- ప్రైవేట్ స్పేస్ రేసులో గ్లోబల్ లీడర్గా “నయా భారత్”
- (శివ కుమార్ గనివాడ, సీనియర్ వ్యవసాయ, వాణిజ్య నిపుణులు)
- భారతదేశ అంతరిక్ష రంగంలో సరికొత్త శకం: ‘విక్రమ్-1’తో ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యానికి పెద్దపీట
భారతదేశ అంతరిక్ష రంగం ప్రభుత్వ సంస్కరణలతో సరికొత్త మైలురాయిని చేరుకుంది. ప్రైవేట్ రంగ భాగస్వామ్యానికి తలుపులు తెరవడంతో, ‘విక్రమ్-1’ ప్రయోగం భారత అంతరిక్ష చరిత్రలో ఒక కొత్త శకానికి నాంది పలుకుతోంది. ఈ పరిణామాల సమగ్ర వివరణాత్మక విశ్లేషణ ఇది.
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ దార్శనికత – యువతకు పెద్దపీట
ఈ చారిత్రక ‘విక్రమ్-1’ ప్రయోగం వెనుక పనిచేసిన స్కైరూట్ బృందం సగటు వయసు కేవలం 28 ఏళ్లు కావడం విశేషం. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ స్వయంగా యువ శాస్త్రవేత్తల ప్రతిభను మరియు సామర్థ్యాన్ని ప్రత్యేకంగా కొనియాడారు.
భారత ప్రభుత్వం తీసుకువచ్చిన సంస్కరణలు, దార్శనికత వల్లే నేడు భారతీయ స్టార్టప్లు ఇలాంటి అద్భుతాలు చేయగలుగుతున్నాయని స్పష్టమవుతోంది.
ప్రైవేట్ రంగం భాగస్వామ్యం అంతరిక్ష పరిశోధనలలో కొత్త ఆవిష్కరణలను వేగవంతం చేస్తోందని, ఇది దేశ యువతకు ఎంతో స్ఫూర్తిదాయకమని ప్రధాని పేర్కొన్నారు.
- విక్రమ్-1 (మిషన్ ఆగమన్): తొలి ప్రైవేట్ ఆర్బిటల్ లాంచ్ వెహికల్
స్కైరూట్ ఏరోస్పేస్ (Skyroot Aerospace) సంస్థ అభివృద్ధి చేసిన ‘విక్రమ్-1’, భారతదేశ మొట్టమొదటి ప్రైవేట్ ఆర్బిటల్ లాంచ్ వెహికల్. మిషన్ ఆగమన్ పేరుతో చేపడుతున్న ఈ ప్రాజెక్ట్ యొక్క ప్రధాన ఆకర్షణలు:
లో ఎర్త్ ఆర్బిట్ (LEO) లోకి 350 కిలోల పేలోడ్ను మోసుకెళ్లే సామర్థ్యం దీని సొంతం.
ఇది పూర్తిగా ఆల్-కార్బన్ కాంపోజిట్ స్ట్రక్చర్, సాలిడ్-ఫ్యూయల్ బూస్టర్లతో రూపొందించబడింది.
ఇందులో 3D-ప్రింటెడ్ లిక్విడ్ ఇంజిన్ను ఉపయోగించారు.
బహుళ కస్టమర్ పేలోడ్లను ఒకేసారి కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టగలదు.
వేగంగా విస్తరిస్తున్న స్పేస్ ఎకానమీ (అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థ)
ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యంతో భారత అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థ అనూహ్య వృద్ధిని నమోదు చేస్తోంది.
2014లో కేవలం ఒకే ఒక స్పేస్ స్టార్టప్ ఉండగా, 2026 నాటికి వాటి సంఖ్య 400కి పైగా పెరిగింది.
ప్రస్తుతం భారత అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థ విలువ 8.4 బిలియన్ డాలర్లుగా అంచనా వేయబడింది.
2030 నాటికి దీనిని 40-45 బిలియన్ డాలర్లకు, అలాగే 2040 నాటికి 100 బిలియన్ డాలర్లకు చేర్చాలని ప్రభుత్వం దీర్ఘకాలిక లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
కీలక ప్రభుత్వ సంస్కరణలు – IN-SPACe పాత్ర:
ఇండియన్ స్పేస్ పాలసీ 2023 ద్వారా ప్రభుత్వం ప్రైవేట్ సంస్థలకు అనుకూల వాతావరణాన్ని కల్పించింది.
ప్రైవేట్ సంస్థలకు ఇస్రో (ISRO) సదుపాయాలు,
నైపుణ్యాన్ని ఉపయోగించుకునే అవకాశం కల్పించారు.
IN-SPACe ఒక సింగిల్ విండో రెగ్యులేటర్గా పనిచేస్తోంది.
జూన్ 2026 నాటికి 4,500కి పైగా సంస్థలు రిజిస్టర్ చేసుకోగా, 133 ఆమోదాలు, 106 అవగాహన ఒప్పందాలు (MoUs) జరిగాయి.
- స్పేస్ స్టార్టప్లకు భారీ ఆర్థిక ఊతం:
కొత్త ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించడానికి ప్రభుత్వం పలు ఫండ్లను ప్రకటించింది:
IN-SPACe సీడ్ ఫండ్: స్టార్టప్లు మరియు MSMEలకు ₹1 కోటి వరకు గ్రాంట్స్ అందజేస్తారు.
వెంచర్ క్యాపిటల్ ఫండ్: ఐదేళ్ల కాలానికి (FY 2025-26 నుండి 2029-30 వరకు) ₹1,000 కోట్లతో ఏర్పాటు చేశారు. ఇందులో ఏటా ₹100 నుండి ₹250 కోట్లు పెట్టుబడిగా పెడతారు.
టెక్నాలజీ అడాప్షన్ ఫండ్: ₹500 కోట్లతో ఏర్పాటు చేసిన ఈ ఫండ్ ద్వారా ప్రాజెక్టుకు గరిష్టంగా ₹25 కోట్లు (60% ఫండింగ్) అందిస్తారు.
- వాణిజ్యీకరణ మరియు విదేశీ పెట్టుబడులు (FDI):
ఇస్రో వాణిజ్య విభాగమైన NSIL ద్వారా అంతరిక్ష రంగం వాణిజ్యపరంగా కూడా దూసుకుపోతోంది.
NSIL ఆదాయం పదింతలు పెరిగింది. జులై 2026 నాటికి 141 ఉపగ్రహాలను (138 అంతర్జాతీయ/కస్టమర్ మరియు 3 దేశీయ) ప్రయోగించారు.
ఆటోమేటిక్ FDI: విదేశీ పెట్టుబడులను ఆకర్షించేందుకు నిబంధనలు సరళీకృతం చేశారు. సాటిలైట్ తయారీలో 74% వరకు, లాంచ్ వెహికల్స్ మరియు స్పేస్పోర్ట్లలో 49% వరకు, విడిభాగాల తయారీలో ఏకంగా 100% వరకు విదేశీ పెట్టుబడులకు అనుమతి ఇచ్చారు.
విక్రమ్-S తొలి ప్రైవేట్ రాకెట్గా నిలవడం, అగ్నికుల్ కాస్మోస్ తొలి ప్రైవేట్ లాంచ్ ప్యాడ్ను ఏర్పాటు చేయడం వంటివి పాలనాపరమైన సంస్కరణల విజయాలకు నిదర్శనం. ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యం, యువతకు ప్రోత్సాహం, గ్లోబల్ పార్ట్నర్షిప్స్, పెట్టుబడులకు అనుకూలమైన విధానాలతో భవిష్యత్తులో గ్లోబల్ స్పేస్ పవర్గా అవతరించడానికి నయా భారత్ సిద్ధంగా ఉంది.
