• పోర్న్‌ సైట్ల చాట్‌ రూమ్‌ల నుంచి ప్రత్యేక యాప్‌ల వరకు.
• జమ్మూకశ్మీర్‌లో భద్రతా సంస్థల కీలక గుర్తింపు.
ఢిల్లీ, మహా.
ఉగ్రవాద సంస్థలు తమ కార్యకలాపాలను కొనసాగించేందుకు డిజిటల్‌ వేదికలను కొత్త మార్గాల్లో వినియోగిస్తున్నట్లు భద్రతా సంస్థలు గుర్తించాయి. సాధారణ సోషల్‌ మీడియా, మెసేజింగ్‌ యాప్‌లపై నిఘా పెరగడంతో వాటిని పక్కనపెట్టి ప్రత్యామ్నాయ ఆన్‌లైన్‌ మార్గాలను ఎంచుకుంటున్నట్లు వెల్లడైంది. ముఖ్యంగా జమ్మూకశ్మీర్‌లోని ఉగ్రవాదులు, పాకిస్థాన్‌కు చెందిన హ్యాండ్లర్లు రహస్య సమాచార మార్పిడికి అశ్లీల వెబ్‌సైట్లలోని రియల్‌టైమ్‌ చాట్‌ సదుపాయాలు, ప్రత్యేక ఎన్‌క్రిప్టెడ్‌ అప్లికేషన్లను ఉపయోగిస్తున్నట్లు అధికారులు గుర్తించారు.
భద్రతా సంస్థల ప్రకారం.. సంప్రదాయ సోషల్‌ మీడియా వేదికలపై నిఘా పెరగడంతో ఉగ్రవాద నెట్‌వర్క్‌లు తమ కమ్యూనికేషన్‌ విధానాలను మార్చుకుంటున్నాయి. బయటకు సాధారణంగా కనిపించే ఆన్‌లైన్‌ చాట్‌ వేదికలను ఉపయోగించి పరిచయాలు పెంచుకోవడం, యువతను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం, అనంతరం వారిని తీవ్రవాద భావజాలం వైపు మళ్లించే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నట్లు దర్యాప్తులో తేలింది. కొన్ని సందర్భాల్లో డేటింగ్‌ లేదా సాధారణ పరిచయాల ముసుగులో వ్యక్తులను సంప్రదిస్తున్నట్లు అధికారులు గుర్తించారు.
జమ్మూకశ్మీర్‌లో యువతను ఆకర్షించేందుకు ఆన్‌లైన్‌ వేదికలను వినియోగించడం భద్రతా సంస్థలకు కొత్త సవాలుగా మారింది. తొలుత సాధారణ సంభాషణలతో పరిచయం పెంచుకుని, ఆ తర్వాత తీవ్రవాద భావజాలాన్ని ప్రచారం చేయడం, రహస్యంగా సూచనలు ఇవ్వడం వంటి కార్యకలాపాలు జరుగుతున్నట్లు అధికారులు చెబుతున్నారు. ఈ తరహా కమ్యూనికేషన్‌ వల్ల ఒక వ్యక్తి ఉగ్రవాద నెట్‌వర్క్‌లోకి ఎలా ప్రవేశిస్తున్నాడో గుర్తించడం దర్యాప్తు సంస్థలకు కష్టతరమవుతోంది.
రహస్య యాప్‌లపై నిఘా
ఉగ్రవాద హ్యాండ్లర్లు, రిక్రూట్ల మధ్య సమాచార మార్పిడికి గుర్తింపును దాచుకునే ప్రత్యేక డిజిటల్‌ అప్లికేషన్లు ఉపయోగిస్తున్నట్లు భద్రతా సంస్థలు గుర్తించాయి. కొన్ని యాప్‌లు వినియోగదారుల వ్యక్తిగత వివరాలను తక్కువగా సేకరించడం, సందేశాలను భద్రంగా పంపడం వంటి సదుపాయాలను కలిగి ఉండటంతో వాటిని రహస్య కార్యకలాపాలకు ఉపయోగించే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నట్లు అధికారులు చెబుతున్నారు.
కొన్ని అప్లికేషన్లలో సందేశాలు కొంతకాలం తర్వాత స్వయంచాలకంగా తొలగిపోయే సదుపాయాలు కూడా ఉండటంతో దర్యాప్తు సంస్థలకు డిజిటల్‌ ఆధారాలను సేకరించడం సవాలుగా మారుతోంది. అయితే ఇలాంటి వేదికలను గుర్తించేందుకు సైబర్‌ నిఘా వ్యవస్థలను మరింత ఆధునికీకరిస్తున్నామని భద్రతా అధికారులు చెబుతున్నారు.
ఇంటర్నెట్‌లో వినియోగదారుడి అసలు గుర్తింపును దాచేందుకు ఉపయోగించే వివిధ సాంకేతిక పద్ధతులను కూడా ఉగ్రవాద నెట్‌వర్క్‌లు ఆశ్రయిస్తున్నట్లు దర్యాప్తులో వెల్లడైంది. విదేశీ వర్చువల్‌ నంబర్లు, ఇతర అనామక డిజిటల్‌ సేవలను ఉపయోగించడం ద్వారా అసలు వినియోగదారుడిని గుర్తించడం కష్టతరం చేసే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. దీంతో సైబర్‌ భద్రతా సంస్థలు కేవలం ఒక యాప్‌ లేదా ఒక కమ్యూనికేషన్‌ వేదికపైనే కాకుండా మొత్తం డిజిటల్‌ కార్యకలాపాలపై నిఘా పెడుతున్నాయి.
పుల్వామా దర్యాప్తులోనూ వెలుగులోకి..
ఉగ్రవాదులు వర్చువల్‌ నంబర్లు, డిజిటల్‌ కమ్యూనికేషన్‌ సాధనాలను ఉపయోగిస్తున్న అంశం గతంలోనూ దర్యాప్తులో వెలుగుచూసింది. 2019 పుల్వామా ఉగ్రదాడి దర్యాప్తులో జైష్‌-ఎ-మొహమ్మద్‌ నెట్‌వర్క్‌ వర్చువల్‌ సిమ్‌ కార్డులను ఉపయోగించినట్లు జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ గుర్తించింది. దర్యాప్తు సందర్భంగా పెద్ద సంఖ్యలో వర్చువల్‌ నంబర్ల వినియోగం వెలుగులోకి రావడం అప్పట్లో భద్రతా వర్గాలను అప్రమత్తం చేసింది.
ఇప్పుడు అదే తరహాలో మరింత ఆధునిక డిజిటల్‌ మార్గాలను ఉగ్రవాద నెట్‌వర్క్‌లు అన్వేషిస్తున్నట్లు అధికారులు చెబుతున్నారు. సాంకేతిక పరిజ్ఞానం వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న కొద్దీ ఉగ్రవాద సంస్థలు కూడా తమ కమ్యూనికేషన్‌ పద్ధతులను మార్చుకుంటున్నాయని భద్రతా వర్గాలు పేర్కొంటున్నాయి.
సాధారణ మెసేజింగ్‌ వేదికల వినియోగం తగ్గించి ప్రత్యామ్నాయ డిజిటల్‌ మార్గాలను ఎంచుకోవడం వల్ల నిఘా సంస్థలకు సవాళ్లు పెరిగినా.. వాటిని గుర్తించేందుకు ప్రత్యేక సైబర్‌ నిఘా వ్యవస్థలను బలోపేతం చేస్తున్నట్లు అధికారులు తెలిపారు. ముఖ్యంగా ఆన్‌లైన్‌ రిక్రూట్‌మెంట్‌, తీవ్రవాద భావజాల ప్రచారం, అనుమానాస్పద డిజిటల్‌ నెట్‌వర్క్‌లపై నిఘాను పెంచుతున్నట్లు వెల్లడించారు.
