• ‘నిజమైన శత్రువును గుర్తించి ఎదుర్కోండి’.
• గల్ఫ్‌ దేశాలకు మొజ్తబా ఖమేనీ పిలుపు.
టెహ్రాన్‌, మహా.
ముస్లిం దేశాలు తమ మధ్య విభేదాలను పక్కనపెట్టి ఐక్యంగా నిలవాలని ఇరాన్‌ సుప్రీం లీడర్‌ మొజ్తబా ఖమేనీ పిలుపునిచ్చారు. ముఖ్యంగా గల్ఫ్‌ దేశాలు పరస్పర విభేదాలను అధిగమించి ఒకరికొకరు అండగా నిలవాలని సూచించారు. ముస్లిం ప్రపంచంలో చీలికలు ప్రత్యర్థులకు లాభం చేకూరుస్తాయని హెచ్చరించారు. ఇస్లామిక్‌ యూనిటీ వీక్‌ సందర్భంగా ఆదివారం విడుదల చేసిన సందేశంలో ఆయన ఈ వ్యాఖ్యలు చేశారు.
ముస్లిం దేశాల మధ్య ఐక్యత, స్నేహం, పరస్పర సహకారమే ప్రాంతీయ సమస్యలకు పరిష్కారమని ఖమేనీ పేర్కొన్నారు. గల్ఫ్‌ దేశాల పాలకులు తమ ‘నిజమైన శత్రువును’ గుర్తించి, వారి వ్యూహాలను అర్థం చేసుకుని సమష్టిగా ఎదుర్కోవాలని పిలుపునిచ్చారు. ముస్లిం దేశాల మధ్య విభేదాలను రెచ్చగొట్టే శక్తులు ఇస్లాం ప్రత్యర్థులకు ప్రయోజనం కలిగిస్తున్నాయని వ్యాఖ్యానించారు.
పాలస్తీనా అంశాన్ని ప్రస్తావించిన ఖమేనీ.. ముస్లిం దేశాలు ఐక్యంగా ఉండి ఉంటే పాలస్తీనియన్లు ఇంతటి దుస్థితిని ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చేదా అని ప్రశ్నించారు. గల్ఫ్‌ దేశాలు పరస్పరం సహకరించుకోవడంతో పాటు అవసరమైన సమయంలో ఒకరికొకరు రక్షణగా నిలవాలని సూచించారు. ముస్లిం దేశాలు తమ భద్రత, రాజకీయ ప్రయోజనాలను పరస్పరం గౌరవించుకుంటూ సమన్వయంతో ముందుకు సాగాలని కోరారు.
అమెరికా, ఇజ్రాయెల్‌ను ముస్లిం దేశాల ప్రత్యర్థులుగా ఖమేనీ అభివర్ణించారు. గల్ఫ్‌ దేశాలు అమెరికాతో కొనసాగిస్తున్న సన్నిహిత భద్రతా సంబంధాల నేపథ్యంలో ఈ వ్యాఖ్యలు ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి. ఇరాన్‌ చాలాకాలంగా అమెరికా సైనిక ఉనికిని, ఇజ్రాయెల్‌ విధానాలను తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తోంది. తాజాగా పశ్చిమాసియాలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో ఖమేనీ చేసిన తాజా పిలుపు ఇరాన్‌ ప్రాంతీయ వ్యూహానికి ప్రతిబింబంగా కనిపిస్తోంది.
అయితే ఇరాన్‌–గల్ఫ్‌ దేశాల మధ్య సంబంధాలు అంత సులభంగా లేవు. సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, ఖతార్‌, కువైట్‌, బహ్రెయిన్‌ వంటి దేశాలు తమ భద్రత కోసం అమెరికాతో దీర్ఘకాలంగా రక్షణ, సైనిక సహకారం కొనసాగిస్తున్నాయి. మరోవైపు ఇరాన్‌ అమెరికా సైనిక స్థావరాల ఉనికిని తన భద్రతకు ముప్పుగా పరిగణిస్తోంది. దీంతో ప్రాంతీయ రాజకీయాల్లో ఇరాన్‌, గల్ఫ్‌ దేశాల మధ్య పరస్పర అనుమానాలు కొనసాగుతున్నాయి.
ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో ఇరాన్‌–గల్ఫ్‌ ఉద్రిక్తతలు మరింత పెరిగాయి. గల్ఫ్‌ ప్రాంతంలోని అమెరికా సైనిక స్థావరాలు, ఇతర మౌలిక వసతులపై ఇరాన్‌ దాడులు చేసినట్లు అంతర్జాతీయ నివేదికలు వెల్లడించాయి. దీంతో గల్ఫ్‌ దేశాలు తమ భద్రతా వ్యవస్థలను మరింత బలోపేతం చేసుకునే దిశగా అడుగులు వేస్తున్నాయి. ఈ పరిస్థితుల్లోనే ఖమేనీ ముస్లిం దేశాల ఐక్యతకు పిలుపునివ్వడం గమనార్హం.
మరోవైపు గల్ఫ్‌ దేశాలు తమ మధ్య రక్షణ సహకారాన్ని కూడా పెంచుకుంటున్నాయి. సౌదీ అరేబియా, టర్కీ, పాకిస్థాన్‌ మధ్య ఇటీవల కుదిరిన సంయుక్త రక్షణ ఒప్పందం నేపథ్యంలో ప్రాంతీయ భద్రతా సమీకరణాల్లో మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. ఒక దేశంపై సాయుధ దాడిని అన్ని దేశాలపై దాడిగా పరిగణించే విధంగా ఆ ఒప్పందాన్ని రూపొందించారు. దీంతో పశ్చిమాసియాలో మిత్రపక్షాల మధ్య రక్షణ సహకారం కొత్త రూపు సంతరించుకుంటోంది.
పాలస్తీనా సమస్య, ఇజ్రాయెల్‌తో కొనసాగుతున్న సంఘర్షణ, అమెరికా సైనిక ఉనికి, ఇరాన్‌ అణు కార్యక్రమం వంటి అంశాలు మధ్యప్రాచ్య రాజకీయాలను సంక్లిష్టంగా మార్చాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో ముస్లిం దేశాలన్నీ ఒకే వైఖరితో ముందుకు రావాలని ఖమేనీ కోరడం వెనుక రాజకీయ, వ్యూహాత్మక ఉద్దేశాలు ఉన్నట్లు విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ఇరాన్‌ తన ప్రాంతీయ ప్రభావాన్ని పెంచుకునే ప్రయత్నం చేస్తున్న సమయంలో ఖమేనీ సందేశం వెలువడటం కూడా ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ఇరాన్‌కు సౌదీ అరేబియా సహా గల్ఫ్‌ దేశాలతో గతంలో తీవ్ర విభేదాలు ఉన్నప్పటికీ, ఇటీవలి కాలంలో దౌత్య సంబంధాలను మెరుగుపర్చే ప్రయత్నాలు కూడా జరిగాయి. అయితే అమెరికా, ఇజ్రాయెల్‌తో గల్ఫ్‌ దేశాలకు ఉన్న సంబంధాలు ఇరాన్‌తో పూర్తి స్థాయి వ్యూహాత్మక ఏకాభిప్రాయానికి అడ్డంకిగా ఉన్నాయి.
మొత్తంగా చూస్తే.. ఇస్లామిక్‌ యూనిటీ వీక్‌ సందర్భంగా మొజ్తబా ఖమేనీ చేసిన తాజా పిలుపు మతపరమైన సందేశాన్ని మించి మధ్యప్రాచ్య రాజకీయాల్లో వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. గల్ఫ్‌ దేశాలు విభేదాలను పక్కనపెట్టి పరస్పర సహకారంతో ముందుకు రావాలని, ‘నిజమైన శత్రువును’ గుర్తించి సమష్టిగా ఎదుర్కోవాలని ఆయన కోరారు. అయితే ఇరాన్‌, గల్ఫ్‌ దేశాల మధ్య కొనసాగుతున్న భద్రతా అనుమానాలు, అమెరికాతో గల్ఫ్‌ దేశాల సన్నిహిత సంబంధాలు, ప్రాంతీయ సంఘర్షణల నేపథ్యంలో ఈ పిలుపు ఎంతవరకు ఆచరణలోకి వస్తుందనేది కీలకంగా మారింది.
