త్వరలో ప్లాస్టిక్ కరెన్సీ నోట్లు.
*భారీగా పెరిగిన ముద్రణ ఖర్చుల నియంత్రణకు ఆర్బీఐ కసరత్తు
*సవాల్గా మారిన చిరిగిన నోట్ల నిర్మూలన.. త్వరలోనే పైలట్ ప్రాజెక్ట్.
ముంబై, మహా.
దేశంలో త్వరలోనే సరికొత్త ప్లాస్టిక్ (పాలిమర్) కరెన్సీ నోట్లు చలామణిలోకి వచ్చేందుకు మార్గం సుగమమవుతోంది. మార్కెట్లో నగదుకు డిమాండ్ విపరీతంగా పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (ఆర్బీఐ) ఈ దిశగా పకడ్బందీ అడుగులు వేస్తోంది. ఇటీవల పట్నా, ముంబై నగరాల్లో నిర్వహించిన బోర్డు అత్యున్నత స్థాయి సమావేశాల్లో ప్లాస్టిక్ నోట్ల ప్రవేశపెట్టడంపై సుదీర్ఘంగా చర్చించినట్లు తెలుస్తోంది. ప్రస్తుతం చలామణిలో ఉన్న సంప్రదాయ కాగితపు నోట్లతో పోలిస్తే ప్లాస్టిక్ నోట్ల ముద్రణ ఖర్చు చాలా తక్కువగా ఉండటం, అలాగే ఇవి ఎక్కువ కాలం మన్నికగా ఉండటమే కేంద్ర బ్యాంక్ ఈ నిర్ణయం వైపు మొగ్గు చూపడానికి ప్రధాన కారణంగా కనిపిస్తోంది.
**కలవరపెడుతున్న ముద్రణ వ్యయం**
గత ఆర్థిక సంవత్సరంలో కేవలం కరెన్సీ నోట్ల ముద్రణ కోసమే ఆర్బీఐ ఏకంగా రూ. 6,372.8 కోట్ల భారీ మొత్తాన్ని ఖర్చు చేయాల్సి వచ్చింది. అంతకుముందు ఏడాదితో పోలిస్తే ఈ వ్యయం గణనీయంగా పెరిగింది. ఒకవైపు డిజిటల్ లావాదేవీలు శరవేగంగా విస్తరిస్తున్నప్పటికీ, మార్కెట్లో నగదు చలామణి ఏమాత్రం తగ్గకుండా రికార్డు స్థాయిలో రూ. 42.86 లక్షల కోట్లకు చేరడం గమనార్హం. ఈ నేపథ్యంలో, కొత్తగా తీసుకురాబోయే ప్లాస్టిక్ నోట్లను ఖాతాదారులు సులభంగా విత్డ్రా చేసుకునేలా ఏటీఎం యంత్రాల్లోనూ అవసరమైన సాంకేతిక మార్పులు చేయనున్నారు. ఇందుకోసం త్వరలోనే దేశంలోని కొన్ని ఎంపిక చేసిన ప్రాంతాల్లో ప్రయోగాత్మకంగా ప్లాస్టిక్ నోట్లను విడుదల చేసేందుకు ఆర్బీఐ ప్రణాళికలు సిద్ధం చేస్తోంది.
**చిరిగిన నోట్లతో సరికొత్త తలనొప్పి**
మార్కెట్లో విపరీతంగా పాడైపోయిన, చిరిగిపోయిన నోట్లను సేకరించి వాటిని శాస్త్రీయంగా నిర్మూలించడం ఆర్బీఐకి పెద్ద సవాలుగా మారింది. గత ఏడాది కాలంలోనే రిజర్వ్ బ్యాంక్ సుమారు 23.8 బిలియన్ల పాత నోట్లను మార్కెట్ నుంచి వెనక్కి సేకరించింది. ఇందులో అత్యధికంగా రూ. 500, రూ. 100 ముఖవిలువ గల నోట్లే ఉండటం గమనార్హం. ఒకవేళ ప్లాస్టిక్ నోట్లు అందుబాటులోకి వస్తే నీటి వల్ల తడవవు, అంత సులువుగా చిరిగిపోవు కాబట్టి ఈ సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం లభిస్తుందని ఆర్బీఐ భావిస్తోంది. గతంలో 2012వ సంవత్సరంలోనే అప్పటి యూపీఏ ప్రభుత్వం దేశంలోని ఐదు ప్రధాన నగరాల్లో రూ. 10 ప్లాస్టిక్ నోట్లను ప్రయోగాత్మకంగా ప్రవేశపెట్టాలని ప్రయత్నించినప్పటికీ, కొన్ని సాంకేతిక లోపాల వల్ల ఆ ప్రాజెక్ట్ అప్పట్లో ముందుకు సాగలేదు. అయితే ప్రస్తుతం పూర్తి స్థాయి అత్యాధునిక సాంకేతికత, అంతర్జాతీయ అనుభవాలు అందుబాటులోకి రావడంతో ఆర్బీఐ ఈ ప్రతిపాదనను మళ్లీ తెరపైకి తెచ్చింది.
