మహిళా సాధికారతకు ‘రాజ్యాంగ’ మార్గం.
* లోక్సభలో చారిత్రక 131వ సవరణ సమరం.
*పార్లమెంట్లో వాడివేడి ‘కోటా’ పోరు.
*అమిత్ షా ధాటికి చిత్తైన విపక్ష వ్యూహం.
*నియోజకవర్గాల పునర్విభజనపై రచ్చ..
*కులగణన అస్త్రంతో ప్రభుత్వంపై అఖిలేష్ విసుర్ల పరంపర.
*మతం ప్రాతిపదికన రిజర్వేషన్లు రాజ్యాంగ విరుద్ధం.
* విపక్షాల డివిజన్ డిమాండ్ను తుత్తునియలు చేసిన సర్కార్.
*లోక్సభలో సంఖ్యాబలమే శిరోధార్యం.
*207 ఓట్ల మెజారిటీతో మహిళా బిల్లుకు పచ్చజెండా.
ఢిల్లీ, మహా.
భారత పార్లమెంటు చరిత్రలో ఏప్రిల్ 16 ఒక మైలురాయిగా నిలిచిపోతుంది. సుదీర్ఘ నిరీక్షణకు తెరదించుతూ, మహిళా రిజర్వేషన్ల బిల్లును లోక్సభలో ప్రవేశపెట్టిన తీరు దేశవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది. 131వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు ద్వారా మహిళలకు లోక్సభ మరియు రాష్ట్ర శాసనసభల్లో 33 శాతం రిజర్వేషన్లు కల్పించాలన్న ప్రతిపాదనను కేంద్ర ప్రభుత్వం అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకంగా భావిస్తోంది. కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా, న్యాయశాఖ మంత్రి అర్జున్ రామ్ మేఘ్వాల్ ఈ బిల్లులను ప్రవేశపెట్టిన తరుణంలో, సభలో నెలకొన్న వాతావరణం ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తిని, అదే సమయంలో రాజకీయ వైరుధ్యాలను ప్రతిబింబించింది. ఈ బిల్లు కేవలం మహిళల కోటాకు మాత్రమే పరిమితం కాకుండా, నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (డీలిమిటేషన్) అనే కీలక అంశంతో ముడిపడి ఉండటమే వివాదానికి కేంద్ర బిందువుగా మారింది.
** పునర్విభజనపై అనుమానాల మేఘాలు**
బిల్లు ప్రవేశపెట్టిన వెంటనే విపక్షాలు తమ నిరసన గళాన్ని విప్పాయి. ముఖ్యంగా కాంగ్రెస్ పార్టీ సీనియర్ నాయకుడు కేసీ వేణుగోపాల్ ఈ బిల్లులోని ‘నియోజకవర్గాల పునర్విభజన’ నిబంధనను తీవ్రంగా ఆక్షేపించారు. మహిళలకు రిజర్వేషన్లు ఇవ్వాలని చిత్తశుద్ధి ఉంటే, దానిని తక్షణమే అమలు చేయాలి తప్ప, పునర్విభజనతో ముడిపెట్టడం వెనుక ప్రభుత్వానికి దురుద్దేశాలు ఉన్నాయని ఆయన ఆరోపించారు. దక్షిణ భారత రాష్ట్రాలకు అన్యాయం జరిగే అవకాశం ఉన్న డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియను ఈ బిల్లులో చేర్చడాన్ని ఆయన తప్పుబట్టారు. డీలిమిటేషన్ బిల్లును బేషరతుగా వెనక్కి తీసుకోవాలని, జాప్యం చేయకుండా మహిళా కోటాను అమలు చేయాలని ఆయన డిమాండ్ చేశారు. సభలో కాంగ్రెస్ నేతలు లేవనెత్తిన ఈ అంశం ప్రతిపక్షాల ఐక్యతను చాటిచెప్పింది.
**అఖిలేష్ యాదవ్ విమర్శలు.. కుల గణన అస్త్రం**
సమాజ్వాదీ పార్టీ అధినేత అఖిలేష్ యాదవ్ చర్చను మరో మలుపు తిప్పారు. మహిళా సాధికారత అనే ముసుగులో ప్రభుత్వం రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం పాకులాడుతోందని ఆయన మండిపడ్డారు. నియోజకవర్గాల పునర్విభజనకు ఇంతటి ఆతృత ఎందుకని ఆయన కేంద్రాన్ని సూటిగా ప్రశ్నించారు. “జనగణన చేపడితే కుల గణన అడుగుతారని భయం.. కుల గణన చేస్తే రిజర్వేషన్ల శాతం పెంచాలని నిలదీస్తారని భయం.. అందుకే ఈ అంకెలు, లెక్కల గారడీతో ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు” అని అఖిలేష్ ఎద్దేవా చేశారు. సామాజిక న్యాయం జరగాలంటే దేశవ్యాప్తంగా కుల గణన నిర్వహించడం ఒక్కటే మార్గమని, వెనుకబడిన వర్గాలకు సముచిత స్థానం దక్కనప్పుడు ఈ రిజర్వేషన్లకు అర్థం లేదని ఆయన కుండబద్దలు కొట్టారు.
**అమిత్ షా ధీటైన సమాధానం..రాజ్యాంగ పరిధిలోనే నిర్ణయం**
ప్రతిపక్షాల విమర్శలపై కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా అత్యంత చాకచక్యంగా, తార్కికంగా స్పందించారు. కుల గణన విషయంలో విపక్షాలు చేస్తున్న ఆరోపణలను ఆయన తిప్పికొట్టారు. దేశవ్యాప్తంగా జనగణన ప్రక్రియ ఇప్పటికే ప్రారంభమైందని, అది కేవలం లెక్కలు తేల్చే ప్రక్రియ మాత్రమే కాదని, సామాజిక సమతుల్యతను కాపాడే ప్రయత్నమని ఆయన వివరించారు. “కుల గణనతో పాటే జనగణన జరుగుతుందనే విషయాన్ని ప్రతిపక్ష నేతలు విస్మరించినట్లున్నారు” అని ఆయన వ్యంగ్యాస్త్రాలు సంధించారు. ప్రస్తుతం గృహ గణన పనులు వేగంగా జరుగుతున్నాయని, ప్రధాన గణన సమయంలో అవసరమైన అన్ని అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటామని సభకు హామీ ఇచ్చారు.
ముఖ్యంగా ముస్లిం మహిళలకు ప్రత్యేక రిజర్వేషన్లు కల్పించాలన్న అఖిలేష్ యాదవ్ డిమాండ్పై అమిత్ షా కౌంటర్ ఇస్తూ, మతం ఆధారంగా రిజర్వేషన్లు ఇవ్వడం రాజ్యాంగ విరుద్ధమని స్పష్టం చేశారు. “రాజ్యాంగ నిర్మాతలు మతపరమైన రిజర్వేషన్లను ఎప్పుడూ ప్రోత్సహించలేదు. ఒక వర్గాన్ని ప్రసన్నం చేసుకోవడం కోసం రాజ్యాంగ స్ఫూర్తిని దెబ్బతీయలేం” అని ఆయన గంభీరంగా ప్రకటించారు. ఒకవేళ ఎస్పీ పార్టీకి ముస్లిం మహిళలపై అంతటి ప్రేమే ఉంటే, వారు తమ పార్టీ తరపున ఇచ్చే 33 శాతం టికెట్లను వారికే ఇచ్చుకోవచ్చని, దానికి చట్టంతో పనిలేదని అమిత్ షా చేసిన వ్యాఖ్యలు సభలో నవ్వులు పూయించడమే కాకుండా, విపక్షాలను ఆలోచనలో పడేశాయి.
** సంఖ్యాబలమే శిరోధార్యం**
బిల్లు ప్రవేశంపై సమ్మతి తెలియజేయడానికి ముందే, సభలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతల దృష్ట్యా విపక్షాలు ‘డివిజన్’ (ఓటింగ్) కోరాయి. కాంగ్రెస్, ఎస్పీ, టీఎంసీ, ఆర్ఎస్పీ, డీఎంకే, ఎంఐఎం, సీపీఎం వంటి పార్టీలు ముక్తకంఠంతో బిల్లులోని కొన్ని నిబంధనలను వ్యతిరేకించాయి. స్పీకర్ ఓం బిర్లా విపక్షాల డిమాండ్కు అంగీకరించి ఓటింగ్ నిర్వహించారు. ఈ ప్రక్రియ అత్యంత ఉత్కంఠభరితంగా సాగింది. దేశం మొత్తం పార్లమెంట్ వైపు చూస్తున్న తరుణంలో, ఓటింగ్ ఫలితాలు వెలువడ్డాయి. బిల్లు ప్రవేశానికి అనుకూలంగా 207 ఓట్లు రాగా, వ్యతిరేకంగా 126 ఓట్లు పడ్డాయి. దీంతో స్పష్టమైన మెజారిటీతో 131వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లును లోక్సభలో ప్రవేశపెట్టేందుకు లైన్ క్లియర్ అయింది. ఇది అధికార పక్షానికి లభించిన నైతిక విజయంగా భావించవచ్చు.
**సామాజిక, రాజకీయ విశ్లేషణ**
ఈ బిల్లు ప్రవేశపెట్టడం వెనుక కేవలం మహిళా ఓట్లను ఆకర్షించే ప్రయత్నం మాత్రమే కాకుండా, దేశ రాజకీయ చిత్రపటాన్ని మార్చే సత్తా ఉంది. అయితే, నియోజకవర్గాల పునర్విభజన అనేది రాబోయే రోజుల్లో పెద్ద సవాలుగా మారనుంది. 2026 తర్వాత జరిగే పునర్విభజన ప్రక్రియలో ఉత్తర భారత రాష్ట్రాలకు సీట్లు పెరిగే అవకాశం ఉండటం, జనాభా నియంత్రణను సమర్థవంతంగా అమలు చేసిన దక్షిణ భారత రాష్ట్రాలకు ప్రాతినిధ్యం తగ్గుతుందనే ఆందోళనను ప్రభుత్వం ఏ విధంగా పరిష్కరిస్తుందనేది ప్రశ్నార్థకంగా మారింది. అఖిలేష్ యాదవ్ లేవనెత్తిన ‘కోటాలో కోటా’ డిమాండ్ వెనుక ఉన్న సామాజిక సమీకరణలు కూడా తక్కువ అంచనా వేయలేం. ముస్లిం మహిళల ప్రాతినిధ్యంపై చర్చ భవిష్యత్తులో మరింత తీవ్రమయ్యే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి.
** అసంపూర్ణ సమరానికి ఆరంభం**
మొత్తానికి, 131వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు లోక్సభ మెట్లెక్కింది. ఇది ఒక సుదీర్ఘ ప్రయాణానికి ఆరంభం మాత్రమే. బిల్లులోని నిబంధనలు, పునర్విభజన ప్రక్రియ, కుల గణన డిమాండ్లు రాబోయే రోజుల్లో పార్లమెంటులో మరిన్ని వేడివేడి చర్చలకు దారితీయనున్నాయి. మహిళలకు చట్టసభల్లో సముచిత స్థానం దక్కాలన్న సంకల్పం నెరవేరాలంటే రాజకీయ వైషమ్యాలను పక్కన పెట్టి, సమగ్రమైన చర్చ జరగాల్సిన అవసరం ఉంది. ప్రభుత్వం తన మెజారిటీతో బిల్లును ప్రవేశపెట్టినప్పటికీ, విపక్షాల ఆందోళనలను పరిగణనలోకి తీసుకున్నప్పుడే నిజమైన ప్రజాస్వామ్యం పరిఢవిల్లుతుంది. దేశ మహిళా లోకం ఆశగా ఎదురుచూస్తున్న ఈ రిజర్వేషన్ ఫలాలు ఎప్పటికి అందుతాయో వేచి చూడాలి.
