హైదరాబాద్, మహా.
భారతీయ చలనచిత్ర సంగీత నందనవనంలో ఎనిమిది దశాబ్దాల పాటు వసంత గీతమై ప్రతిధ్వనించిన ఒక అద్భుత స్వర ప్రవాహం మౌనమైంది. సప్తస్వరాల సోయగాన్ని, భావగర్భితమైన గాత్రాన్ని మేళవించి కోట్లాదిమంది హృదయాలను రంజింపజేసిన సంగీత సరస్వతి ఆశా భోంస్లే నిష్క్రమణ భారతీయ కళారంగానికి తీరని లోటు. ఆమె కేవలం ఒక గాయని మాత్రమే కాదు; ఒక తరం ఆకాంక్షలకు ప్రతిరూపం, అలుపెరుగని పోరాట పటిమకు నిదర్శనం. గాజుల గలగలల నుంచి గజల్లోని గంభీరత వరకు, పల్లె పదాల నుంచి పాప్ సంగీతం వరకు ఆమె చేయని ప్రయోగం లేదు, పలకని రాగం లేదు. తన గాత్రంతో వెండితెరపై నాయికల భావాలకు జీవం పోసిన ఆ గాన కోకిల ప్రస్థానం అక్షరాలా అద్వితీయం, అనన్యా సామాన్యం.
ఆశా భోంస్లే జీవితం ఒక సంఘర్షణల సముద్రం. మహారాష్ట్రలోని సాంగ్లీలో ఒక సంగీత కుటుంబంలో జన్మించినా, పసితనంలోనే తండ్రిని కోల్పోయి కుటుంబ బాధ్యతలను భుజాన వేసుకోవాల్సి వచ్చింది. దిగ్గజ గాయని లతా మంగేష్కర్ నీడలో తనకంటూ ఒక ప్రత్యేక గుర్తింపు తెచ్చుకోవడం ఆమెకు అంత సులభం కాలేదు. కానీ, అసాధారణమైన పట్టుదల, నిరంతర సాధనతో ఆమె తనదైన శైలిని సృష్టించుకున్నారు. 16 ఏళ్ల ప్రాయంలో ప్రేమించిన వాడి కోసం ఇంటి గడప దాటి వెళ్లిన ఆశకు, జీవితం ఆదిలోనే ముళ్ళబాటగా మారింది. అత్తింటి వేధింపులు, భర్త తిరస్కారం ఆమెను ఆత్మహత్య అంచు వరకు తీసుకెళ్లినా, తన కడుపులో పెరుగుతున్న బిడ్డ కోసం మృత్యువును ఎదిరించి నిలిచారు. ఆ పోరాటమే ఆమెను సంగీత వినీలాకాశంలో ధ్రువతారగా నిలబెట్టింది.
సంగీతంలో ఆమె బహుముఖ ప్రజ్ఞ అబ్బురపరుస్తుంది. ఓ వైపు ‘దమ్ మారో దమ్’ అంటూ వెస్ట్రన్ శైలిలో ఉర్రూతలూగిస్తూనే, మరోవైపు ‘ఉమ్రావ్ జాన్’ వంటి చిత్రాల్లో అత్యంత క్లిష్టమైన గజల్స్ను అలవోకగా పలికించారు. 20కి పైగా భాషల్లో, సుమారు 16 వేలకు పైగా పాటలు పాడి గిన్నిస్ బుక్ ఆఫ్ వరల్డ్ రికార్డ్స్లో చోటు సంపాదించుకోవడం ఆమె కృషీవకత్వానికి నిదర్శనం. కేవలం హిందీ చిత్రాలకే పరిమితం కాకుండా, ప్రాంతీయ భాషలన్నింటిలోనూ తన మధుర గాత్రాన్ని అందించారు. శోకం, విరహం, శృంగారం, ఉత్సాహం.. ఇలా ఏ భావాన్నైనా తన గొంతులో పలికించడంలో ఆమెది అందెవేసిన చేయి. అందుకే ఆమె పాటలు భాషా సరిహద్దులను దాటి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రతిధ్వనించాయి.
భారత ప్రభుత్వం ఆమెను పద్మవిభూషణ్, దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే వంటి అత్యున్నత పురస్కారాలతో గౌరవించింది. అయితే, అవార్డుల కంటే ఆమె సంపాదించుకున్న కోట్లాదిమంది అభిమానుల ప్రేమే గొప్ప పురస్కారం. ఏడు దశాబ్దాల పాటు తన గాత్రంతో మంత్రముగ్ధులను చేసిన ఆమె, తన జీవితాంతం సంగీతాన్నే శ్వాసగా మలచుకున్నారు. వయసు మళ్లినా తన స్వరంలోని తాజాదనం ఏమాత్రం తగ్గకపోవడం ఆమె సాధనలోని గొప్పతనం. ఆశా భోంస్లే భౌతికంగా మన మధ్య లేకపోయినా, ఆమె పాడిన ప్రతి పాట ఒక జ్ఞాపకమై, ప్రతి స్వరమూ ఒక సాంత్వనై తరతరాల వరకు నిలిచి ఉంటుంది. భారతీయ సంగీతం ఉన్నంత వరకు ఆమె గాత్రం చిరస్థాయిగా మారుమోగుతూనే ఉంటుంది. ఈ స్వర మాంత్రికురాలికి భారతీయ శ్రోతావళి కన్నీటి వీడ్కోలు పలుకుతోంది.
