ఆర్బీఐ ‘పేమెంట్స్ విజన్ 2028’ ఆవిష్కరణ: ఈ-చెక్కుల రాకతో డిజిటల్ చెల్లింపుల్లో కొత్త విప్లవం!

డిజిటల్ చెల్లింపుల్లో మరో విప్లవం.
* ఆర్బీఐ ‘పేమెంట్స్ విజన్ 2028’ ఆవిష్కరణ.
* ఈ-చెక్కులకు గ్రీన్ సిగ్నల్.. బ్యాంకులపై పెరగనున్న బాధ్యత.
ముంబై,మహా.
దేశంలో డిజిటల్ లావాదేవీల వ్యవస్థను మరింత పటిష్ఠం చేస్తూ, భద్రతకు పెద్దపీట వేసే దిశగా భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (ఆర్బీఐ) మరో కీలక ముందడుగు వేసింది. 2028 నాటికి దేశీయ చెల్లింపుల వ్యవస్థను ప్రపంచస్థాయి ప్రమాణాలకు చేర్చడమే లక్ష్యంగా ‘పేమెంట్స్ విజన్ 2028’ పేరుతో శుక్రవారం ఒక సమగ్ర రోడ్‌మ్యాప్‌ను ఆవిష్కరించింది. ఈ నూతన విధానంలో భాగంగా కాగితపు చెక్కులకు స్వస్తి పలికి వినూత్నంగా ‘ఈ-చెక్కులను’ ప్రవేశపెట్టడం, ఆన్‌లైన్ మోసాల విషయంలో బ్యాంకుల బాధ్యతను మరింత పెంచడం వంటి విప్లవాత్మక సంస్కరణలను ప్రతిపాదించింది. డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థలో సామాన్యులకు మరింత భరోసా కల్పించడమే ఈ మార్పుల వెనుక ఉన్న ప్రధాన ఉద్దేశమని ఆర్బీఐ స్పష్టం చేసింది.
వినియోగదారుల రక్షణ కోసం ఆర్బీఐ ఈ విజన్ డాక్యుమెంట్‌లో అత్యంత ప్రాధాన్యతనిచ్చింది. ప్రస్తుతం డెబిట్, క్రెడిట్ కార్డులకు మాత్రమే అందుబాటులో ఉన్న ‘ఎనేబుల్/డిసేబుల్’ సదుపాయాన్ని ఇకపై అన్ని రకాల డిజిటల్ చెల్లింపులకూ వర్తింపజేయాలని నిశ్చయించింది. దీనివల్ల ఖాతాదారులు తమ ప్రమేయం లేకుండా జరిగే అనధికారిక లావాదేవీలపై పూర్తి నియంత్రణ కలిగి ఉండే అవకాశం ఉంటుంది. మరీ ముఖ్యంగా, ఆన్‌లైన్ మోసాల కారణంగా ఖాతాదారులు నష్టపోతే, గతంలో ఉన్న నిబంధనల కంటే కఠినంగా, డబ్బు పంపిన బ్యాంకుతో పాటు స్వీకరించిన బ్యాంకు కూడా ఉమ్మడి బాధ్యత వహించేలా కొత్త ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను తీసుకురానుంది. ఈ చర్య వల్ల బ్యాంకులు మోసపూరిత లావాదేవీలను అరికట్టడంలో మరింత అప్రమత్తంగా వ్యవహరించే అవకాశం ఉంది.
మారుతున్న కాలానికి అనుగుణంగా సాంప్రదాయ బ్యాంకింగ్ పద్ధతుల్లోనూ ఆర్బీఐ పెనుమార్పులు సూచించింది. కాగితపు చెక్కుల వల్ల కలిగే నమ్మకాన్ని, డిజిటల్ లావాదేవీల్లోని వేగాన్ని మేళవించి ‘ఈ-చెక్కుల’ విధానాన్ని తీసుకురావాలని యోచిస్తోంది. దీనితో పాటు, ఇప్పటివరకు కొంతమేర స్వయంప్రతిపత్తితో నడుస్తున్న ఈ-కామర్స్ మార్కెట్ ప్లేస్‌లు, ఇతర సెంట్రలైజ్డ్ ప్లాట్‌ఫామ్‌లను సైతం తమ ప్రత్యక్ష నియంత్రణ పరిధిలోకి తీసుకురావాలని భావిస్తోంది. అంతర్జాతీయ చెల్లింపులను వేగవంతం చేయడం, లావాదేవీలను ఎప్పటికప్పుడు ట్రాక్ చేసేందుకు అత్యాధునిక సాంకేతికతను వినియోగించడం వంటి అంశాలను కూడా ఇందులో పొందుపరిచారు. ఈ సంస్కరణలన్నీ అమల్లోకి వస్తే, దేశీయంగా ప్రతి డిజిటల్ రూపాయి లావాదేవీ మరింత సురక్షితంగా, విశ్వసనీయంగా మారుతుందని బ్యాంకింగ్ నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.