- ‘అన్ని మార్గాలూ తెరిచే ఉన్నాయి.
- ఇరాన్‌పై ఒత్తిడికి ఆర్థిక, సైనిక, దౌత్య, రహస్య చర్యలు.
- జేడీ వాన్స్‌ సంచలన వ్యాఖ్యలు.
వాషింగ్టన్‌, మహా.
అమెరికా–ఇరాన్‌ మధ్య ఉద్రిక్తతలు మరోసారి తీవ్రస్థాయికి చేరుతున్నాయి. ఇరాన్‌తో చర్చల విషయంలో అమెరికా వైఖరి కఠినంగా మారిన వేళ.. ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్‌ చేసిన వ్యాఖ్యలు మరింత కలకలం రేపుతున్నాయి. ఇరాన్‌పై ఒత్తిడి పెంచేందుకు అమెరికా వద్ద ఆర్థిక, సైనిక, దౌత్యపరమైన చర్యలతో పాటు రహస్య చర్యల వంటి అనేక మార్గాలు అందుబాటులో ఉన్నాయని వాన్స్‌ స్పష్టం చేశారు. అయితే ఏ చర్యను ఎప్పుడు, ఎలా అమలు చేస్తామన్న విషయాన్ని ముందుగానే వెల్లడించబోమని తెలిపారు. అలా చేయడం అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ నిర్ణయ స్వేచ్ఛను పరిమితం చేస్తుందని వ్యాఖ్యానించారు.
నౌకలపై దాడులు ఆపితేనే చర్చలు
ఇరాన్‌తో మళ్లీ దౌత్య చర్చలు ప్రారంభించే అవకాశాలపై వాన్స్‌ స్పష్టమైన షరతు విధించారు. హార్మూజ్‌ జలసంధిలో వాణిజ్య నౌకలపై కాల్పులు, దాడులు కొనసాగుతున్నంతకాలం ఇరాన్‌తో చర్చలు ఉండబోవని తేల్చిచెప్పారు. వాణిజ్య నౌకలపై దాడులు ఆపితేనే చర్చల తలుపులు తెరుచుకునే అవకాశం ఉంటుందని వెల్లడించారు.
అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడి తాజా వ్యాఖ్యలతో ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్న దౌత్య ప్రతిష్ఠంభన మరింత స్పష్టమైంది. ఒకవైపు ఇరాన్‌తో ప్రత్యక్ష చర్చలకు తలుపులు మూసివేస్తూనే.. మరోవైపు ఒత్తిడి పెంచేందుకు తన వద్ద ఉన్న అన్ని సాధనాలను ఉపయోగించేందుకు అమెరికా సిద్ధంగా ఉందన్న సంకేతాన్ని వాషింగ్టన్‌ ఇచ్చింది.
‘రహస్య చర్యలు’.. వాన్స్‌ వ్యాఖ్యల్లో అసలు కలకలం ఇదే
వాన్స్‌ వ్యాఖ్యల్లో అత్యంత ఆసక్తికరమైన అంశం రహస్య చర్యలను ప్రస్తావించడమే. ఆర్థిక ఆంక్షలు, సైనిక ఒత్తిడి, దౌత్యపరమైన చర్యలతో పాటు రహస్య ఒత్తిడి కూడా అమెరికా వద్ద ఉన్న మార్గాల్లో ఒకటని ఆయన చెప్పారు. అయితే ఆ చర్యల స్వరూపం ఏమిటి? ఎక్కడ, ఎప్పుడు అమలు చేస్తారు? అన్న వివరాలను వెల్లడించేందుకు ఆయన నిరాకరించారు. వ్యూహాత్మకంగా అమెరికా తన తదుపరి అడుగులను ముందుగానే ప్రకటించదని స్పష్టం చేశారు.
ఇది ఇరాన్‌పై కేవలం మాటల ఒత్తిడికే పరిమితం కాకుండా.. అవసరమైతే బహుముఖ వ్యూహాన్ని అమలు చేసేందుకు ట్రంప్‌ ప్రభుత్వం సిద్ధంగా ఉందన్న సంకేతంగా అంతర్జాతీయ వ్యవహారాల నిపుణులు భావించే అవకాశం ఉంది.
హార్మూజ్‌ జలసంధే అసలు కేంద్రబిందువు
ప్రస్తుత అమెరికా–ఇరాన్‌ ఉద్రిక్తతల్లో హార్మూజ్‌ జలసంధి అత్యంత కీలక అంశంగా మారింది. ప్రపంచ ఇంధన రవాణాలో కీలకమైన ఈ సముద్ర మార్గంలో వాణిజ్య నౌకల రాకపోకలకు అంతరాయం ఏర్పడితే అంతర్జాతీయ చమురు, సహజవాయువు సరఫరాపై తీవ్ర ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.
వాన్స్‌ ప్రకారం.. అమెరికా నౌకల రాకపోకలను రక్షించేందుకు చర్యలు తీసుకుంటుండటంతో హార్మూజ్‌ ద్వారా ఇంధన రవాణా పూర్తిగా నిలిచిపోలేదు. బుధవారం ఒక్కరోజే సుమారు 15 మిలియన్‌ బ్యారెళ్ల చమురు హార్మూజ్‌ నుంచి బయటకు వెళ్లిందని ఆయన తెలిపారు. ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లకు సరఫరా కొనసాగించేందుకు అమెరికా తన సైనిక సామర్థ్యాన్ని ఉపయోగిస్తోందని వాన్స్‌ చెప్పారు.
ఇంధన సంక్షోభం రాకుండా చూస్తున్నాం
అమెరికా తాజా చర్యల వెనుక ప్రధాన లక్ష్యం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంధన సంక్షోభం ఏర్పడకుండా చూడటమేనని వాన్స్‌ స్పష్టం చేశారు. హార్మూజ్‌లో వాణిజ్య నౌకలపై దాడులు కొనసాగితే చమురు, గ్యాస్‌ రవాణా దెబ్బతిని ధరలు పెరిగే ప్రమాదం ఉందని అమెరికా భావిస్తోంది. ఇప్పటికే ఇంధన ధరలపై ఈ సంక్షోభ ప్రభావం కనిపిస్తోందని వాన్స్‌ వ్యాఖ్యానించారు.
అమెరికా తన ఇంధన అవసరాలను మాత్రమే కాకుండా ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్ల సరఫరాను కూడా రక్షించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడిందని ఆయన వాదించారు. హార్మూజ్‌ ద్వారా ఇంధన రవాణా కొనసాగించేందుకు అమెరికా సైనిక చర్యలు కీలకంగా మారాయని పేర్కొన్నారు.
ఇరాన్‌ అణు కార్యక్రమంపైనా అమెరికా ఫోకస్‌
హార్మూజ్‌ అంశంతో పాటు ఇరాన్‌ అణు సామర్థ్యాన్ని తిరిగి పునర్నిర్మించకుండా అడ్డుకోవడమే తమ మరో ప్రధాన లక్ష్యమని వాన్స్‌ వెల్లడించారు. ఇరాన్‌ అణ్వాయుధ సామర్థ్యం సాధించకుండా చూడటం, అంతర్జాతీయ ఇంధన మార్కెట్లకు సరఫరా కొనసాగించడం ప్రస్తుతం అమెరికా వ్యూహంలో రెండు ప్రధాన లక్ష్యాలని ఆయన పేర్కొన్నారు.
ఇటీవల జరిగిన సైనిక చర్యల్లో ఇరాన్‌ అణు కేంద్రాలు, రక్షణ వ్యవస్థలపై అమెరికా దాడులు చేసినట్లు వాన్స్‌ పేర్కొన్నారు. ఇరాన్‌ సైనిక సామర్థ్యం రోజురోజుకూ తగ్గుతోందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. అయితే ఇరాన్‌ మాత్రం అమెరికా ఒత్తిడికి లొంగే ప్రసక్తే లేదన్న వైఖరిని కొనసాగిస్తోంది.
చైనాతోనూ అమెరికా సమన్వయం?
ఇరాన్‌ను ఆర్థికంగా ఒంటరి చేయాలన్న అమెరికా ప్రయత్నాల్లో చైనా పాత్రపైనా వాన్స్‌ కీలక వ్యాఖ్యలు చేశారు. ఇరాన్‌పై ఒత్తిడి విషయంలో చైనా అమెరికాతో కొంతవరకు సహకరించేందుకు సిద్ధంగా ఉందని ఆయన తెలిపారు. ఇరాన్‌తో పోలిస్తే అంతర్జాతీయ వాణిజ్య నౌకల విషయంలో చైనా మరింత బాధ్యతాయుతంగా వ్యవహరిస్తోందని వ్యాఖ్యానించారు.
ఇది మరో కీలక పరిణామం. అమెరికా–చైనా మధ్య వాణిజ్య, వ్యూహాత్మక విభేదాలు కొనసాగుతున్నప్పటికీ.. ఇరాన్‌ విషయంలో రెండు దేశాల ప్రయోజనాలు కొంతవరకు కలిసే అవకాశం ఉందన్న సంకేతం వాన్స్‌ వ్యాఖ్యల్లో కనిపిస్తోంది.
