• ప్రపంచ టాప్‌-5లో భారత్‌.
• ఆర్థిక సవాళ్ల మధ్య రికార్డు స్థాయికి విదేశీ మారక నిల్వలు.
• ఎనిమిది వారాలుగా వరుస పెరుగుదల.
న్యూఢిల్లీ, మహా.
అంతర్జాతీయ ఆర్థిక అనిశ్చితి, భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, ఇంధన ధరల ఒత్తిళ్ల మధ్య భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ మరో కీలక మైలురాయిని అందుకుంది. ఆగస్టు 21తో ముగిసిన వారానికి దేశ విదేశీ మారక నిల్వలు 12.422 బిలియన్‌ డాలర్లు పెరిగి 729.328 బిలియన్‌ డాలర్లకు చేరాయి. ఇది ఇప్పటివరకు నమోదైన అత్యధిక స్థాయి. అంతకుముందు ఫిబ్రవరి 27తో ముగిసిన వారంలో నమోదైన 728.494 బిలియన్‌ డాలర్ల రికార్డును తాజా నిల్వలు అధిగమించాయి.
ఎనిమిది వారాలుగా పెరుగుతున్న నిల్వలు
విదేశీ మారక నిల్వలు వరుసగా ఎనిమిదో వారం పెరిగాయి. ఈ ఎనిమిది వారాల వ్యవధిలో మొత్తం నిల్వలు సుమారు 63 బిలియన్‌ డాలర్లు పెరిగాయి. ఒక్క ఆగస్టు 21తో ముగిసిన వారంలోనే 12.422 బిలియన్‌ డాలర్ల పెరుగుదల నమోదైంది. ఇది అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో ఒడిదుడుకులు కొనసాగుతున్న సమయంలో భారత్‌ విదేశీ మారక ద్రవ్య స్థితి ఎంత బలపడిందో సూచించే కీలక గణాంకంగా నిలిచింది.
ఎక్కడ ఎంత ఉంది?
ఈ మొత్తం నిల్వల్లో అత్యధిక భాగం విదేశీ కరెన్సీ ఆస్తులదే. ఆగస్టు 21 నాటికి విదేశీ కరెన్సీ ఆస్తులు 591.333 బిలియన్‌ డాలర్లకు చేరాయి. ఒక్క వారంలోనే ఇవి 9.482 బిలియన్‌ డాలర్లు పెరిగాయి. బంగారం నిల్వల విలువ కూడా 2.801 బిలియన్‌ డాలర్లు పెరిగి 114.218 బిలియన్‌ డాలర్లకు చేరింది. ప్రత్యేక డ్రాయింగ్‌ హక్కులు 18.852 బిలియన్‌ డాలర్లకు, అంతర్జాతీయ ద్రవ్యనిధిలో భారత రిజర్వు స్థానం 4.925 బిలియన్‌ డాలర్లకు పెరిగాయి.
అసలు కారణం ఏంటి?
తాజా రికార్డు వెనుక కేవలం ఒక్క అంశమే లేదని గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా విదేశీ కరెన్సీ ప్రవాహాలను పెంచేందుకు భారతీయ రిజర్వు బ్యాంకు జూన్‌లో తీసుకొచ్చిన ప్రత్యేక చర్యలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. విదేశీ కరెన్సీ నాన్‌-రెసిడెంట్‌ డిపాజిట్లు, విదేశీ రుణాల ద్వారా డాలర్లను సమీకరించే అవకాశాలకు అనుకూలమైన మార్పులు చేయడంతో బ్యాంకుల ద్వారా విదేశీ కరెన్సీ ప్రవాహాలు గణనీయంగా పెరిగాయి.
ఆగస్టు 21 నాటికి ఈ ప్రత్యేక పథకాల కింద ఆర్‌బీఐకి దాదాపు 73 బిలియన్‌ డాలర్ల ప్రవాహాలు వచ్చినట్లు రాయిటర్స్‌ నివేదించింది. ఇందులో సుమారు 65 బిలియన్‌ డాలర్లు ప్రవాస భారతీయుల డిపాజిట్ల నుంచి వచ్చినవే. ఈ స్థాయిలో స్పందన రావడంతో డిపాజిట్‌ హెడ్జింగ్‌ సౌకర్యాన్ని నిర్ణయించిన గడువు కంటే ఒక నెల ముందుగానే ముగించాలని ఆర్‌బీఐ నిర్ణయించింది.
ఆర్‌బీఐ జోక్యం.. రూపాయికి అండ
విదేశీ మారక నిల్వలు పెరగడంలో డాలర్‌ ప్రవాహాలు ఒకవైపు ఉంటే.. మరోవైపు రూపాయి విలువలో తీవ్ర ఒడిదుడుకులు రాకుండా ఆర్‌బీఐ విదేశీ మారక మార్కెట్లో జోక్యం చేసుకుంటోంది. భారీగా వచ్చే డాలర్లలో కొంత భాగాన్ని మార్కెట్‌ నుంచి కొనుగోలు చేయడం ద్వారా నిల్వలు పెరగడంతో పాటు రూపాయి మార్కెట్లో స్థిరత్వాన్ని కాపాడే ప్రయత్నం జరుగుతోంది.
ఇదే సమయంలో ఈ భారీ డాలర్‌ ప్రవాహాల వల్ల దేశీయ ఆర్థిక వ్యవస్థలో రూపాయి ద్రవ్యత కూడా పెరిగింది. ఆగస్టులో బ్యాంకింగ్‌ వ్యవస్థలో అదనపు ద్రవ్యత గణనీయంగా పెరగడంతో దాన్ని ఎలా సమర్థంగా నిర్వహించాలన్నది ఆర్‌బీఐకి కొత్త సవాలుగా మారింది. విదేశీ మారక మార్పిడి ఒప్పందాలు, బాండ్ల విక్రయాలు, నగదు నిల్వల నిష్పత్తి వంటి సాధనాలతో అదనపు ద్రవ్యతను నియంత్రించే అంశాలపై బ్యాంకింగ్‌ రంగంలో చర్చ జరుగుతోంది.
కరెంట్‌ అఫైర్స్‌ కోణంలో ఎందుకు కీలకం?
దేశ విదేశీ మారక నిల్వలు అంటే కేవలం ఖజానాలో ఉన్న డాలర్ల సంఖ్య కాదు. చమురు, ఎలక్ట్రానిక్స్‌, యంత్రాలు, ముడి పదార్థాలు వంటి దిగుమతులకు విదేశీ కరెన్సీ అవసరమైనప్పుడు ఈ నిల్వలు దేశానికి రక్షణగా నిలుస్తాయి. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో ఆర్థిక సంక్షోభం, ఇంధన ధరల పెరుగుదల, భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు వంటి పరిస్థితులు ఏర్పడినప్పుడు పెద్ద మొత్తంలో విదేశీ మారక నిల్వలు దేశ బాహ్య ఆర్థిక స్థిరత్వానికి కీలకమైన కవచంగా పనిచేస్తాయి.
తాజా లెక్కల ప్రకారం ప్రస్తుత నిల్వలు పది నెలలకు పైగా దిగుమతుల అవసరాలను కవర్‌ చేయగల స్థాయిలో ఉన్నాయని ప్రభుత్వ అనుకూల వర్గాలు పేర్కొంటున్నాయి. అయితే ఈ స్థాయిని సాధించడంలో ప్రత్యేక డిపాజిట్‌ పథకాల ద్వారా వచ్చిన నిధుల పాత్ర కూడా గణనీయంగా ఉందనే విషయాన్ని విస్మరించలేం. అందువల్ల నిల్వల రికార్డును అర్థం చేసుకునేటప్పుడు వాటి పరిమాణంతో పాటు ఆ నిల్వల పెరుగుదలకు కారణమైన మూలాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవడం అవసరం.
మోదీ నాయకత్వం.. రాజకీయ ప్రచారం వర్సెస్‌ ఆర్థిక వాస్తవం
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వంలో భారత్‌ ఆర్థికంగా బలపడుతోందని, ప్రపంచంలో టాప్‌-5 విదేశీ మారక నిల్వల దేశాల్లో భారత్‌ నిలిచిందని బీజేపీ తన ప్రచారంలో పేర్కొంది. అయితే 729.33 బిలియన్‌ డాలర్ల రికార్డు ఆర్‌బీఐ అధికారిక గణాంకం; దానిని మోదీ ప్రభుత్వ ఆర్థిక విధానాల విజయంగా పేర్కొనడం రాజకీయ విశ్లేషణ/ప్రచార వ్యాఖ్య. రికార్డు స్థాయి నిల్వలకు ఆర్‌బీఐ చర్యలు, విదేశీ కరెన్సీ ప్రవాహాలు, ప్రవాస భారతీయుల డిపాజిట్లు, బంగారం విలువ పెరుగుదల తదితర అంశాలు కలిసి కారణమయ్యాయి.
ఇక్కడ మరో ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే.. ఈ రికార్డు కేవలం సంఖ్యల పెరుగుదలతోనే దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలోని అన్ని సవాళ్లు పరిష్కరించబడ్డాయని అర్థం కాదు. సెప్టెంబర్‌ 2న రాయిటర్స్‌ నిర్వహించిన ఆర్థిక నిపుణుల సర్వే ప్రకారం రూపాయిపై ఒత్తిడి కొనసాగుతున్నప్పటికీ, ఆర్‌బీఐ వద్ద ఉన్న ఈ భారీ నిల్వలు రూపాయి విలువను స్థిరీకరించేందుకు అదనపు సామర్థ్యాన్ని అందిస్తున్నాయి.
