భారత్‌లో తగ్గుతున్న జననాల రేటు…

భారత్‌లో తగ్గుతున్న జననాల రేటు.
* ఎలాన్ మస్క్ తీవ్ర ఆందోళన!
* ప్రతిస్థాపన స్థాయి కంటే కిందకు పడిపోయిన సంతానోత్పత్తి..
* ‘ఎక్స్’ వేదికగా ప్రపంచ కుబేరుడి కీలక వ్యాఖ్యలు.
ఢిల్లీ, మహా.
భారతదేశంలో జననాల రేటు గణనీయంగా తగ్గుముఖం పడుతోందన్న అంశం ఇప్పుడు అంతర్జాతీయంగా చర్చనీయాంశంగా మారింది. ప్రపంచ కుబేరుడు, ప్రముఖ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ స్పేస్‌ఎక్స్ సీఈఓ ఎలాన్ మస్క్ దేశంలోని జనాభా గమనాలపై చేసిన తాజా సామాజిక మాధ్యమ పోస్ట్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా అందరి దృష్టిని ఆకర్షించింది. దేశంలో జనాభా స్థిరత్వానికి అత్యంత అవసరమైన ప్రతిస్థాపన స్థాయి (రీప్లేస్‌మెంట్ లెవెల్) కంటే జననాల రేటు దిగువకు పడిపోవడంపై ఆయన తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.

*విద్యావంతుల్లో ముందే మొదలైన క్షీణత*

ప్రముఖ అంతర్జాతీయ మీడియా సంస్థ ‘ఏఎఫ్ పోస్ట్’ షేర్ చేసిన దేశ భౌగోళిక, జనాభా గణాంకాల డేటాను ప్రస్తావిస్తూ మస్క్ ‘ఎక్స్’ (ట్విట్టర్) వేదికగా స్పందించారు. భారతదేశంలో జననాల రేటు ప్రతిస్థాపన స్థాయి కంటే వేగంగా తగ్గిపోతోందని ఆయన పేర్కొన్నారు. ముఖ్యంగా, దేశంలో బాగా చదువుకున్న విద్యావంతులైన వారిలో ఈ రేటు చాలా ఏళ్ల క్రితమే పడిపోయిందని ఆయన తన పోస్టులో విశ్లేషించడం గమనార్హం.

*చరిత్రలో తొలిసారిగా ప్రతిస్థాపన స్థాయి కంటే దిగువకు.*

భారతదేశ చరిత్రలో తొలిసారిగా మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు (టీఎఫ్ఆర్‌) ప్రతి మహిళకు 2.1 పిల్లలు అనే కనీస ప్రతిస్థాపన స్థాయి కంటే కిందకు పడిపోయిందని ‘ఏఎఫ్ పోస్ట్’ నివేదిక వెల్లడించింది. గత దశాబ్ద కాలంలోనే దేశీయ సంతానోత్పత్తి రేటు 2.3 నుంచి 1.9కి క్షీణించిందని తెలిపింది. దేశ రాజధాని ఢిల్లీలో అయితే ఈ పరిస్థితి మరింత ఆందోళనకరంగా మారింది. ఢిల్లీలో సంతానోత్పత్తి రేటు ఏకంగా 1.2కి పడిపోయిందని, ఇది యూరప్ దేశమైన ఫిన్‌లాండ్ కంటే కూడా తక్కువని నివేదిక స్పష్టం చేసింది. దేశంలోని దక్షిణాది, తూర్పు రాష్ట్రాల్లో సంతానోత్పత్తి రేటు భారీగా తగ్గుతోంది. కేరళ, తమిళనాడు, పశ్చిమ బెంగాల్‌లలో ఈ రేటు 1.3గా నమోదు కాగా, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 1.4గా, తెలంగాణలో 1.5గా ఉంది. వీటన్నింటికీ భిన్నంగా ఉత్తరాది రాష్ట్రాలైన రాజస్థాన్ (2.1), ఉత్తరప్రదేశ్ (2.4), బీహార్ (3.0) లలో మాత్రం ఈ రేటు ఇప్పటికీ ఎక్కువగా ఉండటం గమనార్హం.

*ఐక్యరాజ్యసమితి నివేదిక హెచ్చరిక*

ఐక్యరాజ్యసమితి పాపులేషన్ ఫండ్ (యూఎన్ఎఫ్‌పీఏ) విడుదల చేసిన ‘స్టేట్ ఆఫ్ వరల్డ్ పాపులేషన్ రిపోర్ట్ 2025’ సైతం ఇదే ఆందోళనకర పరిణామాలను ధ్రువీకరించింది. భారతదేశంలో సగటు సంతానోత్పత్తి రేటు 1.9గా నమోదైందని, ఇది జనాభా స్థిరత్వానికి కావలసిన 2.1 శాతం కంటే తక్కువ అని స్పష్టం చేసింది. దేశంలో సంతానోత్పత్తి రేటు గనుక ఇదే రీతిన కొనసాగితే, భవిష్యత్తులో రాబోయే ప్రతి తరం మునుపటి తరం కంటే చిన్నదిగా మారిపోతుందని, ఫలితంగా దేశ జనాభా క్రమంగా తగ్గుముఖం పట్టే ప్రమాదం ఉందని నివేదిక విశ్లేషించింది.

*మారిన ప్రాధాన్యతలే ప్రధాన కారణం*

జననాల రేటు క్రమంగా తగ్గుతున్నప్పటికీ, ప్రస్తుతం 146 కోట్లకు పైగా ఉన్న భారీ జనాభాతో భారత్ ప్రపంచంలోనే అత్యధిక జనాభా కలిగిన దేశంగా అగ్రస్థానంలో కొనసాగుతోంది. గత 2023లోనే చైనాను అధిగమించి భారత్ ఈ స్థానాన్ని దక్కించుకుంది. సమాజంలో విద్య, పట్టణీకరణ విపరీతంగా పెరగడం, మహిళలు పెద్ద సంఖ్యలో ఉద్యోగాల్లో స్థిరపడటం, మారుతున్న ఆధునిక కుటుంబ ప్రాధాన్యతలు, ఆర్థిక స్థితిగతులు వంటి అంశాలే ఈ జననాల రేటు తగ్గుదలకు ప్రధాన కారణాలని సామాజిక నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు. మరోవైపు, దేశంలో ఇప్పటికీ సామాజిక, ఆర్థిక అసమానతలు, ప్రసూతి మరణాలు, లింగ వివక్ష వంటి సవాళ్లు ఇంకా వేధిస్తూనే ఉన్నాయని యూఎన్ఎఫ్‌పీఏ నివేదిక ఎత్తిచూపింది.