* అదనపు నిబంధనలు భావప్రకటన స్వేచ్ఛకు విఘాతం.
* పోలీసుల బాధ్యతే అత్యంత కీలకం.
* సుమోటా కేసుల నమోదులో జాప్యం వద్దు.
* విధుల్లో వైఫల్యం చెందితే కోర్టు దిక్కరణే.
* చట్టాల అమలులో వైఫల్యం పాలనా లోపమే కానీ.. కొత్త నిబంధనల అవసరం లేదు!
* స్పష్టం చేసిన సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం.
హైదరాబాద్, మహా.
దేశవ్యాప్తంగా సంచలనం సృష్టిస్తున్న ద్వేషపూరిత ప్రసంగాల నియంత్రణపై అత్యున్నత న్యాయస్థానం బుధవారం నాడు అత్యంత కీలకమైన తీర్పును వెలువరించింది. విద్వేషపూరిత వ్యాఖ్యలను అరికట్టేందుకు కొత్తగా ఎటువంటి అదనపు మార్గదర్శకాలు జారీ చేయాల్సిన అవసరం లేదని సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది. ఇప్పటికే అందుబాటులో ఉన్న చట్టాలు, గతంలో కోర్టు వెలువరించిన తీర్పులు ఈ సమస్యను ఎదుర్కోవడానికి సరిపోతాయని న్యాయమూర్తులు అభిప్రాయపడ్డారు. దేశంలో పెరిగిపోతున్న విద్వేష ప్రసంగాల తీవ్రతను గమనిస్తూ, వాటిపై కఠిన చర్యలు తీసుకోవాలని కోరుతూ దాఖలైన పలు పిటిషన్లను విచారించిన సందర్భంగా కోర్టు ఈ సంచలన వ్యాఖ్యలు చేసింది. ముఖ్యంగా ఎన్నికల సమయాల్లో, బహిరంగ సభల్లో కొందరు నాయకులు చేసే రెచ్చగొట్టే ప్రసంగాలు సామాజిక సామరస్యానికి భంగం కలిగిస్తున్నాయన్న ఆందోళనపై ధర్మాసనం సుదీర్ఘంగా స్పందించింది.
భారత శిక్షా స్మృతిలోని ప్రస్తుత సెక్షన్లు విద్వేషపూరిత వ్యాఖ్యలను నియంత్రించడానికి పూర్తిస్థాయిలో సమర్థవంతంగా ఉన్నాయని కోర్టు పేర్కొంది. కొత్త చట్టాలు తీసుకురావడం కంటే, ఉన్న చట్టాలను క్షేత్రస్థాయిలో పక్కాగా అమలు చేయడంపైనే పాలనా యంత్రాంగం దృష్టి సారించాలని సూచించింది. గతంలో 2018లో వెలువడిన తెహసీన్ పూనావాలా కేసులో మాబ్ లించింగ్, విద్వేష నేరాలపై కోర్టు అత్యంత స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలను ఇచ్చిందని ఈ సందర్భంగా గుర్తుచేసింది. అలాగే 2022-23 నాటి షాహీన్ అబ్దుల్లా కేసులో కూడా ద్వేషపూరిత ప్రసంగాలపై ఎటువంటి ఫిర్యాదు అందకపోయినా పోలీసులు సుమోటాగా కేసులు నమోదు చేయాలని ఆదేశించిన విషయాన్ని ధర్మాసనం నొక్కి చెప్పింది. చట్టాలు ఉన్నప్పటికీ అవి సరిగ్గా అమలు కాకపోవడం అనేది పూర్తిగా పాలనా పరమైన వైఫల్యమే తప్ప, చట్టాల్లో లోపం కాదని న్యాయస్థానం తేల్చిచెప్పింది.
ప్రతి చిన్న విషయానికి కోర్టులు అదనపు ఆదేశాలు ఇవ్వడం వల్ల కొత్త సమస్యలు తలెత్తే అవకాశం ఉందని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది. ముఖ్యంగా భావప్రకటన స్వేచ్ఛకు, ద్వేషపూరిత ప్రసంగానికి మధ్య ఉన్న సన్నని గీతను గుర్తించడం అనేది క్లిష్టమైన అంశమని పేర్కొంది. ఒకవేళ అదనపు మార్గదర్శకాలు జారీ చేస్తే, అవి కొన్నిసార్లు పౌరుల రాజ్యాంగబద్ధమైన భావప్రకటన స్వేచ్ఛను హరించే ప్రమాదం ఉందని న్యాయనిపుణులు సైతం భావిస్తున్నారు. అందుకే ఉన్న ఆయుధాలను, చట్టాలను పదునుగా వాడటమే పాలనా యంత్రాంగం చేయాల్సిన పని అని కోర్టు సూచించింది. ఒకవేళ చట్టబద్ధమైన అధికారులు తమ విధిని నిర్వర్తించడంలో విఫలమైతే, దానిని తీవ్రంగా పరిగణిస్తామని హెచ్చరించింది. చట్టం తన పని తాను చేసుకుపోయేలా చూడాల్సిన బాధ్యత పోలీసు శాఖపైనే ఉందని స్పష్టం చేసింది.
పోలీసుల బాధ్యతను గుర్తుచేస్తూ కోర్టు అత్యంత కఠినమైన ఆదేశాలను జారీ చేసింది. విద్వేష ప్రసంగాలు జరిగినప్పుడు పోలీసులు తక్షణమే స్పందించాలని, ఎటువంటి జాప్యం చేయకూడదని ఆదేశించింది. ఒకవేళ బాధ్యతాయుతమైన అధికారులు తమ విధిని నిర్వర్తించకుండా మౌనం వహించినా, లేదా చర్యలు తీసుకోవడంలో వెనుకబడినా దానిని కోర్టు దిక్కరణ కింద పరిగణించాల్సి ఉంటుందని హెచ్చరించింది. అంటే బాధ్యత ఇప్పుడు పూర్తిగా క్షేత్రస్థాయి అధికారుల భుజస్కంధాలపైనే ఉందని ఈ తీర్పు ద్వారా వెల్లడవుతోంది. సమాజంలో అశాంతిని రేకెత్తించే ప్రసంగాలపై ఉక్కుపాదం మోపాలని, బాధ్యులను చట్టం ముందు నిలబెట్టడంలో ఎటువంటి రాజకీయ ఒత్తిళ్లకు తలొగ్గకూడదని న్యాయస్థానం అభిప్రాయపడింది. ఈ తీర్పు దేశవ్యాప్తంగా పాలనా యంత్రాంగంలో పెను మార్పులకు శ్రీకారం చుట్టే అవకాశం ఉంది.
చట్టాలను సమర్థవంతంగా అమలు చేయడం ద్వారానే సామాజిక శాంతి సాధ్యమవుతుందని సుప్రీంకోర్టు ఆశాభావం వ్యక్తం చేసింది. కేవలం కాగితాల మీద చట్టాలు ఉండటం వల్ల ప్రయోజనం లేదని, అవి ప్రజలకు భరోసా కల్పించేలా క్షేత్రస్థాయిలో ప్రతిబింబించాలని సూచించింది. విద్వేషపూరిత ప్రసంగాల వల్ల దేశ సమగ్రతకు, సోదరభావానికి విఘాతం కలగకుండా చూడటం ప్రభుత్వాల కనీస బాధ్యత అని గుర్తుచేసింది.
