* ఇరాన్పై దాడికి దిగవద్దని రష్యా అల్టిమేటం.
*యురేనియం నిల్వలపై రష్యా మధ్యవర్తిత్వం.
* ఇరాన్ అణు ముప్పును తప్పించే దిశగా కొత్త వ్యూహం.
*ఉక్రెయిన్ యుద్ధం ఆపితేనే ‘ఇరాన్ డీల్’.
*’పుతిన్ ముందు ట్రంప్ కఠిన షరతు.
హైదరాబాద్, మహా.
అమెరికా అధ్యక్షుడిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన డోనాల్డ్ ట్రంప్ ఇరాన్ విషయంలో కఠిన వైఖరి అవలంబిస్తున్న తరుణంలో రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ రంగంలోకి దిగారు. ఇరాన్పై మరోసారి సైనిక దాడులకు దిగవద్దని ట్రంప్ను పుతిన్ నేరుగా హెచ్చరించారు. మధ్యప్రాచ్యంలో నెలకొన్న అస్థిర పరిస్థితుల దృష్ట్యా ఇరాన్పై దాడులు చేస్తే అంతర్జాతీయంగా పెను పరిణామాలు ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుందని స్పష్టం చేశారు. ఇరాన్ రష్యాకు కీలక మిత్రదేశమని, ఆ దేశ భద్రత విషయంలో తమ ప్రయోజనాలు ముడిపడి ఉన్నాయని పుతిన్ గుర్తు చేశారు. ఈ హెచ్చరికతో అమెరికా-రష్యా మధ్య దౌత్యపరమైన వేడి ఒక్కసారిగా పెరిగింది.
**యురేనియం నిల్వలపై రష్యా ప్రతిపాదన**
ఇరాన్ వద్ద ఉన్న యురేనియం నిల్వలు ప్రపంచ దేశాలకు ఆందోళన కలిగిస్తున్న నేపథ్యంలో రష్యా ఒక వినూత్న ప్రతిపాదనను తెరపైకి తెచ్చింది. ఇరాన్ అణ్వాయుధాలను తయారు చేయకుండా అడ్డుకునేందుకు, ఆ దేశం వద్ద ఉన్న మొత్తం యురేనియం నిల్వలను తామే తీసుకుంటామని రష్యా ప్రకటించింది. ఈ నిల్వలను రష్యాకు తరలించడం ద్వారా ఇరాన్ అణు కార్యక్రమంపై ఉన్న అంతర్జాతీయ అనుమానాలను పటాపంచలు చేయవచ్చని పుతిన్ భావిస్తున్నారు. ఈ చర్య వల్ల అటు ఇరాన్ భద్రతకు భంగం కలగకుండా, ఇటు అమెరికా ఆందోళనలను తగ్గించే అవకాశం ఉంటుందని రష్యా దౌత్య వర్గాలు విశ్లేషిస్తున్నాయి.
**ట్రంప్ షరతుతో మారిన సమీకరణాలు**
రష్యా చేసిన యురేనియం ప్రతిపాదనపై డోనాల్డ్ ట్రంప్ తనదైన శైలిలో స్పందించారు. ఇరాన్ యురేనియం నిల్వలను రష్యా తీసుకోవడానికి తాము అంగీకరించాలంటే ఒక ప్రధాన షరతును విధించారు. ప్రస్తుతం రష్యా-ఉక్రెయిన్ మధ్య సాగుతున్న సుదీర్ఘ యుద్ధాన్ని వెంటనే నిలిపివేస్తేనే ఈ డీల్కు తాము మొగ్గు చూపుతామని ట్రంప్ స్పష్టం చేశారు. ఒకే దెబ్బకు రెండు అంతర్జాతీయ సమస్యలను పరిష్కరించాలనేది ట్రంప్ వ్యూహంగా కనిపిస్తోంది. ఉక్రెయిన్ సంక్షోభానికి ముగింపు పలికితేనే ఇరాన్ విషయంలో రష్యాకు సహకరిస్తామని అమెరికా తేల్చి చెప్పడం ఇప్పుడు చర్చనీయాంశంగా మారింది.
**ఉక్రెయిన్ యుద్ధంపై డీల్ ప్రభావం**
ట్రంప్ విధించిన షరతు ఇప్పుడు పుతిన్ను ఆత్మరక్షణలో పడేసింది. ఉక్రెయిన్ యుద్ధాన్ని ఆపడం ద్వారా తన రక్షణ వ్యూహాలను మార్చుకోవాల్సి వస్తుంది, అదే సమయంలో ఇరాన్ అణు నిల్వల బాధ్యత తీసుకుంటే మధ్యప్రాచ్యంలో రష్యా ఆధిపత్యం పెరుగుతుంది. ఈ రెండింటిలో దేనికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలనే విషయంలో రష్యా తీవ్రంగా మల్లగుల్లాలు పడుతోంది. ఉక్రెయిన్లో పట్టు కోల్పోకుండానే ఇరాన్ డీల్ను పట్టాలెక్కించాలని పుతిన్ యోచిస్తున్నారు. మరోవైపు ట్రంప్ మాత్రం యుద్ధం ఆగనిదే ఎటువంటి రాయితీలు ఇచ్చే ప్రసక్తే లేదని మొండిగా ఉన్నారు.
**అంతర్జాతీయ భద్రత, అణు ముప్పు**
ఇరాన్ వద్ద ఉన్న యురేనియం నిల్వలు అణ్వాయుధ తయారీకి సరిపడా ఉన్నాయని అంతర్జాతీయ అణుశక్తి సంస్థ గతంలోనే హెచ్చరించింది. ఈ నేపథ్యంలో ఆ నిల్వలను రష్యా వంటి బాధ్యతాయుత దేశం స్వాధీనం చేసుకోవడం వల్ల ప్రపంచానికి అణు ముప్పు తప్పుతుందని భద్రతా నిపుణులు భావిస్తున్నారు. అయితే అమెరికా ఈ ప్రక్రియను ఉక్రెయిన్ యుద్ధంతో ముడిపెట్టడం వల్ల ఈ పరిష్కారం మరింత క్లిష్టంగా మారింది. ఇరాన్ సైతం తన అణు నిల్వల తరలింపునకు రష్యా ఇచ్చే రక్షణ హామీలపై ఆధారపడి ఉంది. అగ్రరాజ్యాల మధ్య జరిగే ఈ డీల్ సాకారమైతేనే ప్రపంచంలో నెలకొన్న రెండు ప్రధాన యుద్ధ మేఘాలు తొలగిపోయే అవకాశం ఉంది.
**దౌత్య పరిష్కారం దిశగా అడుగులు**
ప్రస్తుతానికి ట్రంప్, పుతిన్ మధ్య ఈ ప్రతిపాదనలు చర్చల స్థాయిలోనే ఉన్నప్పటికీ, భవిష్యత్తులో ఇవి కార్యరూపం దాల్చే అవకాశం కనిపిస్తోంది. రష్యా ప్రతినిధులు అమెరికా దౌత్యవేత్తలతో రహస్య చర్చలు జరుపుతున్నట్లు సమాచారం. ఇరాన్ విషయంలో అమెరికా దూకుడు తగ్గించడం, ఉక్రెయిన్లో రష్యా దాడులు నిలిపివేయడం అనేవి ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడి ఉన్న అంశాలు. ఈ క్లిష్టమైన రాజకీయ చదరంగంలో ఎవరు పైచేయి సాధిస్తారనేది రాబోయే రోజుల్లో తేలనుంది. అంతర్జాతీయ సమాజం మాత్రం యుద్ధాలు ఆగి శాంతి నెలకొనాలని, అణు వ్యాప్తికి అడ్డుకట్ట పడాలని కోరుకుంటోంది.
