ఆరోపణలకు అతీతం – ఆచరణలో అద్భుతం

ఆరోపణలకు అతీతం – ఆచరణలో అద్భుతం: ఆరెస్సెస్ చట్టబద్ధత, సంఘ్ పరివార్ విస్తరణపై సమగ్ర విశ్లేషణ

 

(శివకుమార్ గనివాడ, సీనియర్ సామాజిక విశ్లేషకులు)

 

భారతదేశ సామాజిక, సాంస్కృతిక, జాతీయ జీవనంలో ‘రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్’ (RSS) ఒక అద్భుతమైన అధ్యాయం. 1925 విజయదశమి రోజున డాక్టర్ కేశవ బలిరాం హెడ్గేవార్ జీ స్థాపించిన ‘రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్’ (RSS), నేడు తన వందేళ్ల చారిత్రక ప్రస్థానాన్ని విజయవంతంగా పూర్తి చేసుకుంది. 1947 దేశ విభజన సమయంలో అందించిన సేవలు, 1963 గణతంత్ర దినోత్సవ పెరేడ్‌లో గుర్తింపు, 1975 ఎమర్జెన్సీ వ్యతిరేక పోరాటం వంటి అనేక చారిత్రక ఘట్టాల్లో కీలక పాత్ర పోషించి, జాతి నిర్మాణానికి అంకితమైన మహా గంగా ప్రవాహంగా నిలబడింది. శతాబ్ది కాలంలో సమాజంలోని ప్రతి రంగాన్ని స్పృశిస్తూ ‘సంఘ్ పరివార్’గా విస్తరించిన ఈ నెట్‌వర్క్ ఒక ఆర్గనైజేషనల్ మాస్టర్‌పీస్. అయితే, “ఇంత పెద్ద వ్యవస్థను నడుపుతున్న RSS ఎందుకు రిజిస్టర్ కాలేదు? అది చట్టవిరుద్ధమా?” అని కొందరు ప్రశ్నిస్తుంటారు. ఇలాంటి అనేక సందేహాలను, భావోద్వేగాలను పక్కనపెట్టి, రాజ్యాంగం, చట్టాలు, సంస్థాగత వ్యూహాల ఆధారంగా, వాస్తవాలను లోతుగా విశ్లేషిద్దాం.

 

సంఘ్ పరివార్: జాతి నిర్మాణంలో ఒక అద్భుతమైన సామాజిక వృక్షం

ఆరెస్సెస్ కేవలం ఒక సంస్థ కాదు, అదొక ఆలోచనా విధానం. ఆరెస్సెస్ అనే మూల వృక్షం నుండి పుట్టుకొచ్చిన శాఖలే ‘సంఘ్ పరివార్’. ప్రతి శాఖా ఒక నిర్దిష్ట సామాజిక ప్రయోజనం కోసం నిస్వార్థంగా పనిచేస్తోంది.

 

1. రాజకీయ, యువజన సాధికారత:

దేశ భవిష్యత్తును తీర్చిదిద్దడంలో యువత, రాజకీయ వ్యవస్థ పాత్ర కీలకం. ఇందుకోసం సంఘ్ పరివార్ ప్రత్యేక సంస్థలను నిర్వహిస్తోంది.

బీజేపీ (భారతీయ జనతా పార్టీ): జాతీయవాద భావజాలంతో పనిచేస్తున్న ప్రధాన రాజకీయ పార్టీ.

ఏబీవీపీ (అఖిల భారతీయ విద్యార్థి పరిషత్): విద్యార్థులలో జాతీయ భావాన్ని పెంపొందించే విద్యార్థి సంస్థ.

బజరంగ్ దళ్: వీహెచ్‌పీకి అనుబంధంగా పనిచేసే యువజన విభాగం.

దుర్గా వాహిని: మహిళల్లో ఆత్మరక్షణ, ధైర్యం నింపేందుకు ఉద్దేశించిన మహిళా యువజన సంస్థ.

2. విద్య, మేధోవికాసం:

నైతిక విలువలతో కూడిన విద్యను అందించే లక్ష్యంతో పలు సంస్థలు పనిచేస్తున్నాయి.

విద్యా భారతి: దేశవ్యాప్తంగా ప్రాథమిక నుండి ఉన్నత మాధ్యమిక స్థాయి వరకు నడుస్తున్న అతిపెద్ద పాఠశాలల నెట్‌వర్క్.

ప్రజ్ఞా ప్రవాహ్: మేధావులను ఒకే వేదికపైకి తెచ్చే మేధో వేదిక.

ఇతిహాస్ సంకలన్ యోజన: భారతీయ చరిత్రను శాస్త్రీయంగా సేకరించి, పరిశోధనలు చేసే సంస్థ.

ఆర్ష విద్యా సమాజ్: భారతీయ విలువల ఆధారంగా విద్యాభివృద్ధికి కృషి చేసే వేదిక.

పూర్వ ఛాత్ర పరిషత్: సంఘ్ అనుబంధ విద్యాసంస్థల పూర్వ విద్యార్థుల (అలుమ్ని) సమ్మేళనం.

3. సామాజిక సేవ, సంక్షేమం

సమాజంలోని అట్టడుగు వర్గాల అభ్యున్నతే లక్ష్యంగా ఈ సంస్థలు పనిచేస్తాయి.

సేవా భారతి: విద్య, ఆరోగ్యం, ఉపాధి రంగాల్లో అట్టడుగు వర్గాలకు సేవలందించే సంస్థ.

వనవాసి కల్యాణ్ ఆశ్రమం: మారుమూల ప్రాంతాల్లో గిరిజనుల అభివృద్ధి, సంక్షేమం కోసం పనిచేసే సంస్థ.

సక్షమ్: దివ్యాంగుల (వికలాంగుల) సాధికారతకు కృషి చేసే వేదిక.

పూర్వ సైనిక్ సేవా పరిషత్: దేశం కోసం పోరాడిన మాజీ సైనికుల సంక్షేమం కోసం.

వివేకానంద కేంద్ర: ఆధ్యాత్మిక, విద్య, సామాజిక సేవా కార్యక్రమాలు నిర్వహించే సంస్థ.

రాష్ట్రోత్థాన పరిషత్: విద్యా, సాంస్కృతిక ప్రచురణల ద్వారా సామాజిక అభివృద్ధి (ప్రధానంగా కర్ణాటకలో).

భారత్ వికాస్ పరిషత్: సామాజిక, సాంస్కృతిక కార్యకలాపాల ద్వారా దేశ నిర్మాణానికి తోడ్పడే సంస్థ.

4. ఆర్థిక, కార్మిక, వ్యవసాయ రంగాలు:

స్వయం సమృద్ధి, కార్మిక, రైతుల హక్కుల పరిరక్షణకు ప్రత్యేక విభాగాలున్నాయి.

భారతీయ మజ్దూర్ సంఘ్ (BMS): జాతీయవాద భావజాలంతో పనిచేసే అతిపెద్ద కార్మిక సంఘం.

భారతీయ కిసాన్ సంఘ్ (BKS): రైతుల హక్కులు, వ్యవసాయాభివృద్ధి కోసం పనిచేసే సంస్థ.

స్వదేశీ జాగరణ్ మంచ్: స్వదేశీ వస్తువుల వినియోగం, స్వయం సమృద్ధిని ప్రోత్సహించే ఆర్థిక థింక్ ట్యాంక్.

లఘు ఉద్యోగ్ భారతి: చిన్న తరహా పరిశ్రమలు (MSME) మరియు పారిశ్రామికవేత్తల అభివృద్ధి కోసం.

అఖిల భారతీయ గ్రాహక్ పంచాయత్: వినియోగదారుల హక్కుల పరిరక్షణ, అవగాహన వేదిక.

5. ధర్మం, సంస్కృతి, కళలు:

భారతీయ వారసత్వ సంపదను కాపాడటం కోసం సంఘ్ పరివార్ అనేక సంస్థలను స్థాపించింది.

విశ్వ హిందూ పరిషత్ (VHP): హిందూ ధర్మ రక్షణ, సాంస్కృతిక వికాసం కోసం పనిచేసే అంతర్జాతీయ సంస్థ.

సంస్కార్ భారతి: భారతీయ కళలు, సంస్కృతి, వారసత్వాన్ని ప్రోత్సహించే వేదిక.

సంస్కృత భారతి: ప్రాచీన సంస్కృత భాషా వ్యాప్తి, అభివృద్ధి కోసం.

ధర్మ జాగరణ్ సమితి: మారుమూల గ్రామాల్లో ధార్మిక అవగాహన, ధర్మ ప్రచారం కోసం.

అఖిల భారతీయ సాహిత్య పరిషత్: జాతీయ భావాలున్న సామాజిక, సాహిత్య సంస్థ.

విజ్ఞాన భారతి: ప్రాచీన మరియు ఆధునిక సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీని మేళవించే శాస్త్రవేత్తల వేదిక.

6. మహిళలు, కుటుంబ వ్యవస్థ

రాష్ట్ర సేవికా సమితి: మహిళల్లో జాతీయ భావాన్ని, నాయకత్వ లక్షణాలను పెంపొందించే మహిళా సంస్థ.

కుటుంబ ప్రబోధన్: ఉమ్మడి కుటుంబ వ్యవస్థ ప్రాముఖ్యత, విలువల బలోపేతం కోసం సామాజిక చైతన్యం.

7. ఆరోగ్యం, వృత్తి నిపుణులు

ఆరోగ్య భారతి: యోగా, ఆయుర్వేదం తదితర విధానాల ద్వారా ఆరోగ్యం, వెల్నెస్ ప్రోత్సహించే సంస్థ.

నేషనల్ మెడికోస్ ఆర్గనైజేషన్ (NMO): గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వైద్య సేవలు అందించే వైద్యులు మరియు వైద్య విద్యార్థుల వేదిక.

అధివక్త పరిషత్: జాతీయవాద భావాలున్న న్యాయవాదులు, న్యాయ నిపుణుల సంస్థ.

క్రీడా భారతి: యువతలో క్రీడా స్ఫూర్తిని, క్రీడలను ప్రోత్సహించే సంస్థ.

8. అంతర్జాతీయ సంబంధాలు

భారతదేశ సరిహద్దులు దాటి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న ప్రవాస భారతీయులను ఏకం చేయడానికి:

హిందూ స్వయంసేవక్ సంఘ్ (HSS): విదేశాల్లో నివసిస్తున్న భారతీయుల్లో సాంస్కృతిక విలువలను పెంపొందించే సంస్థ.

సేవా ఇంటర్నేషనల్: ప్రపంచవ్యాప్తంగా విపత్తుల సమయంలో సేవలందించే అంతర్జాతీయ స్వచ్ఛంద సంస్థ.

 

*రిజిస్ట్రేషన్ ఎందుకు లేదు? – ఒక రాజ్యాంగబద్ధమైన హక్కు, ఒక వ్యూహాత్మక స్వేచ్ఛ

సమాజంలోని ఇన్ని రంగాల్లో ఇంత శక్తివంతంగా పనిచేస్తున్న RSS మూల సంస్థ ఎందుకు రిజిస్టర్ కాలేదు? దానికి సమాధానం భారత రాజ్యాంగంలోనే ఉంది.

 

భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 19(1)(c) దేశంలోని ప్రతి పౌరుడికి సంఘాలు లేదా సంస్థలు ఏర్పాటు చేసుకునే ప్రాథమిక హక్కును ప్రసాదించింది. ఏ సంస్థ అయినా ‘సొసైటీస్ రిజిస్ట్రేషన్ యాక్ట్’ కింద నమోదు కావాలనేది ఒక చట్టపరమైన అవకాశం (Legal Option) మాత్రమే కానీ, రాజ్యాంగపరంగా అది తప్పనిసరి నిబంధన కాదు.

 

ఆరెస్సెస్ అనేది స్వచ్ఛంద కార్యకర్తలతో నడిచే ఒక అద్భుతమైన ‘సామాజిక-సాంస్కృతిక ఉద్యమం’. దీన్ని చట్టపరమైన పరిభాషలో ‘బాడీ ఆఫ్ ఇండివిడ్యువల్స్ (BOI)’ (స్వచ్ఛంద వ్యక్తుల సమూహం) అంటారు. దీనికి సభ్యత్వ రుసుము ఉండదు, అధికారిక గుర్తింపు కార్డులు ఉండవు. దేశభక్తికి రిజిస్ట్రేషన్ అవసరం లేదు, సేవ చేయడానికి ఐడీ కార్డులు అవసరం లేదు అన్నదే ఆరెస్సెస్ సిద్ధాంతం. ప్రభుత్వ నిధులు, గ్రాంట్లు ఆశించని ఏ సేవా సమూహమైనా రిజిస్ట్రేషన్ లేకుండానే రాజ్యాంగబద్ధంగా పనిచేయవచ్చు. వందేళ్లుగా ఈ స్వేచ్ఛను RSS పూర్తిగా సద్వినియోగం చేసుకుంటోంది.

 

*ఆస్తుల నిర్వహణ, పారదర్శకత: ఒక అద్భుతమైన వ్యూహం

చట్టపరంగా ఒక సంస్థ రిజిస్టర్ కాకపోతే తన పేరు మీద ఆస్తులు, బ్యాంక్ ఖాతాలు కలిగి ఉండలేదు. ఇక్కడే ఆరెస్సెస్ సంస్థాగత మేధస్సు, జవాబుదారీతనం మనకు కనిపిస్తాయి.

 

ఆరెస్సెస్ మూల సంస్థ నేరుగా ఏ ఆస్తినీ తన ఆధీనంలో ఉంచుకోదు. దాని ఏకైక ఆస్తి “స్వయంసేవకులు” మాత్రమే! కానీ దేశవ్యాప్తంగా నడిచే వేలాది పాఠశాలలు, ఆసుపత్రులు, సేవా కేంద్రాల నిర్వహణ కోసం ‘సంఘ్ పరివార్’ సంస్థలను చట్టబద్ధంగా రిజిస్టర్ చేసింది:

జవాబుదారీతనం: ‘విద్యా భారతి’, ‘సేవా భారతి’, ఇతర సేవా సంస్థలన్నీ చట్టబద్ధంగా నమోదైన ట్రస్టులు లేదా సొసైటీలు. ఇవి పక్కాగా బ్యాంక్ ఖాతాలు నిర్వహిస్తాయి, ప్రతి రూపాయినీ ఆడిట్ చేయిస్తాయి, ఆదాయపు పన్ను (IT) శాఖకు పారదర్శకంగా లెక్కలు చూపుతాయి.

రాజకీయ మరియు ధార్మిక సంస్థలు: రాజకీయ వేదిక అయిన బీజేపీ (BJP) కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం వద్ద పక్కాగా రిజిస్టర్ అయిన పార్టీ. అలాగే విశ్వ హిందూ పరిషత్ (VHP) కూడా చట్టబద్ధంగా నమోదైన సంస్థే.

ఆరోపణలకు అతీతం – ఆచరణలో అద్భుతం

“RSS రిజిస్టర్ కాలేదు కాబట్టి చట్టవిరుద్ధం” అనడం కేవలం అవగాహన లోపమే. మూల సంస్థ అయిన ఆరెస్సెస్ ఒక సైద్ధాంతిక చోదక శక్తిగా (Driving Force) నిలబడితే, ఆ భావజాలాన్ని ఆచరణలో పెట్టి, ప్రజలకు సేవలు అందించడానికి ఏర్పాటైన ‘సంఘ్ పరివార్’ అనుబంధ సంస్థలన్నీ పూర్తి చట్టబద్ధమైన చట్రంలో, పారదర్శకతతో పనిచేస్తున్నాయి.

ఒకవైపు రాజ్యాంగం కల్పించిన స్వేచ్ఛను గౌరవిస్తూనే, మరోవైపు సమాజంలోని ప్రతి వర్గాన్ని కలుపుకుపోతూ ఆరెస్సెస్ నిర్మించిన ఈ వ్యవస్థాగత చట్రం నిజంగా ఒక నిశ్శబ్ద విప్లవం. ఆస్తుల కోసం కాకుండా ఆదర్శాల కోసం, స్వార్థం కోసం కాకుండా పరమార్థం కోసం పనిచేసే ఇలాంటి వ్యవస్థ ప్రపంచ చరిత్రలో మరొకటి లేదు. ఈ వందేళ్ల స్ఫూర్తిదాయక ప్రస్థానం దీనికి నిలువెత్తు నిదర్శనం.

 

*భారత్ మాతా కీ జై*