ఇస్లామాబాద్, మహా.
పాకిస్థాన్లోని బలూచిస్థాన్ మరోసారి అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో చర్చనీయాంశంగా మారింది. బలూచ్ వేర్పాటువాదులు పాకిస్థాన్ నుంచి స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించుకున్నట్లు సామాజిక మాధ్యమాల్లో ఒక లేఖ వైరల్ కావడం ప్రపంచ దేశాల దృష్టిని ఆకర్షించింది. అయితే ఈ ప్రకటనకు ఇప్పటివరకు పాకిస్థాన్ ప్రభుత్వం గానీ, అంతర్జాతీయ సంస్థలు గానీ అధికారిక ధ్రువీకరణ ఇవ్వలేదు. అయినప్పటికీ ఈ పరిణామాలను పాకిస్థాన్తో పాటు చైనా అత్యంత నిశితంగా గమనిస్తోంది.
పాకిస్థాన్ మొత్తం భూభాగంలో దాదాపు నలభై నాలుగు శాతం విస్తీర్ణాన్ని కలిగి ఉన్న బలూచిస్థాన్ భౌగోళికంగా అత్యంత కీలక ప్రాంతంగా గుర్తింపు పొందింది. రాగి, బంగారం, సహజ వాయువు, బొగ్గు వంటి అపార ఖనిజ సంపదతో పాటు అరేబియా సముద్ర తీరాన్ని కలిగి ఉండటం వల్ల ఈ ప్రాంతానికి వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యం ఉంది. అయితే సహజ వనరులు సమృద్ధిగా ఉన్నప్పటికీ అభివృద్ధిలో వెనుకబడిన బలూచిస్థాన్లో దశాబ్దాలుగా వేర్పాటువాద ఉద్యమం కొనసాగుతోంది. స్థానిక వనరులను కేంద్ర ప్రభుత్వం వినియోగించుకుంటోందని, ప్రజలకు తగిన ప్రయోజనం కల్పించడం లేదని వేర్పాటువాద సంస్థలు ఆరోపిస్తూ వస్తున్నాయి.
బలూచిస్థాన్లో చోటుచేసుకుంటున్న పరిణామాలు చైనాకు మరింత ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. చైనా ప్రతిష్ఠాత్మకంగా అమలు చేస్తున్న చైనా–పాకిస్థాన్ ఆర్థిక కారిడార్ ప్రాజెక్టు ప్రధానంగా ఈ ప్రాంతంపైనే ఆధారపడి ఉంది. సుమారు అరవై ఐదు బిలియన్ డాలర్ల వ్యయంతో చేపట్టిన ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా పశ్చిమ చైనాను అరేబియా సముద్రంతో అనుసంధానించాలన్నది బీజింగ్ వ్యూహం. ఈ ప్రాజెక్టులో భాగంగా గ్వాదర్ నౌకాశ్రయం, రహదారులు, విద్యుత్ మౌలిక సదుపాయాలు, అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం వంటి అనేక ప్రాజెక్టుల్లో చైనా భారీగా పెట్టుబడులు పెట్టింది.
గ్వాదర్ నౌకాశ్రయం చైనాకు అత్యంత కీలక ఆస్తిగా భావిస్తున్నారు. ఈ నౌకాశ్రయం ద్వారా మధ్యప్రాచ్య దేశాల నుంచి ఇంధన దిగుమతులు, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య మార్గాలకు ప్రత్యామ్నాయ మార్గాన్ని అభివృద్ధి చేయాలని చైనా లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అలాగే బలూచిస్థాన్లోని ఖనిజ సంపదను వినియోగించుకునేందుకు మైనింగ్ రంగంలో కూడా చైనా సంస్థలు పెద్ద ఎత్తున పెట్టుబడులు పెట్టాయి. ముఖ్యంగా సైందాక్ రాగి–బంగారం గనుల ప్రాజెక్టు చైనా ఆధ్వర్యంలో కొనసాగుతోంది.
అయితే చైనా పెట్టుబడులను బలూచ్ వేర్పాటువాద సంస్థలు తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తున్నాయి. స్థానిక ప్రజల ప్రయోజనాలను పక్కనపెట్టి సహజ వనరుల దోపిడీ జరుగుతోందని ఆరోపిస్తూ చైనా సంస్థలు, చైనా పౌరులు, ఆర్థిక కారిడార్ ప్రాజెక్టులను లక్ష్యంగా చేసుకుని పలుమార్లు దాడులు జరిగాయి. ఈ నేపథ్యంలో చైనా పౌరుల భద్రత కోసం పాకిస్థాన్ ప్రత్యేక భద్రతా బలగాలను మోహరించినప్పటికీ భద్రతాపరమైన సవాళ్లు కొనసాగుతున్నాయి.
ప్రస్తుతం బలూచిస్థాన్ స్వాతంత్ర్య ప్రకటనకు అధికారిక ధ్రువీకరణ లేనప్పటికీ, అక్కడి రాజకీయ పరిణామాలు భవిష్యత్తులో కీలక ప్రభావం చూపే అవకాశాలపై అంతర్జాతీయ విశ్లేషకులు దృష్టి సారిస్తున్నారు. ఒకవేళ బలూచిస్థాన్లో స్వయంప్రతిపత్తి లేదా స్వతంత్ర పాలన ఏర్పడితే, చైనా–పాకిస్థాన్ మధ్య కుదిరిన ఒప్పందాలను కొత్త ప్రభుత్వం పునఃసమీక్షించే అవకాశం ఉందని భావిస్తున్నారు. అలాంటి పరిస్థితి ఏర్పడితే చైనా భారీ పెట్టుబడులు, ఆర్థిక కారిడార్ ప్రాజెక్టు భవితవ్యంపై ప్రభావం పడే అవకాశాలు ఉన్నాయని విశ్లేషణలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ప్రస్తుతం ఈ పరిణామాలన్నింటినీ పాకిస్థాన్, చైనాతో పాటు అంతర్జాతీయ సమాజం నిశితంగా పరిశీలిస్తోంది.
