- టిబెట్‌లో ప్రమాదాన్ని ముందే గుర్తించినా సమాచారం ఇవ్వలేదా?
- వరదలపై నేపాల్‌లో రాజకీయ, మీడియా ఆగ్రహం
కాఠ్మాండు, మహా.
నేపాల్‌లో ఇటీవల సంభవించిన ఆకస్మిక వరదల నేపథ్యంలో చైనాపై తీవ్ర ఆరోపణలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి. టిబెట్‌ ప్రాంతంలో నెలకొన్న ప్రమాదకర పరిస్థితులపై ముందస్తు సమాచారం ఉన్నప్పటికీ నేపాల్‌ను సకాలంలో అప్రమత్తం చేయలేదన్న విమర్శలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. బుధవారం సంభవించిన మెరుపు వరదలు త్రిశూలి, భోటేకోశీ, లెండేఖోలా నదుల వెంట ఉన్న గ్రామాలు, పట్టణాలను నిమిషాల వ్యవధిలో ముంచెత్తడంతో భారీగా ప్రాణ, ఆస్తి నష్టం జరిగినట్లు నేపాల్‌ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. ఈ విపత్తుకు చైనా నుంచి ముందస్తు హెచ్చరికలు అందకపోవడమే ప్రధాన కారణమని నేపాల్‌లోని రాజకీయ వర్గాలు, మీడియా ప్రశ్నిస్తున్నాయి.
టిబెట్‌లో భారీ వర్షాలు, ఆకస్మిక వరదలు లేదా ఇతర ప్రకృతి విపత్తుల కారణంగా నేపాల్‌లోని నదుల ప్రవాహం ఒక్కసారిగా పెరిగే ప్రమాదం ఉందని, అలాంటి పరిస్థితుల్లో ఎగువ ప్రాంతాల నుంచి దిగువ ప్రాంతాలకు ముందస్తు హెచ్చరికలు అందడం అత్యంత కీలకమని నేపాల్‌ వర్గాలు పేర్కొంటున్నాయి. ముఖ్యంగా చైనా ఆధీనంలోని టిబెట్‌ ప్రాంతం నుంచి నేపాల్‌లోకి ప్రవహించే నదుల విషయంలో సమాచార మార్పిడి ప్రాణాలను కాపాడటంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. అయితే తాజా వరదల సమయంలో తగిన ముందస్తు సమాచారం అందిందా? అందితే అది ఎప్పుడు, ఎలా అందింది? అనే అంశాలపై ఇప్పుడు చర్చ జరుగుతోంది.
బుధవారం సంభవించిన ఆకస్మిక వరదలు అత్యంత వేగంగా విస్తరించడంతో నదీ పరివాహక ప్రాంతాల్లోని ప్రజలకు అప్రమత్తమయ్యే అవకాశం కూడా లేకుండా పోయిందన్న ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. త్రిశూలి, భోటేకోశీ, లెండేఖోలా నదుల ప్రవాహం ఒక్కసారిగా ఉద్ధృతంగా మారడంతో నదీ తీర ప్రాంతాల్లోని గ్రామాలు, పట్టణాలు తీవ్రంగా ప్రభావితమైనట్లు సమాచారం. వంతెనలు, రహదారులు, ఇళ్లు, ఇతర మౌలిక వసతులు దెబ్బతిన్నట్లు నేపాల్‌ వర్గాలు చెబుతున్నాయి.
ఈ నేపథ్యంలో చైనాతో ప్రకృతి విపత్తుల సమాచార మార్పిడిపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో సంభవించే వరదలు, భూకంపాలు, కొండచరియలు, ఇతర ప్రకృతి వైపరీత్యాల విషయంలో పొరుగుదేశాల మధ్య సమాచార మార్పిడి ఎంతో కీలకం. ముఖ్యంగా సరిహద్దుకు ఆవల ఎగువ ప్రాంతాల్లో నీటి ప్రవాహం పెరిగితే దిగువ ప్రాంతాల్లో ఉన్న ప్రజలను ముందుగానే అప్రమత్తం చేయడం ద్వారా ప్రాణనష్టాన్ని గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు. ఈ నేపథ్యంలో చైనా నుంచి నేపాల్‌కు అందాల్సిన సమాచారం విషయంలో లోపం జరిగిందా అన్నదే ఇప్పుడు ప్రధాన ప్రశ్నగా మారింది.
ఈ అంశంపై నేపాల్‌ రాజకీయ నాయకులు, మీడియా వర్గాలు చైనాపై తీవ్ర విమర్శలు చేస్తున్నాయి. నేపాల్‌ దినపత్రిక ‘నయా పత్రిక’కు చెందిన జర్నలిస్టు పర్శురామ్‌ కప్లే సోషల్‌ మీడియా వేదికగా చేసిన వ్యాఖ్యలు ఈ ఆగ్రహానికి అద్దం పడుతున్నాయి. భద్రత విషయంలో నేపాల్‌ ఎప్పుడూ తన పొరుగుదేశాలతో సమాచారాన్ని పంచుకుంటూనే ఉంటుందని, అయితే ఉత్తర సరిహద్దులో ఉన్న చైనా మాత్రం నేపాల్‌ను తక్కువగా చూస్తోందని ఆయన విమర్శించారు.
‘‘భద్రత విషయంలో మా పొరుగుదేశాలతో మేము ఎప్పుడూ సమాచారం పంచుకుంటూనే ఉంటాం. అయినప్పటికీ మా ఉత్తరభాగంలో ఉన్న దేశం మమ్మల్ని ఎప్పుడూ చులకనగానే చూడటం విచారకరం’’ అని పర్శురామ్‌ కప్లే వ్యాఖ్యానించారు. భారీ ప్రకృతి విపత్తులపై చైనా ముందస్తు సమాచారం ఇవ్వకపోవడం వల్ల నేపాల్‌ తీవ్ర జననష్టాన్ని ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చిందని ఆయన ఆరోపించారు.
నేపాల్‌ తన పొరుగుదేశాల భద్రతకు అవసరమైన సమాచారాన్ని పంచుకుంటున్నప్పటికీ, చైనా మాత్రం తన భూభాగంలో ఏర్పడే ప్రకృతి విపత్తుల సమాచారాన్ని సమయానికి అందించడం లేదని ఆయన విమర్శించారు. ‘‘అవసరం ఉన్నా.. లేకపోయినా వారి భద్రతకు మేము ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నాం. కానీ వారి భూభాగంలో ఏర్పడే ప్రకృతి విపత్తులకు ఎప్పుడూ మేమే నష్టపోవాల్సి వస్తోంది. ఈ వన్‌సైడ్‌ ప్రేమ వల్ల నేపాల్‌ ఎందుకు మూల్యం చెల్లించాలి?’’ అంటూ ఆయన ప్రశ్నించారు.
అయితే చైనా నుంచి ఎలాంటి సమాచారం అందలేదన్న ఆరోపణలు అధికారికంగా ఎంతవరకు నిర్ధారించబడ్డాయన్నది స్పష్టత రావాల్సి ఉంది. ప్రకృతి విపత్తుల సమయంలో సమాచార మార్పిడికి సంబంధించిన అధికారిక వ్యవస్థలు, హెచ్చరికలు జారీ చేసిన సమయాలు, వాటిని నేపాల్‌ అధికారులు అందుకున్నారా లేదా అనే అంశాలపై పూర్తి వివరాలు వెలుగులోకి రావాల్సి ఉంది. అందువల్ల చైనాను నేరుగా బాధ్యురాలిగా నిర్ధారించడానికి ముందు అధికారిక దర్యాప్తు, వాతావరణ మరియు జలవనరుల సమాచారాన్ని పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది.
అయినప్పటికీ తాజా వరదల నేపథ్యంలో నేపాల్‌లో చైనాపై అసంతృప్తి పెరుగుతున్నట్లు కనిపిస్తోంది. టిబెట్‌లోని ఎగువ ప్రాంతాల్లో చోటుచేసుకునే పరిణామాలు నేపాల్‌లోని నదుల ప్రవాహంపై నేరుగా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉండటంతో ముందస్తు సమాచార వ్యవస్థ మరింత బలోపేతం కావాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో వాతావరణ పరిస్థితులు, నదుల నీటిమట్టాలు, ఆనకట్టలు, సరస్సులు, హిమనదుల పరిస్థితులపై నిరంతర సమాచార మార్పిడి ఉంటే ఆకస్మిక వరదల సమయంలో దిగువ ప్రాంతాల ప్రజలను వేగంగా అప్రమత్తం చేయవచ్చు.
నేపాల్‌ భౌగోళికంగా ప్రకృతి వైపరీత్యాలకు అత్యంత సున్నితమైన దేశాల్లో ఒకటి. హిమాలయ ప్రాంతం కావడంతో భారీ వర్షాలు, ఆకస్మిక వరదలు, కొండచరియలు విరిగిపడటం వంటి ఘటనలు తరచూ సంభవిస్తుంటాయి. ఎగువ ప్రాంతాల్లో వర్షపాతం లేదా మంచు కరగడం వంటి పరిణామాలు దిగువ ప్రాంతాల్లో నదుల ప్రవాహాన్ని ఒక్కసారిగా పెంచే అవకాశం ఉంటుంది. దీంతో ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలకు అత్యంత ప్రాధాన్యం ఉంటుంది.
ప్రత్యేకంగా చైనా–నేపాల్‌ సరిహద్దు ప్రాంతాల నుంచి దిగువకు ప్రవహించే నదుల విషయంలో రెండు దేశాల మధ్య సమన్వయం అవసరమని నేపాల్‌ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. నీటి ప్రవాహం, వర్షపాతం, మంచు కరగడం, హిమ సరస్సుల పరిస్థితి వంటి సమాచారాన్ని సకాలంలో పంచుకోవడం ద్వారా ఆకస్మిక వరదల తీవ్రతను ముందుగానే అంచనా వేయవచ్చు. అలాంటి వ్యవస్థలో చిన్న లోపం కూడా వేలాది మంది ప్రజల జీవితాలపై ప్రభావం చూపే ప్రమాదం ఉంది.
తాజా పరిణామాల నేపథ్యంలో నేపాల్‌ ప్రభుత్వం చైనాతో విపత్తుల సమాచార మార్పిడిపై మరింత స్పష్టత కోరే అవకాశం ఉందన్న చర్చ జరుగుతోంది. ప్రకృతి విపత్తులను రాజకీయ వివాదాలకు అతీతంగా చూసి రెండు దేశాలు సమాచార వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు, రియల్‌టైమ్‌ నీటి ప్రవాహ సమాచారం, అత్యవసర సమాచార మార్పిడి వ్యవస్థలు మరింత సమర్థంగా పనిచేస్తే భవిష్యత్తులో ప్రాణనష్టాన్ని తగ్గించవచ్చని చెబుతున్నారు.
మరోవైపు ఈ ఘటన నేపాల్‌–చైనా సంబంధాల్లోనూ చర్చకు దారితీసే అవకాశం ఉంది. ఇప్పటికే సరిహద్దు, వాణిజ్యం, మౌలిక వసతులు, నీటి వనరులు వంటి అంశాల్లో రెండు దేశాల మధ్య పరస్పర సంబంధాలు కొనసాగుతున్నాయి. ప్రకృతి విపత్తుల సమయంలో సమాచారాన్ని పంచుకోవడం వంటి మానవతా అంశాల్లో పరస్పర విశ్వాసం మరింత పెరగాల్సిన అవసరం ఉందని నేపాల్‌ వర్గాలు పేర్కొంటున్నాయి.
