష్టాత్మక డిజిటల్ కార్యక్రమాలను విజయవంతంగా తీసుకురావడంలో సుప్రీంకోర్టు రిజిస్ట్రీ అధికారులు, బార్ అసోసియేషన్ సభ్యులు చేసిన విశేష కృషిని సీజేఐ ప్రశంసించారు. వారందరికీ శుభాకాంక్షలు తెలియజేశారు. ఈ నూతన సాంకేతిక ఆవిష్కరణలు న్యాయవ్యవస్థతో ముడిపడిన వర్గాలందరికీ ఎంతో ప్రయోజనకరంగా మారుతాయని తాను ప్రగాఢంగా విశ్వసిస్తున్నట్లు జస్టిస్ సూర్యకాంత్ పేర్కొన్నారు.
